- •Мазмұны
- •1. Персоналды басқарудың теориясы мен әдістемесі
- •1.1Персоналды басқарудың мәні
- •1.2 Персоналды басқарудың негізгі түсініктері
- •Құралдар
- •Сурет 1.1 Персоналды басқару жүйесі
- •1.3 Персоналды басқарудың даму этаптары
- •Кесте 1.4 Қазіргі және болашақ ұйымдардың салыстырмалы сипаттамасы
- •Кесте 1.3 Германиядағы персоналды басқарудың даму этаптарының ерекшеліктері
- •1.4 Персоналды басқарудың өзектілігі
- •1.5 Персоналды басқаруды дамытудың қазіргі бағыттары
- •Кәсіпорын қызметінің мақсаттары
- •Негізгі бағдары Сурет 1.2 Персоналды басқарудың бағдарлануы
- •Сурет 1.3 Құзыреттілікті бөлу
- •2.Персонал қызметі және онын жүмыс істеуіне қойылатын негізгі талаптар
- •2.1 Персонал құрылымы
- •2.2 Персонал потенциалы мен кадрлық потенциал түсінігі
- •2.3 Персоналды басқару қызметінің кадрлық потенциалы
- •Кесте 2.2 Мемлекеттер бойынша ұйымдағы кадр бөлімше жұмыскерлерінің пайызы
- •2.4 Персонал қызметі мен өндірістік міндеттердің ара-қатынасы
- •Кесте 2.3 Өндірістік тапсырмалар мен персоналды басқару тапсырмаларының арасындағы қарым-қатынас
- •2.5 Кәсіпорын мен еңбек қатынастары жағдайының шартты факторлары мен өмір сүруі
- •3.Ұйымның кадрлық саясаты
- •Кадрлық саясаттың мәні, мақсаты және түрлері
- •Кадр саясатын қалыптастыру және жоспарлау
- •2 Цехтін бастығы
- •2 Цехтін бастығының орынбасары
- •1 Цехтін ауыспалы шебері
- •Сурет 3.1 Менеджер мансабы
- •3.3 Персоналдың стратегиялық дамуын қамтамасыз ету
- •Сурет 3.2 Персоналдың даму стратегиясының құрылымы
- •4. Ұйым персоналын басқару стратегиясы
- •4.1 Персоналды стратегиялық басқарудың факторлары
- •Сурет 4.1 Персоналды инновациялық басқарудың стратегиялық факторлары
- •Кадр саясатының стратегиясы
- •4.3 Қызметкерлердің іскерлік белсенділігі
- •Сурет 4.3 Менеджмент категориясы жүйесіндегі мақсаттардың орны
- •5. Персоналды жоспарлау
- •5.1 Кадрлық жоспарлаудың негізгі сатылары, кезеңдері
- •5.2 Персоналды қаржыландыруды жоспарлау: кадр құрамының сақталуы, оларды қамқорлыққа алу, біліктілігін арттыру
- •Кесте 5.1 Персоналдың даму тапсырысы мен мақсатының құрылымы
- •5.3 Персоналдың даму жүйесі мен кезектілігі
- •Персонал маркетингі
- •Персонал маркетингінің ролі мен маңыздылығы
- •6.2 Басқару персоналына талап ету және мансаптық өсу динамикасы
- •Сурет 6.2 Ұйым мақсаттары мен орындаушыларға деген талаптың өзара байланысы
- •Сурет 6.3 Бағалардың полярлік профилі
- •Кесте 6.1 Неміс, американдық және тмд елдері кәсіпкерлері үшін сапалар тобы мәнінің айырмашылығы
- •Кесте 6.3 Басшылар мен менеджерлер арасындағы келісім-шарттың бұзылу себептері
- •Кесте 6.4 Менеджерлердің конкурсында жеңілуінің негізгі себептері
- •Кесте 6.5 Цех басшысының профессиограммасы
- •Кесте 6.6 Кәсіпорын шеберлерінің сапалық құрылымына мысалы
- •Кесте 6.7 а.Файоль шкаласы
- •Кесте 6.9 Жетекші сапасының құрылымы (а.Файоль бойынша)
- •Сурет 6.4 Менеджердің талап ету эволюциясы
- •7.Ұйымдағы персоналды басқару технологиясы
- •7.1 Кадрларды жинақтау, іріктеу техникасы, әдістері және әсер етуші факторлар
- •Сурет 7.1 Менеджмент категориясы жүйесіндегі кадрлық реттеудің техникасы
- •Сурет 7.2 Маман таңдау жүйесі
- •Сурет 7.4 Персонал жинақтау әдістерінің жүйесі
- •7.2 Персонал таңдаудағы қойылатын талаптар
- •7.3 Адамға бағдарлану (ориентация) және оның жұмыс жағдайы
