- •1.2. Курсты оқып - үйренудің пәні мен әдістері.
- •1.3. Электр қондырғыларын орынды пайдаланудың міндеттері мен шарттары.
- •1.1. Кесте. Пайдалану мақсаттары мен тапсырмаларын жіктеу.
- •1.4. Электр қондырғыларының пайдаланушылық қасиеттері.
- •1.1. Сурет. Электр жабдықтарының пайдаланушылық қасиеттерінің топтамасы.
- •1.2. Сурет. Қозғалтқыштардың пәк-нің сипаттамалары.
- •Техникалық пайдаланудың негіздері.
- •1.6. Өндірістік өнеркәсіптердің энергошаруашылықтарының жабдықтарына қызмет көрсету және жөндеу жүйесі.
- •Электр энергиясының көрсеткіштері мен сапасының межелері.
- •1.7.1. Жиіліктің ауытқуы.
- •1.7.2. Кернеудің ауытқуы.
- •Кернеу өзгерісінің қарқыны.
- •1.7.4. Кернеудің синусоидасыздығы.
- •1.2. Кесте. Синусоидалықтың бұрмалану коэффициентінің мәндері.
- •1.7.5. Кернеудің симметриясыздығы.
- •Бақылау сұрақтары.
- •2 Тарау. Сенімділік теориясының элементтері.
- •2.1. Сенімділік теориясының негізгі түсініктері мен анықтамалары.
- •2.1. Кесте. Электрлік бұйымдардың құрылымдық сенімділігінің көрсеткіштері.
- •2.2. Электротехникалық құрылғылардың сенімділік көрсеткіштері.
- •Торт ═ ∑ ti / n0 (2.3)
- •Тоқтап қалудың пайда болуының себептері мен заңдылықтары.
- •Тоқтап қалу себептері
- •2.1. Сурет. Тоқтап қалулардың себептерінің жіктеуі.
- •2.2. Сурет. Электротехникалық құрылғының жұмыс кезеңіндегі тоқтап қалулардың қарқындылығының қисығы.
- •Пайдалану шарттарының сенімділікке әсері.
- •2.4.1. Қорщаған орта жағдайының электр құрылғыларының жұмысына әсері.
- •2.4.2. Электр қондырғыларын қолдану шарттарының оның жұмысына әсері.
- •2.2. Кесте. Қоршаған орта жағдайының электр қондырғылардың, материалдар мен кабель бұйымдарының сақталуына әсері.
- •2.4.3. Энергияның сапа көрсеткішінің (эск) электр қондырғысының жұмысына әсері.
- •2.4.4. Электр жабдықтарына қызмет көрсету жағдайларының электр қондырғыларының сенімді жұмысына әсері.
- •Бақылау сұрақтары
- •3 Тарау Электр жабдықтарының техникалық алдын – ала анықтаулары.
- •3.1. Негізгі түсініктер мен анықтамалар.
- •3.2. Сынау түрлері.
- •3.3. Оқшаулағыштарды зерттеу арқылы анықтау.
- •3.1. Сурет. Оқшаулағышты алмастыру сұлбасы (а) және ол арқылы өтетін токтардың диаграммасы (б).
- •3.2. Сурет. Құрғақ және ылғал оқшаулағыштардың толық тогы мен кедергісінің өзгеру графигі.
- •3.3. Сурет. Сυ / с20 қатынасының температураға тәуелділігі.
- •1 Және 2 - құрғақ және ылғал оқшаулағыш
- •3.4. Сурет. Құрғақ және ылғал оқшаулағыштардың сиымдылықтарының өзгеру графигі.
- •3.5. Сурет. Ішығ. Шығын тогының берілген кернеуге тәуелділігі (электр қозғалтқыш 6 кВ кернеуге есептелген) 1 және 2 ылғал және құрғақ оқшаулағыштар үшін.
- •3.6.Сурет. Кернеу әсеріндегі диэлектриктегі электр токтарының векторлық диаграммасы.
- •3.4. Профилактикалық сынаулар.
- •3.1 Кесте. Электр қондырғыларының оқшаулағыштарының кедергілеріне профилактика-лық өлшеулер жүргізудің мерзімдері мен межелері.
- •3.5. Оқшаулағыштың кедергісін өлшеу кезінде температураны есепке алу.
- •3.2 Кесте.
- •3.6. Түйіспелерді алдын – ала анықтау.
- •3.7. Оқшаулағыштың кедергісін өлшеу нәтижелері бойынша жабдықтардың техникалық жай-күйіне болжау жасау.
- •3.3. Кесте. Оқшаулағыш кедергісін өлшеудің нәтижелері
- •Бақылау сұрақтары
- •4 Тарау Электр қондырғыларын орынды таңдау мен қолдану негіздері.
