127. Туберкулезге қарсы заттар. Жалпы сипаттамасы, әртүрлі топтағы препараттардың туберкулезге қарсы механизмі. Кері әсерлері.

ТУБЕРКУЛЕЗГЕ ҚАРСЫ ЗАТТАР

Туберкулезді медикаменттермен емдеу ксшенінде химиотерапиялык заттар негізгі орын алады. Оларга келесі препараттар жатады:

А. Синтетикалык заттар

Изониазид Эгионамид

Этамбутол Протионамид

Натрий пара-аминосалицилаты (ПАСҚ) Пиразинамид

Бепаск Тиоацетазон

Б. Антибиотиктер

Рифампицин Циклосерин

Стрептомицин сульфаты Канамицин сульфаты

Стрептомицин-хлоркалышйлік кешені Флоримицин сульфаты

Көрсетілген топтардың дәрілік заттары микробтарга қарсы спектрі бойынша айтарлыктай ерекшеленеді. Синтетикалык заттар тек туберкулез микобактериясына (кейбір қосылыстар алапес микобактериясындадатиімді) әсер етеді. Олар баска микроорганизмдерге эсер етпейді. Сонымен бірге, туберкулезді емдеу үшін қолданылатын антибиотиктер микробтарга қарсы кең эсер спектрімен сипатталады.

Туберкулезге карсы заттар негізінен бактериостатикалық эсер көрсетеді. Бірак кейбір препараттар белгілі бір концентрацияда бактерицидтік те әсер (изониазид, рифампицин, стрептомицин)етеді. Препараттардыңтуберкулезге карсы әсер механизмі толык зерттелмеген.

Туберкулез химиотерапиясының үзакка созылатынын (12-18 ай және оданда көп) ескергенде эсіресе ауру коздырғыштардың дэріге тү_рақтылық даму мүмкіндігі маңызды орын алады. Жалпы, барлык препараттарга туберкулез микобактернясының тұрақтылыгы дамиды, бірақ біреулеріне ол жылдам (рифампицин, стрептомицин), басқаларына - салыстырмалы түрде баяу (мысалы, натрий пара-аминосалицилаты) пайда болады. Резистенттілік даму жылдамдылыгын азайту үшін 2-3 препаратты жұптастырып қолданады. Емдеу басталганда бір мезгілде туберкулезге қарсы бірнеше дәрілік заттарды колданудың маңызы бар, себебі бұл науқастағы ауру коздыргышының кандай препаратқа сезімтал екендігі белгісіз жэне ол тек бірнеше апта өткеннен кейін аныкталуы мүмкін. Сонымен катар емнің ерте басталуы нэтижелі болады. Сондыктан химиотерапияны бактериологиялық зерттеу корытындысын күтпестен бастайды. Әдетте бұл кажетті емдік әсер береді, себебі туберкулез микобактериясы штаммдарының бір мезгілде 2-3 препаратка тұрақтылық дамуы салыстырмапы түрде сирек кездеседі.

Туберкулезді дәрімен емдеуді киындататын жактары, олардың жанама әсерлері болып табылады. Олар аллергиялыкта, аллергиялықемес те болуы мүмкін. Сонымен катар антибиотиктерді қолданганда суперинфекция дамуы мүмкін. Өкінішке орай, барлыкбелгілі туберкулезге қарсы препараттардың жанама әсерлері бар, олардыңтек сипаты мен жиілігі әртүрлі. Кейбіреулерінін қауіпті түрі (гепатотоксикалык, нефротоксикалык әсері, кан түзілуді басуы, нейротоксикалык эсері) бар, сондықтан бұлар препаратты беруді токтату көрсеткіші болып табылады.

Туберкулезге қарсы дәрілік заттардың1 келесі жіктелуі ұсынылған: / топ - тиімділігі жогары препараттар: изониазид және рифампицин;

// топ - тиімдпіігі орташа препараттар: этамбутол, стрептомицин, этионамид, пиразинамид, канамицин, циклосерин, флоримицин;

/// топ - тиімділігі шамалы препараттар: ПАСҚ, тиоацетазон.

Туберкулезге карсы жаңа препараттарды іздеу жалғастырылуда. Бұл белсенділігі өте жоғары жэне уыттыгы темен, жанама әсерлері жок препараттарды алу болып табылады. Оларга туберкулез микобактериясьшьщ тұраетылыгы мүмкіндігінше баяу дамуы маңызды. Экономикапық жагын да ескеру кажет. Мұндай препараттар медицина практикасында кеңінен қоддануға кол жетерліктей болуы керек, себебі олармен емдеу курсы өте ұзак.