- •Мазмұны
- •1. Персоналды басқарудың теориясы мен әдістемесі
- •1.1Персоналды басқарудың мәні
- •1.2 Персоналды басқарудың негізгі түсініктері
- •Құралдар
- •Сурет 1.1 Персоналды басқару жүйесі
- •1.3 Персоналды басқарудың даму этаптары
- •Кесте 1.4 Қазіргі және болашақ ұйымдардың салыстырмалы сипаттамасы
- •Кесте 1.3 Германиядағы персоналды басқарудың даму этаптарының ерекшеліктері
- •1.4 Персоналды басқарудың өзектілігі
- •1.5 Персоналды басқаруды дамытудың қазіргі бағыттары
- •Кәсіпорын қызметінің мақсаттары
- •Негізгі бағдары Сурет 1.2 Персоналды басқарудың бағдарлануы
- •Сурет 1.3 Құзыреттілікті бөлу
- •2.Персонал қызметі және онын жүмыс істеуіне қойылатын негізгі талаптар
- •2.1 Персонал құрылымы
- •2.2 Персонал потенциалы мен кадрлық потенциал түсінігі
- •2.3 Персоналды басқару қызметінің кадрлық потенциалы
- •Кесте 2.2 Мемлекеттер бойынша ұйымдағы кадр бөлімше жұмыскерлерінің пайызы
- •2.4 Персонал қызметі мен өндірістік міндеттердің ара-қатынасы
- •Кесте 2.3 Өндірістік тапсырмалар мен персоналды басқару тапсырмаларының арасындағы қарым-қатынас
- •2.5 Кәсіпорын мен еңбек қатынастары жағдайының шартты факторлары мен өмір сүруі
- •3.Ұйымның кадрлық саясаты
- •Кадрлық саясаттың мәні, мақсаты және түрлері
- •Кадр саясатын қалыптастыру және жоспарлау
- •2 Цехтін бастығы
- •2 Цехтін бастығының орынбасары
- •1 Цехтін ауыспалы шебері
- •Сурет 3.1 Менеджер мансабы
- •3.3 Персоналдың стратегиялық дамуын қамтамасыз ету
- •Сурет 3.2 Персоналдың даму стратегиясының құрылымы
- •4. Ұйым персоналын басқару стратегиясы
- •4.1 Персоналды стратегиялық басқарудың факторлары
- •Сурет 4.1 Персоналды инновациялық басқарудың стратегиялық факторлары
- •Кадр саясатының стратегиясы
- •4.3 Қызметкерлердің іскерлік белсенділігі
- •Сурет 4.3 Менеджмент категориясы жүйесіндегі мақсаттардың орны
- •5. Персоналды жоспарлау
- •5.1 Кадрлық жоспарлаудың негізгі сатылары, кезеңдері
- •5.2 Персоналды қаржыландыруды жоспарлау: кадр құрамының сақталуы, оларды қамқорлыққа алу, біліктілігін арттыру
- •Кесте 5.1 Персоналдың даму тапсырысы мен мақсатының құрылымы
- •5.3 Персоналдың даму жүйесі мен кезектілігі
- •Персонал маркетингі
- •Персонал маркетингінің ролі мен маңыздылығы
- •6.2 Басқару персоналына талап ету және мансаптық өсу динамикасы
- •Сурет 6.2 Ұйым мақсаттары мен орындаушыларға деген талаптың өзара байланысы
- •Сурет 6.3 Бағалардың полярлік профилі
- •Кесте 6.1 Неміс, американдық және тмд елдері кәсіпкерлері үшін сапалар тобы мәнінің айырмашылығы
- •Кесте 6.3 Басшылар мен менеджерлер арасындағы келісім-шарттың бұзылу себептері
- •Кесте 6.4 Менеджерлердің конкурсында жеңілуінің негізгі себептері
- •Кесте 6.5 Цех басшысының профессиограммасы
- •Кесте 6.6 Кәсіпорын шеберлерінің сапалық құрылымына мысалы
- •Кесте 6.7 а.Файоль шкаласы
- •Кесте 6.9 Жетекші сапасының құрылымы (а.Файоль бойынша)
- •Сурет 6.4 Менеджердің талап ету эволюциясы
- •7.Ұйымдағы персоналды басқару технологиясы
- •7.1 Кадрларды жинақтау, іріктеу техникасы, әдістері және әсер етуші факторлар
- •Сурет 7.1 Менеджмент категориясы жүйесіндегі кадрлық реттеудің техникасы
- •Сурет 7.2 Маман таңдау жүйесі
- •Сурет 7.4 Персонал жинақтау әдістерінің жүйесі
- •7.2 Персонал таңдаудағы қойылатын талаптар
- •7.3 Адамға бағдарлану (ориентация) және оның жұмыс жағдайы
- •Сурет 7.5 Персоналды басқару мақсатының иерархиясы
- •7.4 Персоналды басқару және ұйымның өмір сүруі
- •Сурет 7.6 Менеджмент жүиесіндегі персонал
- •8. Жұмысқа қабылдау және босату технологиясы және еңбек шарттары
- •8.1 Жұмысқа қабылдау және босату технологиясы
- •8.2 Еңбекті ұйымдастыру оның тиімділігін жоғарылату ретінде
- •8.3 Әкімшілік пен кәсіподақтардың арасындағы байланысты қамтамасыз ету
