- •1.2. Курсты оқып - үйренудің пәні мен әдістері.
- •1.3. Электр қондырғыларын орынды пайдаланудың міндеттері мен шарттары.
- •1.1. Кесте. Пайдалану мақсаттары мен тапсырмаларын жіктеу.
- •1.4. Электр қондырғыларының пайдаланушылық қасиеттері.
- •1.1. Сурет. Электр жабдықтарының пайдаланушылық қасиеттерінің топтамасы.
- •1.2. Сурет. Қозғалтқыштардың пәк-нің сипаттамалары.
- •Техникалық пайдаланудың негіздері.
- •1.6. Өндірістік өнеркәсіптердің энергошаруашылықтарының жабдықтарына қызмет көрсету және жөндеу жүйесі.
- •Электр энергиясының көрсеткіштері мен сапасының межелері.
- •1.7.1. Жиіліктің ауытқуы.
- •1.7.2. Кернеудің ауытқуы.
- •Кернеу өзгерісінің қарқыны.
- •1.7.4. Кернеудің синусоидасыздығы.
- •1.2. Кесте. Синусоидалықтың бұрмалану коэффициентінің мәндері.
- •1.7.5. Кернеудің симметриясыздығы.
- •Бақылау сұрақтары.
- •2 Тарау. Сенімділік теориясының элементтері.
- •2.1. Сенімділік теориясының негізгі түсініктері мен анықтамалары.
- •2.1. Кесте. Электрлік бұйымдардың құрылымдық сенімділігінің көрсеткіштері.
- •2.2. Электротехникалық құрылғылардың сенімділік көрсеткіштері.
- •Торт ═ ∑ ti / n0 (2.3)
- •Тоқтап қалудың пайда болуының себептері мен заңдылықтары.
- •Тоқтап қалу себептері
- •2.1. Сурет. Тоқтап қалулардың себептерінің жіктеуі.
- •2.2. Сурет. Электротехникалық құрылғының жұмыс кезеңіндегі тоқтап қалулардың қарқындылығының қисығы.
- •Пайдалану шарттарының сенімділікке әсері.
- •2.4.1. Қорщаған орта жағдайының электр құрылғыларының жұмысына әсері.
- •2.4.2. Электр қондырғыларын қолдану шарттарының оның жұмысына әсері.
- •2.2. Кесте. Қоршаған орта жағдайының электр қондырғылардың, материалдар мен кабель бұйымдарының сақталуына әсері.
- •2.4.3. Энергияның сапа көрсеткішінің (эск) электр қондырғысының жұмысына әсері.
- •2.4.4. Электр жабдықтарына қызмет көрсету жағдайларының электр қондырғыларының сенімді жұмысына әсері.
- •Бақылау сұрақтары
- •3 Тарау Электр жабдықтарының техникалық алдын – ала анықтаулары.
- •3.1. Негізгі түсініктер мен анықтамалар.
- •3.2. Сынау түрлері.
- •3.3. Оқшаулағыштарды зерттеу арқылы анықтау.
- •3.1. Сурет. Оқшаулағышты алмастыру сұлбасы (а) және ол арқылы өтетін токтардың диаграммасы (б).
- •3.2. Сурет. Құрғақ және ылғал оқшаулағыштардың толық тогы мен кедергісінің өзгеру графигі.
- •3.3. Сурет. Сυ / с20 қатынасының температураға тәуелділігі.
- •1 Және 2 - құрғақ және ылғал оқшаулағыш
- •3.4. Сурет. Құрғақ және ылғал оқшаулағыштардың сиымдылықтарының өзгеру графигі.
- •3.5. Сурет. Ішығ. Шығын тогының берілген кернеуге тәуелділігі (электр қозғалтқыш 6 кВ кернеуге есептелген) 1 және 2 ылғал және құрғақ оқшаулағыштар үшін.
- •3.6.Сурет. Кернеу әсеріндегі диэлектриктегі электр токтарының векторлық диаграммасы.
- •3.4. Профилактикалық сынаулар.
- •3.1 Кесте. Электр қондырғыларының оқшаулағыштарының кедергілеріне профилактика-лық өлшеулер жүргізудің мерзімдері мен межелері.
- •3.5. Оқшаулағыштың кедергісін өлшеу кезінде температураны есепке алу.
- •3.2 Кесте.
- •3.6. Түйіспелерді алдын – ала анықтау.
- •3.7. Оқшаулағыштың кедергісін өлшеу нәтижелері бойынша жабдықтардың техникалық жай-күйіне болжау жасау.