- •Сурет 7.5 Персоналды басқару мақсатының иерархиясы
- •7.4 Персоналды басқару және ұйымның өмір сүруі
- •Сурет 7.6 Менеджмент жүиесіндегі персонал
- •8. Жұмысқа қабылдау және босату технологиясы және еңбек шарттары
- •8.1 Жұмысқа қабылдау және босату технологиясы
- •8.2 Еңбекті ұйымдастыру оның тиімділігін жоғарылату ретінде
- •8.3 Әкімшілік пен кәсіподақтардың арасындағы байланысты қамтамасыз ету
- •9.Ұйым персоналдарынын енбегінін нәтижесін бағалау
- •9.1 Қызметкерлерді еңбек нәтижелері бойынша бағалау
- •Сурет 9.1 Мамандардың еңбектерін бағалаудың бағыттары
- •9.2Еңбекті бағалау және еңбекақы төлеу байланыстығы
- •9.3 Кадрларды аттестациялау және оның өткізу жолдары
- •10.Персоналды оқыту
- •10.1 Персоналды оқытужәне оқыту процестерінің әдістері
- •10.2 Кадрларды дайындаудың жапондық жүйесінің ерекшеліктері
- •11.Персоналдын іскерлік мансабын баскару
- •11.1 Менеджер мансабының түсінігі және бағыттары
- •2 Цехтін бастығы
- •2 Цехтін бастығының орынбасары
- •1 Цехтін ауыспалы шебері
- •Сурет 11.1 Менеджер мансабы
- •11.2 Менеджер мансабын жоспарлау негіздері
- •Кесте 11.1 Жеке тұлғалар ресурстарының портфелі
- •Cурет 11.2 Мансапқа бағытталған индивидуалдық бағыттар
- •Cурет 11.3 Жеке тұлғалар ресурстарының портфелі
- •Cурет 11.4 Өндірістік немесе тұлғалық даму концепциясы ретіндегі мансапты жоспарлау
- •Kесте 11.2 Мансап фазаларының байланысы және өмірлік циклі
- •Cурет 11.5 Персоналды басқару бойынша шешімдер жүйесіндегі мансапты жоспарлау
- •Сурет 11.7 Мансапты жоспарлау моделі
- •. Кадрлық резервті басқару
- •Кадрлық резервтің мәні, қалыптастыру тәртібі және қойылатын талаптар
- •12.2 Басқару персоналының резервін жоспарлау және дайындау
- •Кесте 12.1 Резервке енгізу критерилері
- •Сурет 12.1 Цех жетекшілері резервін қалыптастыру көздері
- •Кесте 12.2 Резервке үміткерлер мен олардың эксперттерінің тізімі
- •13.1 Жұмыскерлерді мотивациялаудың түсінігі және маңыздылығы
- •Кесте 12.3 Маман және бағалаушылардың тізімі
- •13. Персоналды мотивациялау
- •13.2 Кәсіпорынның ынталандыру саясатын қолдануы
- •13.3Басқарудың экономикалық әдістері – мотивацияның құралы ретінде
- •14.Жұмысшылардың енбегі өтемінің жүйесі
- •14.1 Жұмысшыларды бағалаудың түсінігі мен міндеттері
- •14.2 Персоналды бағалаудың әдістері
- •Кесте 14.1 Персоналды зерттеу мақсаты мен әдістердің өзара байланысы
- •Кесте 14.2Қызметкерлер және олардың жұмыстарын бағалау қатынасы
- •14.3Еңбек ақының мәні,сипаттамасы және мемлекеттің реттеуші функциясы
- •14.4 Кәсіпорында еңбек ақының құрамы мен құрылымы және оны ұйымдастыру
- •15. Персоналды басқару тиімділігін бағалау
- •15.1 Жұмыс күшіне кететін шығындар және олардың сипаттамасы
- •Сурет 15.1 Кәсіпорынның жұмыс күшіне кететін шығынның сыныптамасы
- •15.2 Персоналды басқару тиімділігін бағалау
- •15.3 Персоналды басқару сапасын бағалаудың негізгі әдістері
- •Сурет 15.2 Өнім көлемінде жұмыс күші шығындары бірлігінің еңбекшығындары бірлігіне есептегенде тәуелділігі
- •15.4 Жұмыс күшіне қатысты шығындардың ақталуы
- •Әдебиеттер
- •Анафияева жибек, ерназарова анар каржаубаевна
- •Оқу құралы
Кесте 6.9 Жетекші сапасының құрылымы (а.Файоль бойынша)
Сапалар |
Сапа мазмұны |
Физикалық Ақыл-ойлық Моральдық
Білімдік
Техникалық
Тәжірибелік |