- •4.1. Жалпы мағлұматтар.
- •4.2. Техникалық сипаттамалары бойынша таңдау.
- •4.3. Экономикалық белгілері бойынша таңдау.
- •4.4. Қорғаныс құрылғыларын таңдау.
- •4.1. Сурет. Электр қозғалтқыштардың апаттық режим кезіндегі негізгі қызметтік байланыстары.
- •4.1 Кесте.
- •4.5. Электр қондырғыларының жұмыс режимдерін оңтайландыру.
- •4.6. Электр қондырғыларының жүктелу қабілеті.
- •Бақылау сұрақтары
- •5.1. Cурет. Желінің аспалы оқшаулағыштары бар тіреулердегі аралығы.
- •5.1.1. Аспалы желілердің өткізгіштері.
- •Өткізгіштерді белгілеу үшін түрінің жанында қалыпты көлденең қимасының ау-
- •5.1.2. Аспалы желілердің оқшаулағыштары.
- •5.2. Cурет. Аспалы оқшаулағыштардың гирляндалары: 1 – оқшаулағыш, 2 - өткізгішті
- •5.1.3. Аспалы желілердің тіреулері.
- •5.3. Cурет. Аспалы желілердің сұлбасы.
- •5.4. Cурет. Екі тізбекті желіге арналған аралық металл тіреу.
- •5.5. Cурет. Тіреулердегі өткігіштер мен арқансымдардың орналасулары:
- •5.6. Cурет. Өткізгіштерді транспозициялау сұлбасы: а, b,с – тораптың үш фазасы.
- •5.2. Аспалы желілерге қойылатын жалпы талаптар.
- •5.3. Аспалы желілерді пайдалануға қабылдау.
- •5.4. Аспалы электр беру желілеріне қызмет көрсету бойынша пайдалану іс – шаралары.
- •5.4.1. Аспалы электр берудің токтық жүктеме режимдерін сақтау.
- •5.4.2. Аспалы желілерді қарау.
- •5.4.3. Аспалы желілердегі өлшеулерді алдын – ала сынау.
- •5.1. Кесте. Пайдалану кезіндегі тіреулердің қауіпті қималарының рұқсат етілген беріктік қоры және тозу коэффициенті
- •5.2 . Кесте.
- •0,38 КВ аж-дің тіреулерінің негізгі детальдары үшін рұқсат етілген есепті және ең кіші диаметрлері.
- •5.6. Аспалы желілерде жұмыс істеген кездегі техника қауіпсіздігі.
- •Бақылау сұрақтары.
- •Кабельді желілерді пайдалану және жөндеу.
- •6.1. Жалпы мағлұматтар.
- •6.1.1. Кабельдердің конструкциялары.
- •6.1.2. Кернеуі 6 – 10 кВ – тық кабельдерді төсеу тәсілдері.
- •6.1. Кесте. Кернеуі 10 кВ-қа дейінгі кабельдер төселетін траншеялардың өлшемдері.
- •6.2. Кесте. Кабельдердің иілуінің ішкі қисықтығының рұқсат етілетін ең төменгі радиустары.
- •6.3. Кесте. Кабельді желінің әр 1 км-індегі жалғағыш муфталардың рұқсат етілген саны.
- •6.3. Сурет. Кабельдерді арналарға төсеу.
- •6.5. Сурет. Темірбетон панельдерден жасалған блоктар:
- •6.6. Сурет. Кабельдік эстакадалар: а). Жеке тіреуге оратылған біржақты өтпелі; б). Екі жақты; 1 – жылжымайтын күннен қорғағыш панельдер; 2 – алынбалы күннен қорғағыш панельдер; 3 – кабель сөрелері.
- •6 А 2 .7. Сурет. Кабельдік галерея: а). Біржақты; б). Екіжақты; 1 – кабель сөрелері; 2 – күн-нен қорғағыш панельдер.
- •6.4. Кесте. Пайдалану барысында механикалық әсерлер мен керуші жүктемелердің жоқ ке-зіндегі қағаз, пластмасса және резина оқшаулағышы бар күштік кабельдердің қолданылу аумағы.
- •6.2. Кабельді желіні пайдалануға қабылдау.
- •6.5. Кесте. Кабельді желіні пайдалануға өткізу кезіндегі берілетін құжаттардың тізімі мен мазмұны.
- •6.3. Кабельді желілерге қызмет көрсету бойынша пайдаланудың іс – шаралары.
- •6.3.1. Токтық және жылулық режимдерді сақтау.
- •6.7. Кесте. Ауаның температурасын есепке алу үшін қолданылатын түзету коэффициенттері.
- •6.6. Кесте. Жердің температурасын есепке алу үшін қолданылатын түзету коэффициенттері.