- •3.3. Кесте. Оқшаулағыш кедергісін өлшеудің нәтижелері
- •Бақылау сұрақтары
- •4 Тарау Электр қондырғыларын орынды таңдау мен қолдану негіздері.
- •4.1. Жалпы мағлұматтар.
- •4.2. Техникалық сипаттамалары бойынша таңдау.
- •4.3. Экономикалық белгілері бойынша таңдау.
- •4.4. Қорғаныс құрылғыларын таңдау.
- •4.1. Сурет. Электр қозғалтқыштардың апаттық режим кезіндегі негізгі қызметтік байланыстары.
- •4.1 Кесте.
- •4.5. Электр қондырғыларының жұмыс режимдерін оңтайландыру.
- •4.6. Электр қондырғыларының жүктелу қабілеті.
- •Бақылау сұрақтары
- •5.1. Cурет. Желінің аспалы оқшаулағыштары бар тіреулердегі аралығы.
- •5.1.1. Аспалы желілердің өткізгіштері.
- •Өткізгіштерді белгілеу үшін түрінің жанында қалыпты көлденең қимасының ау-
- •5.1.2. Аспалы желілердің оқшаулағыштары.
- •5.2. Cурет. Аспалы оқшаулағыштардың гирляндалары: 1 – оқшаулағыш, 2 - өткізгішті
- •5.1.3. Аспалы желілердің тіреулері.
- •5.3. Cурет. Аспалы желілердің сұлбасы.
- •5.4. Cурет. Екі тізбекті желіге арналған аралық металл тіреу.
- •5.5. Cурет. Тіреулердегі өткігіштер мен арқансымдардың орналасулары:
- •5.6. Cурет. Өткізгіштерді транспозициялау сұлбасы: а, b,с – тораптың үш фазасы.
- •5.2. Аспалы желілерге қойылатын жалпы талаптар.
- •5.3. Аспалы желілерді пайдалануға қабылдау.
- •5.4. Аспалы электр беру желілеріне қызмет көрсету бойынша пайдалану іс – шаралары.
- •5.4.1. Аспалы электр берудің токтық жүктеме режимдерін сақтау.
- •5.4.2. Аспалы желілерді қарау.
- •5.4.3. Аспалы желілердегі өлшеулерді алдын – ала сынау.
- •5.1. Кесте. Пайдалану кезіндегі тіреулердің қауіпті қималарының рұқсат етілген беріктік қоры және тозу коэффициенті
- •5.2 . Кесте.
- •0,38 КВ аж-дің тіреулерінің негізгі детальдары үшін рұқсат етілген есепті және ең кіші диаметрлері.
- •5.6. Аспалы желілерде жұмыс істеген кездегі техника қауіпсіздігі.
- •Бақылау сұрақтары.
- •Кабельді желілерді пайдалану және жөндеу.
- •6.1. Жалпы мағлұматтар.
- •6.1.1. Кабельдердің конструкциялары.
- •6.1.2. Кернеуі 6 – 10 кВ – тық кабельдерді төсеу тәсілдері.
- •6.1. Кесте. Кернеуі 10 кВ-қа дейінгі кабельдер төселетін траншеялардың өлшемдері.
- •6.2. Кесте. Кабельдердің иілуінің ішкі қисықтығының рұқсат етілетін ең төменгі радиустары.
- •6.3. Кесте. Кабельді желінің әр 1 км-індегі жалғағыш муфталардың рұқсат етілген саны.
- •6.3. Сурет. Кабельдерді арналарға төсеу.
- •6.5. Сурет. Темірбетон панельдерден жасалған блоктар:
- •6.6. Сурет. Кабельдік эстакадалар: а). Жеке тіреуге оратылған біржақты өтпелі; б). Екі жақты; 1 – жылжымайтын күннен қорғағыш панельдер; 2 – алынбалы күннен қорғағыш панельдер; 3 – кабель сөрелері.
- •6 А 2 .7. Сурет. Кабельдік галерея: а). Біржақты; б). Екіжақты; 1 – кабель сөрелері; 2 – күн-нен қорғағыш панельдер.
- •6.4. Кесте. Пайдалану барысында механикалық әсерлер мен керуші жүктемелердің жоқ ке-зіндегі қағаз, пластмасса және резина оқшаулағышы бар күштік кабельдердің қолданылу аумағы.
- •6.2. Кабельді желіні пайдалануға қабылдау.
- •6.5. Кесте. Кабельді желіні пайдалануға өткізу кезіндегі берілетін құжаттардың тізімі мен мазмұны.
