- •Мазмұны
- •1. Персоналды басқарудың теориясы мен әдістемесі
- •1.1Персоналды басқарудың мәні
- •1.2 Персоналды басқарудың негізгі түсініктері
- •Құралдар
- •Сурет 1.1 Персоналды басқару жүйесі
- •1.3 Персоналды басқарудың даму этаптары
- •Кесте 1.4 Қазіргі және болашақ ұйымдардың салыстырмалы сипаттамасы
- •Кесте 1.3 Германиядағы персоналды басқарудың даму этаптарының ерекшеліктері
- •1.4 Персоналды басқарудың өзектілігі
- •1.5 Персоналды басқаруды дамытудың қазіргі бағыттары
- •Кәсіпорын қызметінің мақсаттары
- •Негізгі бағдары Сурет 1.2 Персоналды басқарудың бағдарлануы
- •Сурет 1.3 Құзыреттілікті бөлу
- •2.Персонал қызметі және онын жүмыс істеуіне қойылатын негізгі талаптар
- •2.1 Персонал құрылымы
- •2.2 Персонал потенциалы мен кадрлық потенциал түсінігі
- •2.3 Персоналды басқару қызметінің кадрлық потенциалы
- •Кесте 2.2 Мемлекеттер бойынша ұйымдағы кадр бөлімше жұмыскерлерінің пайызы
- •2.4 Персонал қызметі мен өндірістік міндеттердің ара-қатынасы
- •Кесте 2.3 Өндірістік тапсырмалар мен персоналды басқару тапсырмаларының арасындағы қарым-қатынас
- •2.5 Кәсіпорын мен еңбек қатынастары жағдайының шартты факторлары мен өмір сүруі
- •3.Ұйымның кадрлық саясаты
- •Кадрлық саясаттың мәні, мақсаты және түрлері
- •Кадр саясатын қалыптастыру және жоспарлау
- •2 Цехтін бастығы
- •2 Цехтін бастығының орынбасары
- •1 Цехтін ауыспалы шебері
- •Сурет 3.1 Менеджер мансабы
- •3.3 Персоналдың стратегиялық дамуын қамтамасыз ету
- •Сурет 3.2 Персоналдың даму стратегиясының құрылымы
- •4. Ұйым персоналын басқару стратегиясы
- •4.1 Персоналды стратегиялық басқарудың факторлары
- •Сурет 4.1 Персоналды инновациялық басқарудың стратегиялық факторлары
- •Кадр саясатының стратегиясы
- •4.3 Қызметкерлердің іскерлік белсенділігі
- •Сурет 4.3 Менеджмент категориясы жүйесіндегі мақсаттардың орны
- •5. Персоналды жоспарлау
- •5.1 Кадрлық жоспарлаудың негізгі сатылары, кезеңдері
- •5.2 Персоналды қаржыландыруды жоспарлау: кадр құрамының сақталуы, оларды қамқорлыққа алу, біліктілігін арттыру
- •Кесте 5.1 Персоналдың даму тапсырысы мен мақсатының құрылымы
- •5.3 Персоналдың даму жүйесі мен кезектілігі
- •Персонал маркетингі
- •Персонал маркетингінің ролі мен маңыздылығы
- •6.2 Басқару персоналына талап ету және мансаптық өсу динамикасы
- •Сурет 6.2 Ұйым мақсаттары мен орындаушыларға деген талаптың өзара байланысы
- •Сурет 6.3 Бағалардың полярлік профилі
- •Кесте 6.1 Неміс, американдық және тмд елдері кәсіпкерлері үшін сапалар тобы мәнінің айырмашылығы
- •Кесте 6.3 Басшылар мен менеджерлер арасындағы келісім-шарттың бұзылу себептері
- •Кесте 6.4 Менеджерлердің конкурсында жеңілуінің негізгі себептері
- •Кесте 6.5 Цех басшысының профессиограммасы
- •Кесте 6.6 Кәсіпорын шеберлерінің сапалық құрылымына мысалы
- •Кесте 6.7 а.Файоль шкаласы
- •Кесте 6.9 Жетекші сапасының құрылымы (а.Файоль бойынша)
- •Сурет 6.4 Менеджердің талап ету эволюциясы
- •7.Ұйымдағы персоналды басқару технологиясы
- •7.1 Кадрларды жинақтау, іріктеу техникасы, әдістері және әсер етуші факторлар
- •Сурет 7.1 Менеджмент категориясы жүйесіндегі кадрлық реттеудің техникасы
- •Сурет 7.2 Маман таңдау жүйесі
- •Сурет 7.4 Персонал жинақтау әдістерінің жүйесі
