84. Нитраттармен улану. Көмек көрсету шаралары.

85. Антигипертензивті заттар (гипотензивті) заттар. Жіктелуі. Әсерінің орны мен механизмі. Гипотензивті заттардың кері әсерлері, олардың алдын алу және жою. Гипотензивті¹ заттар жүйелік артериялык қысымды төмендетеді. Оларды негізінен артериялык гипертензияда қолданады.

Артериялык кысымның деңгейі көптеген факторларға тәуелді: жүрек жұмысына, шеткі тамырлардын тонусына жэне олардың серпінділігіне, көлеміне, электролиттік жағдайынажэне айналымдагы канның түгқырлығына. Мұның барлығы нейрогуморалдык бақылауда болады.

Гипотензивті заттардың әсері артериялық кысымды реттеуде физиологиялық жүйенің әртурлі бөліміне багытталуы мүмкін. Осылай, нейротропты заттар вазоконстрикторлык жэне кардиостимуляторлық адренергиялык әсерді¹ азайтатын маңызды рөл аткарады. Олар қан тамырларының кеңеюіне және жүрек жұмысының азаюына әкелетін вазомоторлык орталыктарға да, адренергиялык (симпатикалык) иннервацияның шеткі бөлімдеріне де - ганглий, постганглионарлык талшықтардың ұштарына жоне адрснорецепторларга әсер ете алады.

Эндогенді затгардың (катехоламиндердің, ангиотензин II) прессорлык эсерін тоқтату мүмкіндіктері қызыгушылыктуындатады. Сондай-ак, шеткі тамырлардың кедергісін олардың тегіс салалы бүлшык еттеріне (мысалы, миотропты әсер ететін спазмолитиктердің көмегімен) тікелей эсер ету аркылы төмендетуте болады.

Артериялык кысымды төмендетудін негізгі жолдарының бірі, сондай-ак айналымдагы қанның көлемін азайту жэне оның электролиттік кұрамын өзгерту.

Жедел артериялық гипотензия жүректің жедел жетіспеушілігіне және тамырлық коллапсқа байланысты болуы мүмкін.

86. Гипертониялық криз кезінде қолданылатын заттар.

Гипертониялыц ауруларды емдеу үшін кейде симпатолитиктер ңолданылады, олар адренергиялыц иннервацияны талгап тежейді (4; 4.3 тарауды цара). Олар шеткі адренергиялық жүйке үштары децгейінде медиатор норадреналиннің қорын азайта отырып, эфференттік гшпульсті тежейді. Бүл жүрек жүмысының да және шеткі тамырлар тонусының да төмендеуіне экеледі. Артерияльщ қысглмның түрақты төмендеуін тугызатын өте белсенді симпатолитиктерге резерпин жэне октадин жатады. Сондай-ақ, психозга царсы зат болып табшатын резерттнің орталыща да әсері (тыиыштандыратын әсер) бар. Октадин ОЖЖ-не өтпейді. Екі сгшпатолитиктер ушін де үлкен латвнттік кезең тэн. Оларды энтералды енгізгеннен кейін артерияпық ңысымды оте көп түсіретін әсері 1-3 күннен соң және кейінірек дамиды. Егер ганглиоблокаторлар бірнеше саг артық әсер етпейтін болса, онда симпатолитиктер үшін гипотензияның үзщтыгы к] -ндермен ояшенеді. Октадин мен резерпинді ңабылОауды тоңтатцаннан кейін артериячық ңысымның бастапқы деңгейі (жогаргы) 1-3 аптадан кейін ңалпына келеді. Асқазан-ішек жолынан екі препаратта салыстырмаіы түрде жақсы сіңеді. Оларга бейшделу дачымайды деуге болады. Бірсщ екі препаратта олардың қопданшуын шектейтін көптеген жанама әсерлер Адренорецепторларды тежейтін затгардан (4; 4.2 тарауды кара) көбінесе Р-адреноблокаторларга назараударылады.Олардыңгипотензивті эсеріне бірқатар компоненттер кіреді. Олар жүрек шығарылымынтөмендетеді, ал үнемі тағайындалганда тамырлардың жалпы шеткі кедергісін де төмендетеді. р-адреноблокаторлар пресинаптикалық Р₂-адрено-рецепторларды тежейді (олардың норадреналиннің босап шығуына ынталандьфгыш эсерін токтатады), сонымен қатар рениннің босап шығуын азайтады (р^-адренорецепторларды тежеу). Сонымен катар, олардың гипотензивтік әсерін ОЖЖ-не тежегіш эсерімен байланыстырады.

Р-адреноблокаторларды ұзак уақыт колданганда артериялык кысымның айкын төмендеуі байкалады. Осыган байланысты олардың қолдану көрсетулерінің бірі гигіертониялык ауру. Әсер ету спектрі әртүрлі препараттардың бар екенін ескергсн жөн: тандамалы емес (анаприлюі; р,-жэне р,-адренорецеггторларды тежейді) жэне таңдамалы (айрыкша) әсер ететін (талинолол, метопролол, атенолол; ең бастысы (З^- адренорецеп-торларды тежейді), сондай-ақ бір уақытта р- және а-адреноблокаторлык (лабеталол) белсенділігі бар адреноблокаторлар.

Лабеталол (трандат) 4.2 тарауда толыгырақ берілген Р-адреноблокаторлардан айтарлыктай айырмашылыгы бар. Оның таңдамалы емес р-адреноблокаторлык әсері а-адреноблокаторларлық әсерімен (шамамен 3:1 катынаста) үйлеседі. Лабеталолды бір рет енгізгенде тамырлардың жалпы шеткі кедергісін азайтады жэне жүректік шығарылута айтарлықтай эсер етпей (осы эсерімен р-адреноблокаторлардан ажыратылады) артериялық кысымды төмендетеді. Ұзаққолданганда прспарат сондай-ақ журек жиырылгыштыгының жиілігін азайтады, физикалық жэне психоэмоционалдык жүктеме кезінде журектік шығарылудың жоғарылауының алдын алалы. Ренинніц ондірілуін азайтады. Лабеталолды гипертониялық аурудың әртүрлі сатыларында қолдануга болады. Оны ішке, кейде кек тамырға (гипертониялык кризде) енгізеді. Жанама эсерлерінен бастьщ айналуы, ортостатикалык гипотензия байкалады, импотенция болуы мүмкін.