Кесте 6.3 Басшылар мен менеджерлер арасындағы келісім-шарттың бұзылу себептері

Менеджерлердің кету себебі	% жалпы саннан	Модель сапасының тобына қатыстылық
Басқару қабілеттілігінің жетіспеушілігі Жеткіліксіздік сипаты Ауру Отбасылық қиындықтар Арнайы білімнің жетіспеушілігі Білікті тәжірибенің жеткіліксіздігі Басқа себептер, негізгі талап ету тобынан бөлек Барлығы	14,8 24,9 8,0 2,7 27,6 13,4 8,6 100	2 4 4 4 3 3

Неміс оқымыстыларының зерттеулері басқару постындағы кандидаттардың конкурстарда жеңілуінің негізгі себебі сапалық модельдің екінші тобындағы талаптардың сәйкессіздігіне байланысты (6.4 кесте).

Кесте 6.4 Менеджерлердің конкурсында жеңілуінің негізгі себептері

Сапа	% жалпы саннан	Модель сапасының тобына қатыстылық
Басқару біліктілігінің жетіспеушілігі Ақпараттық деңгейдің жетіспеушілігі Менеджмент аймағында білімнің жетіспеушілігі Басқарудың тиімді емес жеке тұлғалық стилі Сипаттың жетіспеушілігі Басқарудың жетілмеген тәжірибесі Басқа себептер	24,4 19,3 14,3 14,2 11,8 9,3 6,7	2 3 2 2 4 3 -

Профессиограмма құрылымы сайлауға тәуелді түрде әр түрлі болуы мүмкін. Бұл басқару қызметінің моделі көрсеткіштер жүйесі түрінде шығатын белгілі бір қызметке дайындалған кандидаттарға арналған талаптар тізімінен тұрады. Кәсіби біліктілік моделі немесе профессиограмма – басқару қызметіне сәйкес келетін саналы қызметкерлеріне сипатты емес.

Профессиограмма параметрлеріне әсер ететін негізгі факторлар басшының жалпы (негізгі) және нақты сапасы, оның білікті қабілеті (іскерлік, қабілет, тәжірибе) болып табылады. Карьераны жоспарлау мен кадрлық потенциалдың қалыптасуы кезіндегі шығындар болып табылатын биографикалық мәліметтерді (жасы, еңбек өтілі, білімі) қосудың қажеті жоқ.

Кесте 6.5 Цех басшысының профессиограммасы

Критериялар	Көрсеткіштер	Көрсеткіштер мәні
Басты талап ету (анкеталық мәліметтер) Арнайы талап ету (цех басшысының сапасы) Басқару жұмыстарының нәтижелері	Жас аралық интервал Кәсіпорындағы жалпы еңбек өтілі Басқаратын жұмыстың еңбек өтілі Білім Тәртіп Жауапкершілік Адамдарға деген ұқыпты және ілтипатты қарым-қатынас Озаттылықты қолдау қабілеті, перспективаны көру Сынға бағына білу Еңбекқор Экономикалық білімі Техникалық білімі Технологияны білуі Ұжым құра білуі Жұмыскерлерді тиімді қолдану және таңдай білуі Мақсатқа ұмтылу Басқару шешімдерін орындауға бақылауды жүргізе білуі Ынталандыруды тиімді қолдана білу қабілеті Тура нәтижелер (басқару міндеттерін орындау) Жанама нәтижелер (бағынушы ұжымның соңғы өндірістік нәтижелері)	25-40 жыл 4 жылдан аз емес 1,5 ж төмен емес Экономикалық немесе техникалық жоғары білім 4,3 балл 4,0 3,9 3,8 3,7 4,0 3,8 3,7 4,2 3,7 3,8 3,8 3,6 3,7 Көрсеткіштердің мәні негізгі цехтаға жауапкершілікпен анықталады және жоспарланған тапсырмалардан төмен болмауы қажет

Профессиограмма нақты қызметке пайдаланылатын кадрлық потенциалдың дамуы мен анықталуына бағытталғын. Сондықтан, басқару сапасын сипаттайтын профессиограмма көрсеткішінің мағынасы, оның экспорттық бағалауының жолымен қалыптасады.

Цех басшысының орындайтын басқару функциясын анықтаудың қажеттілігі, кәсіпорын жұмысын талдау, басшы сапасын бағалау және одан талап ету басшы профессиограммасының мазмұнын біріктіреді (6.5 кестесі).

Цех басшысының қызметінің жұмысына қажет басқару сапасы сараптау жолмен анықталады.

Профессиограмма басшының маңызды сапасының тізбегімен бірге оның бағасын қамтуы қажет. Кандидаттардың эксперттік бағалауындағы эталонның ортаңғы звено басшыларының резервіне көлемдік бағалау қызмет етуі керек. Кандидат резервке ортадан жоғары баға алса қабылданады. Басқару еңбегінің нәтижелері басқару тапсырмаларын шешімімен, сондай-ақ бағынушы ұжымның еңбек нәтижелерімен көрсетілген. Сызықтық басшылардың профессиограммасы олар орындайтын функциялар сияқты құрылымы бойынша бірдей, бірақ олардың орындау деңгейіне тәуелді функциялардың мазмұны әр түрлі болғандықтан, мазмұндары бойынша әр түрлі көрсеткіштер мәні болып келеді.

Кәсіпорын шеберлерінің сапалық құрылымы6.6кестесінде көрсетілген.