- •7.2 Персонал таңдаудағы қойылатын талаптар
- •7.3 Адамға бағдарлану (ориентация) және оның жұмыс жағдайы
- •Сурет 7.5 Персоналды басқару мақсатының иерархиясы
- •7.4 Персоналды басқару және ұйымның өмір сүруі
- •Сурет 7.6 Менеджмент жүиесіндегі персонал
- •8. Жұмысқа қабылдау және босату технологиясы және еңбек шарттары
- •8.1 Жұмысқа қабылдау және босату технологиясы
- •8.2 Еңбекті ұйымдастыру оның тиімділігін жоғарылату ретінде
- •8.3 Әкімшілік пен кәсіподақтардың арасындағы байланысты қамтамасыз ету
- •9.Ұйым персоналдарынын енбегінін нәтижесін бағалау
- •9.1 Қызметкерлерді еңбек нәтижелері бойынша бағалау
- •Сурет 9.1 Мамандардың еңбектерін бағалаудың бағыттары
- •9.2Еңбекті бағалау және еңбекақы төлеу байланыстығы
- •9.3 Кадрларды аттестациялау және оның өткізу жолдары
- •10.Персоналды оқыту
- •10.1 Персоналды оқытужәне оқыту процестерінің әдістері
- •10.2 Кадрларды дайындаудың жапондық жүйесінің ерекшеліктері
- •11.Персоналдын іскерлік мансабын баскару
- •11.1 Менеджер мансабының түсінігі және бағыттары
- •2 Цехтін бастығы
- •2 Цехтін бастығының орынбасары
- •1 Цехтін ауыспалы шебері
- •Сурет 11.1 Менеджер мансабы
- •11.2 Менеджер мансабын жоспарлау негіздері
- •Кесте 11.1 Жеке тұлғалар ресурстарының портфелі
- •Cурет 11.2 Мансапқа бағытталған индивидуалдық бағыттар
- •Cурет 11.3 Жеке тұлғалар ресурстарының портфелі
- •Cурет 11.4 Өндірістік немесе тұлғалық даму концепциясы ретіндегі мансапты жоспарлау
- •Kесте 11.2 Мансап фазаларының байланысы және өмірлік циклі
- •Cурет 11.5 Персоналды басқару бойынша шешімдер жүйесіндегі мансапты жоспарлау
- •Сурет 11.7 Мансапты жоспарлау моделі
- •. Кадрлық резервті басқару
- •Кадрлық резервтің мәні, қалыптастыру тәртібі және қойылатын талаптар
- •12.2 Басқару персоналының резервін жоспарлау және дайындау
- •Кесте 12.1 Резервке енгізу критерилері
- •Сурет 12.1 Цех жетекшілері резервін қалыптастыру көздері
- •Кесте 12.2 Резервке үміткерлер мен олардың эксперттерінің тізімі
- •13.1 Жұмыскерлерді мотивациялаудың түсінігі және маңыздылығы
- •Кесте 12.3 Маман және бағалаушылардың тізімі
- •13. Персоналды мотивациялау
- •13.2 Кәсіпорынның ынталандыру саясатын қолдануы
- •13.3Басқарудың экономикалық әдістері – мотивацияның құралы ретінде
- •14.Жұмысшылардың енбегі өтемінің жүйесі
- •14.1 Жұмысшыларды бағалаудың түсінігі мен міндеттері
- •14.2 Персоналды бағалаудың әдістері
- •Кесте 14.1 Персоналды зерттеу мақсаты мен әдістердің өзара байланысы
- •Кесте 14.2Қызметкерлер және олардың жұмыстарын бағалау қатынасы
- •14.3Еңбек ақының мәні,сипаттамасы және мемлекеттің реттеуші функциясы
- •14.4 Кәсіпорында еңбек ақының құрамы мен құрылымы және оны ұйымдастыру
- •15. Персоналды басқару тиімділігін бағалау
- •15.1 Жұмыс күшіне кететін шығындар және олардың сипаттамасы
- •Сурет 15.1 Кәсіпорынның жұмыс күшіне кететін шығынның сыныптамасы
- •15.2 Персоналды басқару тиімділігін бағалау
- •15.3 Персоналды басқару сапасын бағалаудың негізгі әдістері
- •Сурет 15.2 Өнім көлемінде жұмыс күші шығындары бірлігінің еңбекшығындары бірлігіне есептегенде тәуелділігі
- •15.4 Жұмыс күшіне қатысты шығындардың ақталуы
- •Әдебиеттер
- •Анафияева жибек, ерназарова анар каржаубаевна
- •Оқу құралы