- •6.3. Кабельді желілерге қызмет көрсету бойынша пайдаланудың іс – шаралары.
- •6.3.1. Токтық және жылулық режимдерді сақтау.
- •6.7. Кесте. Ауаның температурасын есепке алу үшін қолданылатын түзету коэффициенттері.
- •6.6. Кесте. Жердің температурасын есепке алу үшін қолданылатын түзету коэффициенттері.
- •6.8. Кесте. Жерде құбырдың ішінде және құбырсыз қатар жатқан кабельдер үшін түзету коэффициенттері.
- •6.9. Кесте. Орташа тәуліктік температураға есептегендегі түзету коэффициенті.
- •6.10. Кесте. Кернеуі 10 кВ – қа дейінгі кабельдердің рұқсат етілген асыра жүктелулері.
- •6.3.2. Кабельді желілерді қарау.
- •6.3.3. Адасқан токтар, оларды өлшеу және кабельдерді коррозиядан қорғау.
- •6.3.4. Алдын – ала сынаулар.
- •6.4. Кабельді желілердің зақымданған жерлерін анықтау.
- •2 Мксек
- •6.12. Сурет. Кабельдің зақымданған орнын ілмекті тәсілмен анықтаудың сұлбасы.
- •6.13. Сурет. Біртекті желідегі зарядталған кабельді тесіп өткен кездегі тербелмелі процесстің кернеуі.
- •6.14 Сурет. Өткізгіші үзілген кабельдердің зақымдану түрлері:
- •6.5. Кабель оқшаулағышының зақымданған орнын күйдіру.
- •6.11. Кесте. Кабельдерді кұйдірудің кезеңдері.
- •6.6. Кабельді желілерді жөндеу.
- •Бақылау сұрақтары.
- •Күш беретін трансформаторларды пайдалану.
- •Жалпы мағлұматтар.
- •7.1 Кесте. Трансформаторларды салқындату түрлерінің шартты белгілері.
- •7.2 Күш беретін трансформаторларды пайдаланудың жалпы талаптары.
- •7.3 Трансформаторларды пайдалануға қабылдау.
- •Трансформаторларды құрғатпай пайдалану үшін қосу шарттары.
- •7.2 Кесте. Диэлектрлік tgδ шығындардың рұқсат етілген мәндері.
- •7.3 Кесте. Сиымдылықтардың с2 / с 50 қатынасының рұқсат етілген мәндері.
- •Кесте. Май ішіндегі орамдардың оқшаулағыштарының бірминуттық r60 кедергілерінің рұқсат етілген ең төменгі мәндері.
- •7.5 Трансформаторларды құрғату.
- •7.5 Кесте. Коэффициентті анықтау.
- •7.2. Cурет. Трансформаторды нольдік реттегі токпен құрғату сұлбасы.
- •7.3. Cурет. Трансформаторды бірфазалы қысқа тұйықтаумен құрғату.
- •7.6 Трансформаторлардың жүктелу қабілеті.
- •7.6 Кесте. Трансформаторлардың рұқсат етілген апаттық асыра жүктелулері.
- •7.7 Трансформаторларға техникалық қызмет көрсету.
- •Пайдалану ережелері ( тпе ), басшылыққа алынатын техникалық материалдар,
- •7.8 Трансформатор майы.
- •7.8.1 Трансформатор майының сипаттамалары.
- •7.8.2 Трансформатор майын пайдалану.
- •7.8.3. Майды тазалау, құрғату және қалпына келтіру.
- •7.9. Күш беретін трансформаторларды сынақтан өткізу және жөндеу жұмыстарын орындау кезіндегі техника қауіпсіздігі
- •Бақылау сұрақтары.
- •Кернеуі 1000 в – тан жоғары тарату құрылғыларын пайдалану және жөндеу.
- •8.1. Жалпы мағлұматтар.
- •8.2. Негізгі электр қондырғыларын пайдалану.
- •Тарату құрылғыларын қарау.
- •8.4. Техникалық қызмет көрсету.
- •8.5. Тарату құрылғыларының жабдықтарын ағымдық жөндеу.
- •8.6. Жабдықтарды алдын – ала сынау.
- •8.1 Кесте. Сынау кернеулерінің межелері
- •8.7. Тарату құрылғыларын пайдалану және жөндеу кезіндегі техника қауіпсіздігі.
- •Бақылау сұрақтары.
- •4. Ток жүретін бөліктер мен түйіспелі қосылыстарды күтіп, қадағалаудың ерекшеліктері
- •Электроқозғалтқыштарды пайдалану.