- •6.8. Кесте. Жерде құбырдың ішінде және құбырсыз қатар жатқан кабельдер үшін түзету коэффициенттері.
- •6.9. Кесте. Орташа тәуліктік температураға есептегендегі түзету коэффициенті.
- •6.10. Кесте. Кернеуі 10 кВ – қа дейінгі кабельдердің рұқсат етілген асыра жүктелулері.
- •6.3.2. Кабельді желілерді қарау.
- •6.3.3. Адасқан токтар, оларды өлшеу және кабельдерді коррозиядан қорғау.
- •6.3.4. Алдын – ала сынаулар.
- •6.4. Кабельді желілердің зақымданған жерлерін анықтау.
- •2 Мксек
- •6.12. Сурет. Кабельдің зақымданған орнын ілмекті тәсілмен анықтаудың сұлбасы.
- •6.13. Сурет. Біртекті желідегі зарядталған кабельді тесіп өткен кездегі тербелмелі процесстің кернеуі.
- •6.14 Сурет. Өткізгіші үзілген кабельдердің зақымдану түрлері:
- •6.5. Кабель оқшаулағышының зақымданған орнын күйдіру.
- •6.11. Кесте. Кабельдерді кұйдірудің кезеңдері.
- •6.6. Кабельді желілерді жөндеу.
- •Бақылау сұрақтары.
- •Күш беретін трансформаторларды пайдалану.
- •Жалпы мағлұматтар.
- •7.1 Кесте. Трансформаторларды салқындату түрлерінің шартты белгілері.
- •7.2 Күш беретін трансформаторларды пайдаланудың жалпы талаптары.
- •7.3 Трансформаторларды пайдалануға қабылдау.
- •Трансформаторларды құрғатпай пайдалану үшін қосу шарттары.
- •7.2 Кесте. Диэлектрлік tgδ шығындардың рұқсат етілген мәндері.
- •7.3 Кесте. Сиымдылықтардың с2 / с 50 қатынасының рұқсат етілген мәндері.
- •Кесте. Май ішіндегі орамдардың оқшаулағыштарының бірминуттық r60 кедергілерінің рұқсат етілген ең төменгі мәндері.
- •7.5 Трансформаторларды құрғату.
- •7.5 Кесте. Коэффициентті анықтау.
- •7.2. Cурет. Трансформаторды нольдік реттегі токпен құрғату сұлбасы.
- •7.3. Cурет. Трансформаторды бірфазалы қысқа тұйықтаумен құрғату.
- •7.6 Трансформаторлардың жүктелу қабілеті.
- •7.6 Кесте. Трансформаторлардың рұқсат етілген апаттық асыра жүктелулері.
- •7.7 Трансформаторларға техникалық қызмет көрсету.
- •Пайдалану ережелері ( тпе ), басшылыққа алынатын техникалық материалдар,
- •7.8 Трансформатор майы.
- •7.8.1 Трансформатор майының сипаттамалары.
- •7.8.2 Трансформатор майын пайдалану.
- •7.8.3. Майды тазалау, құрғату және қалпына келтіру.
- •7.9. Күш беретін трансформаторларды сынақтан өткізу және жөндеу жұмыстарын орындау кезіндегі техника қауіпсіздігі
- •Бақылау сұрақтары.
- •Кернеуі 1000 в – тан жоғары тарату құрылғыларын пайдалану және жөндеу.
- •8.1. Жалпы мағлұматтар.
- •8.2. Негізгі электр қондырғыларын пайдалану.
- •Тарату құрылғыларын қарау.
- •8.4. Техникалық қызмет көрсету.
- •8.5. Тарату құрылғыларының жабдықтарын ағымдық жөндеу.
- •8.6. Жабдықтарды алдын – ала сынау.
- •8.1 Кесте. Сынау кернеулерінің межелері
- •8.7. Тарату құрылғыларын пайдалану және жөндеу кезіндегі техника қауіпсіздігі.
- •Бақылау сұрақтары.
- •4. Ток жүретін бөліктер мен түйіспелі қосылыстарды күтіп, қадағалаудың ерекшеліктері
- •Электроқозғалтқыштарды пайдалану.
- •9.1. Жалпы мағлұматтар.
- •Қозғалтқыш типтерін белгілеудің мысалдары:
- •9.1 Кесте. Электр машиналарының орамдарының шықпаларының белгіленулері.
- •9.2. Электр қозғалтқыштарын пайдалануға қабылдау.
- •9.3. Электр қозғалтқыштардың пайдалану сенімділігін қамтамасыз ету.
- •9.4. Электр қозғалтқыштарға техникалық қызмет көрсету.
- •9.5. Ағымдық жөндеу.
- •9.6. Электр машиналарының оқшаулағыштарын құрғату тәсілдері.
