1.5 Персоналды басқаруды дамытудың қазіргі бағыттары

Персоналды басқаруды дамыту бағыттары кәсіпорынның ішкі ортасында болатын өзгерістерді есепке алуға қажет бағыттармен байланысты. Оларды бес модель түрінде көрсетуге болады. (1.2 сурет)

Кәсіпорын қызметінің мақсаттары

мен нәтижелері

Қызметкерлер

Клиенттер

Ұйымдық құрылым

Негізгі бағдары Сурет 1.2 Персоналды басқарудың бағдарлануы

Персоналды басқаруды дамытудың актуальды бағыттары экономикада, технология, әлеуметтік және құқықтыққарым-қатынаста нарықтық бағытталудың өзгерістерімен байланысты.

Экономиканың дамуымен экономикалық өсудегі қиыншылықтар Қазақстан кәсіпорындары үшін персоналды басқарудың жаңа функциялары мен мәселелерін тудырды.

Персоналды басқарудың негізгі функцияларына: жоспарлау, персоналды дамыту мен бағалау; оны ақпаратпен қамтамасыз ету жүйелері; жұмыс уақытындағы менеджмент; кәсіпкерліктің дамуы және кәсіпкерлерді дайындау; персоналдың іскерлік белсенділігіқағидасын өңдеу; персонал маркетингі.

Орталықтанбаған басқару

Орталықтанған басқару

Сурет 1.3 Құзыреттілікті бөлу

Бақылау сұрақтары:

1. Германиядағы персоналды басқарудың даму этаптарының ерекшеліктері неде?

2. Персоналды басқаруда қандай проблемалар туындайды?

3. Персонал менеджментінің функциясының бағыттары қандай?

4. Персоналды басқарудың қандай даму этаптарын білесің?

5. Жетістіктің маңызды критикалық факторларына нелер жатады?

2.Персонал қызметі және онын жүмыс істеуіне қойылатын негізгі талаптар

2.1 Персонал құрылымы

Ұйым персоналы жалпы екі бөлімнен тұрады. Олар: аталған ұйымды басқаратын басқарушылар персоналы және басқарушы персоналға жатпайтын бөлімшелер, инженерлік-техникалық персонал, көмекші персонал, күзет персоналы, кішігірім қызмет көрсету персоналдар жатады.

Ұйымның басқару аппаратындағы қызметкерлерді және оның бөлімшелеріндегі қызметкерлерді менеджерлер деп атайды. Менеджерлер толығымен басқару ісімен айналысады. Олар кем дегенде басқару функцияларының біреуін атқарады.

Басқарушы персонал басқару шешімінің деңгейіне қарай келесідей 3 топқа бөлінеді:

• басқарушы;

• негізгі мамандар;

• орындаушылар немесе атқарушылар.

Басқарушылар шешім қабылдайды, ал негізгі мамандар сол шешімді қабылдауға қатысты, қажетті ақпаратты дайындайды, атқарушылар болса шешімнің аяғына дейін орындалуын қамтамасыз етеді.

Басқарушылар өзара сызықты және функционалды персоналға бөлінеді.

Сызықты басқарушылар өндіруші бөлімдерді (учаскелерді, цехтарды), фирма, кәсіпорын, қоғам бөлімшелерін басқарумен айналысады. Оларға басқарушының орынбасарлары да кіреді.

Функционалды- бұл функционалды қызметті басқарушылар (бөлім, бюрот.б.) және олардың орынбасарлары. Мысалы, ғылыми зерттеу институтының зерттеу лабораториясының басқарушысы сызықтық басқарушы болады да, ал сол өнеркәсіптік кәсіпорынның зерттеу лабораториясының басқарушысы функционалды басқарушы болады.

Сызықтық бөлімшелер жалпы ұйыммен тығыз байланыста болады; функционалды басқарушылар белгілі бір басқару функциясының орындалуын қамтамасыз етеді.

Басқару аппаратының мамандары (экономистер, инженерлер, диспетчер, заңгерлер, программистер) басқару шешімін қабылдауда нақты басқару функцияларын орындауға негізделген. Сонымен қатар, сызықтық, функционалды бөлімшелердің қарекетін қамтамасыз ету керек. Ондай бөлімшелер мысалы, бухгалтерия,техникалық, кадр бөлімдері, жоспарлы- экономикалық бөлім т.б

Техникалық немесе қосалқы персонал (секретарь-референт,курьер, іс жүргізушілер, машинистер, стенографистер, шоферлер, т.б.) басқару процесінде қызмет көрсетушілер бола тұрып, басқару аппаратын таратушылар, оны жинаушылар, сақтаушылар болып табылады, яғни кішігірім қызмет көрсетудіі қамтамасыз етеді.

Басқарушылар тобында деңгейлер, категориялар, сатылар бөлініп көрсетіледі.

Бірінші категориядағы немесе бірінші сатыдағы басқарушылар-шеберлер, бригадирлер, секторлардың меңгерушілері, бюро бастықтары, т.б. Бірінші басқарушы кәсіпорынның басқару аппаратында, территориялық органдар аппаратында, министрліктерде, концерндерде, холдингтік компанияларда болады.

Орта категориядағы басқарушылар бірінші категориядағы ұжымды басқарады. Мысалы, кәсіпорында ол цех бөлімі, филиал, т.б.

Жоғары категориядағы басқарушыларға жеке ұйым басшылары жатады. Оларда өздерінің басқару аппараты болады.

Әр ұйымның менеджерлер құрылымы өз ерекшелігіне қарай анықталады.