- •9.1. Жалпы мағлұматтар.
- •Қозғалтқыш типтерін белгілеудің мысалдары:
- •9.1 Кесте. Электр машиналарының орамдарының шықпаларының белгіленулері.
- •9.2. Электр қозғалтқыштарын пайдалануға қабылдау.
- •9.3. Электр қозғалтқыштардың пайдалану сенімділігін қамтамасыз ету.
- •9.4. Электр қозғалтқыштарға техникалық қызмет көрсету.
- •9.5. Ағымдық жөндеу.
- •9.6. Электр машиналарының оқшаулағыштарын құрғату тәсілдері.
- •9.7. Электр машиналарын пайдалану кезіндегі техника қауіпсіздігі.
- •Электр қозғалтқыштары.
- •Бақылау сұрақтары.
- •Әдебиеттер тізімі
- •Мазмұны
- •І бөлім. Электр қондырғыларын пайдалану теориясының негіздері
- •Іі бөлім. Электр қондырғыларын техникалық пайдалану
Бақылау сұрақтары.
1. Асинхронды қозғалтқыштарды қосуға дайындау үшін орындалатын амалдарды ата-ңыз.
2. Үш фазалы электр машиналарының шықпаларының белгіленулерін қандай тәсіл-дермен анықтайды?
3. Электр маштналарының қыздыру аппаратураларын бақылаудың қандай амалдарын білесіз?
4. Электр машиналарына қандай асыра жүктеулер рұқсат етіледі?
5. Асинхронды электроқозғалтқыштарға техникалық қызмет көрсетудің қандай түрле-рі, мерзімдері мен ауқымдары болады?
6. Коллекторға, түйіспе сақиналар мен щеткаларға қызмет көрсетудің мәні неде?
7. Пайдалану жағдайындағы электр машиналарының қызып кету себептері неде?
8. Пайдалану жағдайындағы электр машиналарының ылғалдану себептері неде?
9. Электр машиналарының оқшаулағыштарының ылғалдану дәрежесін бақылаудың қандай тәсілдерін білесіз?
10. Электр машиналарының орамдарының оқшаулағыштарын құрғатудың тәсілдерін атаңыз.
11. Электр машиналарын пайдалану кезінде сақталуы қажет техника қауіпсіздігінің негізгі қандай ережелерін білесіз?
147.
Әдебиеттер тізімі
1. 4А сериясындағы асинхронды қозғалтқыштар. Анықтамалық – М.: Энергоиздат, 1982 – 104 бет.
2. Афанасьев Н.А., Юсупов М.А. Өнеркәсіптік мекемелердің энергошаруашылығының жабдықтарына қызмет көрсету және жөндеу жүйесі. – М.: Энергоатомиздат, 1989 – 528 бет.
3. Бажанов С.А., Воскресенский В.Ф. Жоғары кернеу жабдықтарының оқшаулағыш-тарын алдын-ала сынау. – М.: Энергия, 1977 -288 бет.
4. Быстрицкий Г.Ф., Кудрин Б.И. Күш беретін трансформаторларды таңдау және пайдалану. – М.: «Академия» баспасы, 2003 – 174 бет.
5. Гопак А.А. Өнеркәсіптік мекемелердің электр қондырғыларын пайдалану. – К.: Техника, 1986 – 135 бет.
6. МЕМСТ 27. 003-83. Сенімділік көрсеткіштерін таңдау және межелеу. Негізгі жағдай-лар. – М.: стандарттар баспасы, 1983.
7. Ермолаев С.А., Мунтян В.А., Кюрчев В.Н. Ауылшаруашылық өнеркәсіптік кешені (АӨК) жүйесіндегі электр жабдықтары мен автоматтандыру құралдарын пайдалану және жөндеу. – Киев: НПФ «Альтур», 1997 – 160 бет.
8. Ерошенко Г.П., Пястолова А.А. Электр жабдықтарын пайдалану бойынша курстық және дипломдық жобалаулар. – М.: ВО Агропромиздат, 1988 – 160 бет.
9. Ерошенко Г.П., Медведько Ю.А., Таранов М.А. Ауылшаруашылық мекемелерінің электр жабдықтарын пайдалану. – Дондағы Ростов: «Терра» баспасы, 2001 – 592 бет.
10. Кернеуі 1000 В- тан жоғары аспалы электр беру желілерін пайдалану бойынша нұсқама. – Энергия, 1967 – 136 бет.
11. Трансформаторларды пайдалану бойынша нұсқама. – М.: Энергия, 1978 – 8 бет.