- •9.Ұйым персоналдарынын енбегінін нәтижесін бағалау
- •9.1 Қызметкерлерді еңбек нәтижелері бойынша бағалау
- •Сурет 9.1 Мамандардың еңбектерін бағалаудың бағыттары
- •9.2Еңбекті бағалау және еңбекақы төлеу байланыстығы
- •9.3 Кадрларды аттестациялау және оның өткізу жолдары
- •10.Персоналды оқыту
- •10.1 Персоналды оқытужәне оқыту процестерінің әдістері
- •10.2 Кадрларды дайындаудың жапондық жүйесінің ерекшеліктері
- •11.Персоналдын іскерлік мансабын баскару
- •11.1 Менеджер мансабының түсінігі және бағыттары
- •2 Цехтін бастығы
- •2 Цехтін бастығының орынбасары
- •1 Цехтін ауыспалы шебері
- •Сурет 11.1 Менеджер мансабы
- •11.2 Менеджер мансабын жоспарлау негіздері
- •Кесте 11.1 Жеке тұлғалар ресурстарының портфелі
- •Cурет 11.2 Мансапқа бағытталған индивидуалдық бағыттар
- •Cурет 11.3 Жеке тұлғалар ресурстарының портфелі
- •Cурет 11.4 Өндірістік немесе тұлғалық даму концепциясы ретіндегі мансапты жоспарлау
- •Kесте 11.2 Мансап фазаларының байланысы және өмірлік циклі
- •Cурет 11.5 Персоналды басқару бойынша шешімдер жүйесіндегі мансапты жоспарлау
- •Сурет 11.7 Мансапты жоспарлау моделі
- •. Кадрлық резервті басқару
- •Кадрлық резервтің мәні, қалыптастыру тәртібі және қойылатын талаптар
- •12.2 Басқару персоналының резервін жоспарлау және дайындау
- •Кесте 12.1 Резервке енгізу критерилері
- •Сурет 12.1 Цех жетекшілері резервін қалыптастыру көздері
- •Кесте 12.2 Резервке үміткерлер мен олардың эксперттерінің тізімі
- •13.1 Жұмыскерлерді мотивациялаудың түсінігі және маңыздылығы
- •Кесте 12.3 Маман және бағалаушылардың тізімі
- •13. Персоналды мотивациялау
- •13.2 Кәсіпорынның ынталандыру саясатын қолдануы
- •13.3Басқарудың экономикалық әдістері – мотивацияның құралы ретінде
- •14.Жұмысшылардың енбегі өтемінің жүйесі
- •14.1 Жұмысшыларды бағалаудың түсінігі мен міндеттері
- •14.2 Персоналды бағалаудың әдістері
- •Кесте 14.1 Персоналды зерттеу мақсаты мен әдістердің өзара байланысы
- •Кесте 14.2Қызметкерлер және олардың жұмыстарын бағалау қатынасы
- •14.3Еңбек ақының мәні,сипаттамасы және мемлекеттің реттеуші функциясы
- •14.4 Кәсіпорында еңбек ақының құрамы мен құрылымы және оны ұйымдастыру
- •15. Персоналды басқару тиімділігін бағалау
- •15.1 Жұмыс күшіне кететін шығындар және олардың сипаттамасы
- •Сурет 15.1 Кәсіпорынның жұмыс күшіне кететін шығынның сыныптамасы
- •15.2 Персоналды басқару тиімділігін бағалау
- •15.3 Персоналды басқару сапасын бағалаудың негізгі әдістері
- •Сурет 15.2 Өнім көлемінде жұмыс күші шығындары бірлігінің еңбекшығындары бірлігіне есептегенде тәуелділігі
- •15.4 Жұмыс күшіне қатысты шығындардың ақталуы
- •Әдебиеттер
- •Анафияева жибек, ерназарова анар каржаубаевна
- •Оқу құралы
Кесте 5.1 Персоналдың даму тапсырысы мен мақсатының құрылымы
Даму мақсаты |
Тапсырма |
Жеке тұлға |
Топ |
Стратегиялық |
Бейімделу қабілетінің жақсаруы |
Персоналдың қауіпсіздік пен тұрақтылықтың кеңеюі мен тереңдеуі. Жеке тұлға потенциалының дамуы. |
Кадрлық потенциалы-ның дамуы, топтың басқарудың аспектісі ретінде командалары |
Оперативтік және тактикалық |
Кәсіби білім мен іскерліктің жүзеге асуы. Персоналмен дәстүрлі жұмыс және оны оқыту |
Ұйым ішінде қызметкерлердің кәсіби карьераға бейімделуі. Жеке тұлғаның шығармашылық потенциалының дамуы. |
Ұйымдағы өзгерістерге байланысты персоналдың дамуы. (қызметкерлер-дің ұйымдық дамуы) |
5.3 Персоналдың даму жүйесі мен кезектілігі
Ұйымның кадрлық потенциалын жоғарылатуға әсер ететін элементтер кешені сол ұйымның персоналдарының даму жүйесі деп аталады. Бұл жүйенің негізінде нақты қазметке және жұмыс орындарына қатысты қызметкерлердің ақпараттық және қалыптасу процестерінің тікелей және жанама түрде біліктілікті көтеру жатады.
