16. Дәрілік заттарды энтеральды енгізу жолы: сублингвальды, суббукальды, пероральды, ректальды. Артықшылықтары мен кемшіліктері.

Энтералды жолдарынаауызарқылы,тіластына,трансбуккалды, он екі елі ішекке, тік ішекке (ректалды) енгізу жатады.

Енгізудің ең көп тараган жолы - ауыз арқылы (ішке; рег ох). Бұл еіігізудің ец колайлы жэне қарапайым түрі болыптабылады. Бұл кезде, гірепараттардын стерилдігін кажет етпейді. Бірқатар дәрілік заттардың (мысалы, ацетилсалвцил қышқылы, барбитураттар жэне басқа кышқылдық касиеті бар, әлсіз электролиттер) сіңуі (абсорбция³) жартылай асқазанда⁴ жүреді. Бірак дорілік заттардың басым көпшілігі негізінен аш ішскте сіңеді. Бұған ішектің

шырышты кабатының сорылу бетінін улкендігі (шамамен 200 м²) жэне онын канмен қаркынды қамтамасыз етілуі жағдай жасайды

Дәрілік заттьг тіл астына енгізгенде - сублингвалды (таблеткада, түйіршіктер (гранулалар), тамшы түрінде) - сіңу айтарлыктай тез басталады. Бұл жағдайда препараттың бауырлык тоскауылдан бірінші өтуі болмайды, сондай-ақ асқазан-ішек жолынын фсрменттерімен жэне ортасымен озара эрекеттеспей, жалпы эсер көрсетеді. Белсенділігі жогары (жекелеген гормондьтқ заттар, нитроглицерин), мөлшері үлкен смес кейбір дэрілік заттарды сублингвалды тагайындайды.

Кейде препараттарды зонд аркылы он екі елі ішекке (мысалы, магний сульфатын ет айдайтын зат ретінде) енгізеді, бұл ішекте косылыстын жоғаргы концентрациясын жылдам түзуге мумкіндік береді.

Тік ішекке (рег гесіипі) енгізгенде, дәрінін көпшілік бөлігі (50%-ке жуьны) бауырга бармай, кан айиалымына түседі. Сонымен каттар, дэріні осы жолмен енгізгенде ас корьгту жолдары ферменттерінің эсер етуіне ұшырамайды. Тік ішектен сіңуі жәй диффузия жолымен жүреді. Дэрілік заггарды тік ішекке суппозитории немесс дәрілік клизма (көлемі 50 мл) түрінде тагайындайды. Егер дорілік зат тітіркендіргіш эсер көрсететін болса, онда оларга коймалжыцдар косады.

Қүрылымьгада белоктары, майлары, полисахаридтері бар дәрілік заттар ток ішектсн сіңбейді.

Жергілікті эсер етуге арналган дэрілік затгарды да ректалды қолданады.

17. Дәрілік заттарды парентеральды енгізу жолы: тері астына, бұлшық етке, көк тамырға. Артықшылықтары мен кемшіліктері.

Парентералды енгізу жолдарыиатеріастьша,бүлшықетке, көк тамырға, артерияга, иитрастерналды, кұрсак куысына, ингаляииялык, субарахноидалды, субокципидалды жэне басқалар жатады.

Тері астына, бұлшық етке, көк тамырга енгізу жолдары парентералды енгізудін ішінде ең көп таралганы болып табылады. Әсірссе, кок тамырга енгізгенде эсері жылдам, ал бұлшык етке жэнс тері астьша енгізгенде біршама баяу дамиды. Дэрілік заттардың фармакотерапиялық эсеріи ұзарту үшін енгізілген жердсн дэрілік заттың сіцуі баяулайтын, аз еритін (қоспа) майлы немесе басқа негіз гүрінде бұлшық еткс енгізеді.

Бұлшык етке жэне тері астына айкын тітіркендіргіш әсері бар дэрілік чаттарды енгізбеген жөн, өйткені мұнда кабыну реакцияларының, инфильтраттардың, тіпті некроздың себептері болуы мүмкін.

Эдетте, дэрілік заттарды көк тамырға баяу ешізеді. Бір рет, бөліп, тамшылатып жэне инфузия жолымен енгізілуі мүмкін. Ерімейтін қосылыстарды, майлы ерітінділерді (эмболия болу мүмкіндігі), айқын тітіркендіргіш эсері бар дэрілік заттарды (тромбоз, тромбофлебит дамуына экелуі мүмкін), қан ^юын жэне гемолизін шақыратын препараттарды көк тамырга енгізуге болмайды.

Көрсетілген 3 енгізу жолының жагымсыз жагы - оларды енгізудің

алыстырмалы түрде киындығы, сонымен қатар ауыру сезімі, препаратгын стерилдігін кажететуі, медициналык кызметкердің катысуыбольштабылады.

Лртерия ішіне енгізгенде, осы артерия қанымен камтамасьгз етілетін аймақта дәрілік заттың жогары концентрациясын түзуге мүмкіндік береді. Кейде осьшдай жолмен ісіктерге карсы дәрілік заттарды енгізеді. Олардың жалпы уытты эсерін азайту ұшін канның агып шығуы жасанды жолмен қиындатылуы мумкін (венаны қысу аркылы). Артерия ішіне, сондай-ак рентген контрастык препараттарды да енгізеді, ол ісікті, тромбты, тарылган тамырларды, аневризманы дэл анықтауға мүмкіндік береді.

Интрастерналды (төс ішіне) енгізу жол ьш эдетте, көк там ырга техникалык енгізу мумкінлігі болмағанда (балаларда, кэрі адамдарда) колданады.

Препаратты кұрсак куысына сирек снгізеді (мысалы, антибиотиктерді кұрсақ куысына операция жасағанда).

Кейде дэрілік заттарды интраплевралды тагайындайды (плевра қуысына).

Газ тәрізді және ұшкыш косылыстар ушін енгізуде ингаляциялыкжол негізгі болып табылады. Осы жол аркылы кейбір аэрозольдарды да енгізеді. Өкие - бұл абсорбциялык аумағы өте кең (90-100 м²), канмен кеп жабдыкталган, сондыктан оларга ингаляция жасағанда дәрілік заттың сіңуі жылдам журеді. Тыныс алатын ауада дэрінің концентрашясын өзгерте отырып, эсердің айкындыгын оңай реттеуте болады. Сіңудің жылдамдығы, соидай-ақ тыныс алу көлеміне, альвеоланың белсенді бетіне және олардың өтікізгіштігіне.дэрінінканлаерігіиггігінежэнеканныңайналужылдамдығьша тоуелді болады.

Кейбір препараттарды (эдетте, липофилдігі өте жогары) теріге жанастырганда сіңеді және жүйелік (резорбтивті) эсер көрсетеді (мысалы, нитрог.шцерин). Трансдермаддык дәрілік калыптар кецінен кодданылуда, себебі олардың көмсгімен кан сарысуьгада дәрінің жогары концентрациясын узак уақыт үхтап тұруға болады.

Жеке препараттар гапраназалды енгізіледі (соның ішінде адиурекрин). Осы жагдайда, дэрінің сіңуі мұрын куысының шырышты кабыгымен жүзеге асады.