12. Нұсқама. Күш беретін трансформаторлар, тасымалдау, түсіру, сақтау, құрастыру және пайдалануға беру. – РТМ 16800, 723 – 80 – М.: Союзтехэнерго, 1981 – 62 бет.
13. Кисаримов Р.А. Электрик анықтамалығы. – М.: ИП «Радио Софт», 2000 – 320 бет.
14. Конюхов Е.А. Нысандарды электрмен жабдықтау. – М.: «Мастерство» баспасы, 2002 – 320 бет.
15. Котеленец Н.Ф., Кузнецов Н.Л. Электр машиналарының сынаулары мен сенімділігі. – М.: Жоғарғы мектеп, 1988 – 231 бет.
16. Лут Н.Т., Чмиль А.И. Электр жабдықтарын пайдалану. – Благовещенск, 1990 – 204 бет.
17. Москаленко В.В. Электромонтер анықтамалығы. – М.: ПрофОбор баспасы, 2002 -287 бет.
18. Мусаэлян Э.С. Электр станциялары мен қосалқы станциялардың электр жабдықта-рын ретке келтіру және сынау. – өңделіп, толықтырылған 3 – ші басылым – М.: Энергоатомиздат, 1986 – 504 бет.
19. Электр жабдықтарын сынаудың межелері. – 5 – ші басылым, - М.: Энергия, 1978 – 304 бет.
20. Электр станциялары мен тораптарын техникалық пайдалану ережелерін оқып-үйренуге арналған оқулық. / Ф.Л. Коганның жалпы редакциясы бойынша – М.: НЦ ЭНАС баспасы, 2002 – 356 бет.
21. Электр жабдықтарын құрастыру, пайдалану және жөндеу бойынша тәжірибелер. / А.А.Пястолов, А.А.Попков, А.А.Блоьшаков және т.б. – өңделіп, толықтырылған 3 – ші басылым – М.: Колос, 1976.
22. Пястолов А.А., Ерошенко Г.П. Электр жабдықтарын пайдалану. – М.: Агропром-издат, 1990 – 287 бет.
23. Пястолов А.А. Электрлік күш беретін жабдықтарды пайдаланудың ғылыми негіздері. – М.: Колос, 1968 – 224 бет.
24. Тұтынушылардың электр қондырғыларын техникалық пайдалану және тұтыну-шылардың электр қондырғыларын пайдалану кезіндегі техника қауіпсіздігі ережелері. –
148.
М.: Энергоатомиздат, 1990 – 924 бет.
25. Электр қондырғыларының құрылысы ережелері. – 6 –басылым, СПб.: Деан, 1999 – 924 бет.
26. Электр тораптарын жөндеу және техникалық қызмет көрсету бойынша анықтамалық. / К.М.Антипов, К.Е.Бандуинов жетекшілігімен – М.: Энергоатомиздат, 1987 – 560 бет.
27. Құрылыс межелері мен ережелері. 3 бөлім, 10 тарау.Электр берудің аспалы желілері. – М.: Стройиздат, 1982 – 224 бет.
28. Электр қондырғыларын ретке келтіру бойынша анықтамалық. / А.С.Дорофеюка, А.П. Хечумян жетекшілігімен – М.: Энергия, 1978 – 559 бет.
29. Электр жабдықтарын пайдалану бойынша анықтамалық. / В.П.Таран жетекшілігімен. – Киев; Техника, 1985 – 183 бет.
30. Электрмен жабдықтау және электр жабдықтары бойынша анықтамалық (электрмен жабдықтау), І том. / А.А.Федоров жетекшілігімен. – М.: Энергоатомиздат, 1986 – 568 бет.
31. Федоров А.А., Попов Ю.П. Өндірістік мекемелердің электр жабдықтарын пайдалану. – М.: Энергоатомиздат, 1986 – 280 бет.
32. Цирель Я.А., Поляков В.С. Электр станциялары мен электр тораптарындағы күш беретін трансформаторларды пайдалану.- Л.: Энергоатомиздат, 1985 – 264 бет.
33. Электр жабдықтары мен автоматтандыру құралдарын пайдалану және жөндеу. (А.А. Пястолов, А.Л. Вахрамеев, С.А. Ермолаев және басқалары). – өңделіп, толықтырылған 3 – басылым. – М.: Колос, 1993 – 350 бет.
34. Электр қондырғыларын пайдалану және жөндеу. / А.А. Пястолов жетекшілігімен. – М.: Колос, 1976 – 304 бет.
