4.1 Кесте.

ФУЗ – М типтік өлшемдерінің техникалық көрсеткіштері

Типтік өлшемдер	ФУЗ-1М	ФУЗ-2М	ФУЗ-3М	ФУЗ-4М	ФУЗ-5М
Жұмыстық токтардың ауқымы, А	1 -2	2 - 4	4 - 8	8 – 16	16 - 32

Қорғаныс түрін техникалық сипаттамалары бойынша таңдауды нақты электр же-тектен күтілетін апаттық режимдердің құрылысын ескере отырып жасайды.

Қорғаныс түрін экономикалық белгілері бойынша таңдаудың мәні мынада: қорғаныс-тың мұндай құрылғысын табу үшін, қорғалатын электр жабдықтарын күрделі жөндеуге қосымша жұмсалатын төмендетілген шығындарға және төмендетілген технологиялық залалдарға қол жеткізу.

4.5. Электр қондырғыларының жұмыс режимдерін оңтайландыру.

Электр қондырғыларын қолданудың тиімділігі қосымша істеудің бірлігіне жұмсала-тын қорытқы шығындармен бағаланады және көптеген себептерге тәуелді болады. Электр жабдықтарының жүктелу қуаты көп әсер етеді. Жүктемені дұрыс таңдаудың ма-ңыздылығы өндірісте автоматтандырылған электр жетектердің кеңінен қолданылуына байланысты артады.

Электр жетектер үшін тиімділік белгісінің жүктемеге тәуелділігі күрделі сызықты емес сипатқа ие болады. Аз жүктеме кезінде, яғни, мысалы, жоғарылатылған қуаттағы қозғалтқышты қолдану кезінде электр жетектің ПӘК мен соsφ - дің мәндері төмен бола-ды. Жүктеменің артуы энергетикалық көрсеткіштердің жақсаруына әкеледі, бірақ бұл кезде кері зардаптар туындайды: қозғалтқыштың қызуы және сенімділіктің төмендеуі. Тек жүктеменің оңтайлы қуаты кезінде қорытқы шығындар ең төменгі мәнге, ал электр жетекті пайдаланудың тиімділігі ең жоғарғы мәнге жетеді. Қозғалтқыштарды жаппай қолдануға байланысты, олардың жүктемелерін таңдау кезіндегі болмашы қателіктің өзі

халықшаруашылығы үшін үлкен зардап әкеледі.

Электр жабдықтарының оңтайлы жүктемесін негіздеудің мақсаты оның оң және теріс зардаптарын анықтау және салыстыруда, яғни жүктемені арттыру кезінде туындайтын бәсекелес әсерлерде болып табылады, және пайдалану тиімділігі белгілерінің ең жақсы мәніне жету кезінде жүктеменің қуатын таңдау. Жекелеген жағдайларда мұндай белгі-лердің қызметін қозғалтқыштың қорытқы шығындары атқарады.

Қозғалтқыш жүктемесін қорытқы шығындар бойынша оңтайландыру. Электр машиналарының теориясында, оқшаулағыштың қорытқы шығындарының ең аз мәні жүктеменің β = Р_ф / Р_ж коэффициенті кезінде, қозғалтқыштың шығындарының қатына-сындағы квадрат түбірге тең:

β₁ = √ Р_б.ж. / Р_қ.т. (4.2)

мұндағы Р_б.ж. – бос жүріс шығыны (тұрақты); Р_қ.т. – қысқа тұйықталу шығыны (айны-малы).

4.2 формула бойынша алынған нәтиже – электрмен жабдықтау жүйесінде назарға алынбайтын жеке есеп шешімінің нәтижесі. Нақты себептерді үлкен дәлдікпен есепке алу мақсатында жүктемені оңтайландыру кезінде оқып-білу нысаны ретінде тек қана қозғалтқыш болмауы керек, сонымен қатар тұтастай жүйе де қарастырылуы тиіс. Қоз-ғалтқыштың және электрмен жабдықтау жүйесінің сипаттамаларын кешенді түрде есеп-ке алуды оңтайлы жүктеменің төмендегі өрнегі бойынша орындайды:

β₂ = √ср_б.ж. + К_р q_б.ж. / ср_қ.т. + К_р q_қ.т. (4.3)

56.

мұндағы с – электрмен жабдықтау жүйесі есебінен шығын коэффициентінің артуы (с = 1,1 – 1,2 );

К_р – қозғалтқыштың реактивті қуатының әрбір кВ*А_р – нің актив шығынының желідегі мәнін көрсетуші реактивті қуаттың баламасы (К_р = 0,12 – 0,18 кВ*А_р);

q_{б.ж. ,} q_қ.т. – бос жүрістің (магниттелу) және қысқа тұйықталудың (шашырау) ре-активті қуаттары.

Қозғалтқыштың магниттелуінің реактивті қуаты оның шашырау қуатынан үлкен және сондықтан β₂> β₁. Оңтайлы жүктеме жүйедегі шығындардың ең шекті белгісі бойынша, қозғалтқыштың тек ПӘК-ін оңтайландыратын жүктемеден үлкен. Есептер түрлі белгі-лері бойынша оңтайландыру нәтижелерінің елеулі айырмашылықтарын көрсетіп берді (β₁ = 0,7 – 0,8; β₂ = 0,80 – 0,95) және пайдаланудың нақты себептерінің толық есебі оңтайландырудың нәтижелерін қорытындылауға мүмкіндік берді.

Сонымен қатар, жүктемелері өзгерген кезде, асинхронды қозғалтқыштардың энерге-тикалық қасиеттерінің жоғары шыдамдылығын атап өту керек. Оңтайлы мәннен ± 30% аралығында ауытқу, шығындардың шекті деңгейінен 7 % - ға артуына әкеліп соқтырады. Тек жүктемені 40%-дан төмен түсірген кезде, ПӘК – ің қарқынды төмендеуі байқалады. Электр жетектерге байланысты, энергия шығындарын түбегейлі төмендету үшін, тек қозғалтқышты пайдалану кезінде жүктемені дұрыс таңдау ғана маңызды емес, сонымен қатар жобалау кезінде қалыпты ПӘК-ін арттыру қажет және реактивті қуатты қалпына келтіруді енгізу керек. Үлкен созылыңқылығына және электр энергиясының төрт есе, алты есе трансформациялануынабайланысты, электрмен жабдықтау жүйесінің ПӘК-інің төмендігінен шығындарды азайту тәсілдері төменгі вольтты жетектер үшін тиімді.