Қызметкерлердің жабық және жанама біліктілігі өз жұмыс орындарында тапсырмаларды зерделеу процесінде жоғарылайды.
Персоналдың даму жүйесінің элементтер санына келесілер жатады: кадрлық потенциалдық даму элементтері (штаттық кесте, ротация, кәсіби карьера, лауазымды алмастыру); тұлғалық потенциалдық даму элементтері (біліктілігін арттыру, жоғарылату); ақпараттық элементтер (білім нарығын талдау; ұйым ішінде білімге деген сұраныс пен ұсынысты талдау, кадрлар дамуы туралы мәліметтер жүйесі, аттестация нәтижелері және персоналдар жұмысын бағалау). Жүйенің элементтерін талдау персоналдың даму тізбектілігін анықтауға мүмкіншілік береді.
Шетел тәжірибесі персоналдың дамуына байланысты іс-шаралар енгізудің алты кезеңін көрсетті.
Сіз қандай мақсаттарға жеткіңіз келеді? Персоналды дамытуға байланысты шаралардың қажеттілігі бар ма? Персоналды жоспарлауға арналған сұрақтар мен кадрлық саясат арасында өзара байланыс қандай? (Мысалы, сабақтастық). Қандай кадрлы-саясатты шешімді қабылдау керек?
Ақпараттарды жинау және оған деген қажеттілік. Қызметкерлер қандай біліммен қамтылған? Бұл білім қалай бағаланады? Біліктілікті көтеруге қандай шаралар жүргізілді? Персоналға бүгін, ертең қандай талаптар қойылады?
Іс-шаралар. Қандай шаралардың баға ара-қатынасымен сапасы жақсы қалыпта? Кәсіпорын құрылымы тұрғысынан іс-шараларды қалай жүзеге асыру керек? Қызметкерлердің қайсысы қажет іс-шараларды аз көлемде қолдап немесе өткізе алады? Іс-шараларды жүзеге асыруға қатысу үшін оқыту қызметтерін ұсынатын фирма таңдауын қалай жүзеге асыру керек?
Персоналдың дамуын орындаушы және заказ беруші ретіндегі ұйым. Персоналдың даму мәселесімен кім айналысу керек? Басшылар жұмыскерлерінің жоғарылауы үшін жауап бере ме? Ұйым семинарлары үшін кім жауапты? Семинарларды жүргізу тәртібін кім қадағалайды? Семинарлардың өту мерзімі мен уақытын кім анықтайды?
Шығындар мен бюджет. Бюджетке персоналдың дамуына бағытталған бап бар ма? (бұл шаралардың тиімділігі мен нәтижелерін бағалауға қосымша сұрақ). Басшы осы мақсаттарға арналған құрал шығындары үшін тікелей жауап бере ме?
Контроллинг. Өткізілген шаралар персоналдың дамуына қаншалықты әсер етті? Өткізілген инвестициялар қаншаға сатып алынды? Алынған білімдер енгізілді ме?
Персоналдың дамуы кадрлық потенциалдың күшею әдісі мен қажетті кадрлық ресурстарды көтермелеуді білдіреді. Ол философиямен кәсіпорын миссиясынан туындау ретінде қарастырылады және оны ең ұзақ мерзімдік мақсаттарына итермелейді.
Қызметкерлер алдында тұрған тапсырмалардың нақты анықтамасы оның талабын түсінудің алғышарты және өзінің біліктілік деңгейін көтеруге дайындығы болып табылады.
Бақылау сұрақтары:
Кадрлық жоспарлаудың негізгі сатылары, кезеңдері?
Персоналды қаржыландыруды жоспарлау қалай жүргізіледі ?
Персоналдың нәтижелі дамуына қандай үш фактор әсер етеді?
Персоналдың даму әдістерінің ішінен қандай әдістерді бөліп көрсетуге болады?
Персоналдың даму жүйесіне қандай элементтерді жатқызуға болады?