Сурет 7.5 Персоналды басқару мақсатының иерархиясы
Өндірістік персоналды басқару тәсілдері және мақсаттары:
Кадрлық саясатты және шаруашылық қызмет принциптерін жасау және іске асыру;
Ұйымның стратегиясына және оның құрлымына сәйкес штаттық кестені жасау;
Кәсіби-біліктілік талаптарды жасау (қызмет орындарының моделі, профессиограмма);
Жұмыс орындарын мамандармен қамтамасыз ету, персоналды таңдау;
Персоналды реттеу, ротация, тағайындау, алға жылжыту, аттестациялау, сайлау;
Персоналды бағалау, әлеуметтік-психологиялық диагностика, тест жүргізу;
Тұлғааралық және топ ішілік қарым-қатынастардың үйлесімділігі және анализі, әлеуметтік және шаруашылық қайшылықтардың;
Персоналдың резервін қалыптастыру, персонал лизингі, персоналдың дамуын болжамдау, ұйымның ішіндегі қызметтік мансапты (карьера) жоспарлау, персоналдың қажеттілігін талдау;
Жұмысбастылықты басқару;
Персоналдың кәсіби және ұйымдық бейімделуі;
Психофизиология, этика, эстетика, еңбек экономикасының талаптарын
еңбек қатынастарын реттеу;
Персоналды дайындау және қайта дайындау.
7.4 Персоналды басқару және ұйымның өмір сүруі
Еңбек қатынастары келесі факторлармен анықталады:
-тұлғаның қызметтік сапасының құрылымымен;
-тұлғаның жағдайымен (оның мақсатының спекторымен, психофизиологиялық әрекеттерін, тәндік сапалармен, интеллегенттілігімен);
-қызметкерлердің біліктілігімен;
-кәсіпорындағы жағдайды білумен және оның даму перспективаларын білумен;
-еңбекақы төлеу, марапаттау және жалақының әрі қарай өсу перспективасы;
-еңбекақының құрылымдасуымен, бөлінуімен;
-еңбек жағдайының ұйымдасуы мен жақсаруымен;
-қызметкерлердің, әлеуметтік ортасының тұлғааралық өндірісшілік қарым-қатынасымен;
-қызметкерлер мен басшылар арасындағы, тұлғааралық коммуникациямен қарым-қатынас;
-елдегі экономикалық, саяси және әлеуметтік жағдайларға байланысты қызметкерлер өмірінің объективті жағдайы.
Аталған ситуациялық факторлар өзіндік жүйені құрайды және әрбір кәсіпорынға тән спецификалық жақтарға ие.
Менеджмент ғылым ретінде менеджерлер үшін персоналды басқару-қолданушыларының неғұрлым кең шеңберіне тән бүкіл персонал үшін және керісінше, тәжірибеде менеджмент ұйымның барлық қызметкерлерін қамтиды (менеджменттің негізгі әсері емес, адамдардың өзара іс-қимылынан тұрады), ал персоналды басқару - бұл тек кадрлық қызметтің тәжірбиесі (персоналды басқарудың орталықтандырылуы) және бөлімшелерді басқарушылардың тәжірбиесі (орталықтандырылмаған кадрлық менеджмент).Ұйымдағы адамдарды басқару бүгінгі күні менеджмент деп аталуда. Бұл түсінік 3 аспектіде қолданылады, яғни;
ұйымның басқару күші, оның басқару аппараты ретінде;
ұйымның ішінде істейтін топтың функциясы ретінде;
“менеджмент” ғылыми түрде ұйымды басқару.
Персоналды басқару концепциясы ұйымның кадрлық потенциалының қалыптасуы мен дамуына байланысты және категорияларға дифференцияланады:
-басқарудың кәсіпорындық стилі (кадрлық потенциалының қалыптасуы);
-қызметтік белсенділігі (кадрлық потенциалының дамуы);
-шаруашылық қызметі (кадрлық потенциалды іске асыру).
Арнайы
(өндірістік, қаржылық, т.б.)
менеджмент
Жалпы
менеджмент
Персонал
Логис-тика
Қар-жы
Өнді-ріс
Өткі-зу
Басқару
жүйесін ұйымдастыру
Жос-пар-лау
Ынта-лан-дыру
Бақы-лау
Арнайы
қызметтер
Жалпы
қызметтер