Денсаулық, қайраттылық, сыртқы пішін. Игеру және түсіну қабілеті, дұрыс мағына. Қаттылық, өзіне жауапкершілік алуға дайын, бейтараптылық, тактикалық, жеке тұрақтылығы. Орындалатын функцияларға тура, қатысты емес сұрақтармен жалпы танысу. Орындалатын функцияларға тәуелді арнайы қорытындылары бар. Жұмыс үрдісінде жиналады. |
Иерархияның жоғарғы деңгейі
0 50 60 100 80
|
У
|
|
|
|
|
|
УЗ |
|
ТЗ |
|
ЭЗ1 |
|
|
|
|
20 жылдар 90 жылдар
Алдыңғы деңгей (жұмысшы)
Сурет 6.4 Менеджердің талап ету эволюциясы
УЗ, ТЗ, ЭЗ – басқарушылық, техникалық, экономикалық білімдер
Қызметкерлердің пікірінше жақсы басшы:
Қызметкерлердің ең негізгі қызметін қадағалайды, жұмыс тобының шығармашылық қабілеттілігін пайдалану үшін бағыт береді және қуаттандырады;
Кез-келген қызметкерден жақсы жұмыс істеу емес, топты басқаруы керек;
Жаңашылдық және кәсіпкерлік сапаның дамуы үшін жағдай тудырады;
Жоғары тұрған басшының алдында қызметкерлердің қызығушылығын қорғайды, адал, шыдамды, әділ;
Еліктеуге үлгі болып табылады.
Осы тенденциялардың біразын европалық фирмалардың жоғары және ортаңғы басқару звеносындағы 1016 менеджермен сұрақ-жауап жүргізу нәтижесінде көруге болады.
Олардың мағысының шығындалу деңгейіне байланысты бірінші он тоғыз сапа берілген:
1. Тиімді команданың қалыптасуы;
2. Тыңдай білу қабілеті;
3. Шешім қабылдаудағы еріктігі;
4. Жоғары білікті мамандарды қалдыру;
5. Қоршаған орта, «сенімді» адамдар;
6. Қайраттылық;
7. Жаңашылдыққа (инновация) қабілеттілік;
8. Көре білу;
9. Жоғарғы моральдық сапалар;
10. Күшті пішін;
11. Ерік күші;
12. Кешелдену;
13. Ұлтаралық бағыт;
14. Жаңа технологияға бейімделу;
15. Өзін бере білу;
16. Шындықты сүю;
17. Сыртқы көрінісі;
18. «Құдайлар сүйкімділігі»;
19. Демократизм.
Бақылау сұрақтары:
Персонал маркетингінің ролі мен маңыздылығы қандай?
Персонал маркетингісінің негізгі принциптері қандай?
Ұйым мақсаттары мен орындаушыларға деген талаптың өзара байланысы неде?
Басқару персоналына талап ету және мансаптық өсу динамикасының мақсаты неде?
7.Ұйымдағы персоналды басқару технологиясы
7.1 Кадрларды жинақтау, іріктеу техникасы, әдістері және әсер етуші факторлар
Жұмысшы күшін жинақтау келешек өзгерістерді (зейнеткерлікке шығу, контракт (келісімшарт) мерзімнің аяқталуы, өндірістік іс - әрекет бағыттарының өзгеруі және оларда қызмет жасайтын кадрлардың қысқаруы және т.б.) ескере отырып, барлық жұмыс орындарына үміткерлерді дайындаумен түсіндіріледі.
80-90-шы жылдары жасанды интеллекті қолдану, жаңа технологияның дамуы адам еңбегін алмастырып өндіріс факторларының бірі болды деген пікір қалыптасты. "Адамсыз" технология автоматтандырылған жолдар тобы және автоматтандырылған технологиялық іс-әрекеттер туралы айтыла бастады. Бірақ 2000 жылдары кәсіпкерлік менеджмент дамуында бағыттар өзгерді. Қызметкерлерді таңдау мен қабылдау өте маңызды. Басшы әрекеті маман реттеу техникасы мен менеджмент негізі категориялар арасындағы байланысты көрсетеді. Менеджерлер жұмысының 3-түрлі техникасы бар:
Жекелік;
Топтық;
Маманды реттеу.
Маманды таңдау мен қабылдау - мамандармен жұмыс істеу бөлімімен бөлімшелер басшыларының негізгі тапсырмасы.
Менеджердің
сапасы
Басқару
стилі
Басқару
шешімдер
Кадрларды
реттеу техникасы
Топтық
жұмыс істеу техникасы
Тұлғалық
түрде жұмыс істеу техникасы
Басқару-дың
мақсат-тары
Басқару
әдістері

3
ЭЗ