- •9.7. Электр машиналарын пайдалану кезіндегі техника қауіпсіздігі.
- •Электр қозғалтқыштары.
- •Бақылау сұрақтары.
- •Әдебиеттер тізімі
- •Мазмұны
- •І бөлім. Электр қондырғыларын пайдалану теориясының негіздері
- •Іі бөлім. Электр қондырғыларын техникалық пайдалану
9.3. Электр қозғалтқыштардың пайдалану сенімділігін қамтамасыз ету.
Электр қозғалтқыштарына қызмет көрсетудегі пайдалану іс-шараларының жүйнсі-нің маңыздылығы төмендегіше болады:
- электр қозғалтқыштардың жай-күйі мен жұмыс режиміне жүйелі бақылау жасау;
- қозғальқышты апаттық режимдерден қорғауды уақтылы тексеру және реттеу;
- жоспарлы ескерту жұмыстары (ППР) жүйесіне сәйкес, техникалық қызмет көрсетуді (ТО) және техникалық жөндеулерді (ТР) үздіксіз жүргізу;
- ондағы қалыпты жұмысынан ауытқудың бәрін белгілей отырып, электр қондырғылар-ды пайдалану бойынша жүргізілетін техникалық құжатта барлық бұзылымдарды тіркеп отыру;
- қосалқы бөлшектер мен материалдардың, сонымен қатар оларды сақтау ережелерін сақтай отырып, электр жабдықтарының жеткілікті қорын жүйелі түрде толықтырып оты-ру;
- өндірістегі адамдардың арасында түсіндіру жұмыстарын жүргізу.
9.4. Электр қозғалтқыштарға техникалық қызмет көрсету.
Электр машиналарын қарау және оларға техникалық қызмет көрсету, өндірістің бас знергетигі бекіткен пайдалану шарттары мен ауысымдық коэффициентінің, сонымен қа-тар жергілікті жерде берілетін нұсқамаларға, кестеге байланысты, мерзімдері жоспарлы ескерту жұмыстарының (ППР) жүйесіне сәйкес жүргізіледі.
Техникалық қызмет көрсету, пайдаланудағы барлық электр машиналары үшін жүргі-зіледі және келесі жұмыстарды орындауды қажет етеді:
- машинаны арнайы тоқтатуды талап ететін және машиналардың шағын ақауларын дер кезінде жөндеу мақсатында технологиялық қондарғылардың жұмысының үзілісі кезінде
жүзеге асырылатын, түйіспелер мен бекітпелерді тарту, щеткаларын ауыстыру, траверс-ті, генератор шығысындағы параметрлерді қамтамасыз ететін реттеулер, қорғағышты реттеу, машинаның қол жететін бөліктерін тазалау және сүрту; сыртқы жақтарын, сақи-наларын, коллекторларды және т.б. ұсақ жөндеулер;
- пайдалану ережесінің және дайындаушы – заводтың жүктемеге берген нұсқамасының орындалуына, подшипниктердің, орамдар мен корпустың температурасына, ал желдету-дің тұйықталған жүйесі бар машиналар үшін – кіретін және шығатын ауаның темпера-турасына күнделікті қадағалау жасау, майланудың бар екендігін бақылау, қалыпсыз шу-лар мен гуілдердің, сонымен қатар коллекторлар мен сақиналарда ұшқынның жоқ екендігін тексеру;
- жабдықтарда жұмыс істейтін операторлардың немесе мотористердің техника қауіпсіз-дігі ережелерін сақтауын бақылау;
- жерсіндіргіштің бүтіндігін күнделікті бақылау;
- апаттық жағдайларда электр машиналарын, электр қондырғыларын пайдалану ережеле-рімен және жергілікті нұсқамалармен үйлестіріп, ажырату.
9.5. Ағымдық жөндеу.
Ағымдық жөндеу қоршаған орта жағдайына, машиналардың ауысымдық жұмыстары-на, машинаның конструкциялық орындалуларына, қондырғының стационарлығына, жүктелу дәрежесіне, сонымен қатар электр қондырғыларын пайдалану ережелері мен дайындаушы-заводтың нұсқамаларын сақтай отырып, жоспарлы-ескерту жұмыстарының (ППР) жүйесімен анықталады.
Ағымдық жөндеудің типтік ауқымына мыналар кіреді:
- техникалық қызмет көрсету ;
- талаптарға сәйкес қоректендіруші тізбектен ажырату ;
- сыртқы жақтарын лайдан, шаң мен майдан тазарту ;
- жөндеу жұмыстарын жүргізу үшін қажетті ауқымда машинаны бөлшектеу ;
143.
- жай-күйін тексеру, подшипниктерді жуып-шайу, радиалды саңылаудың қалыпты ме-жеден асып кетуі кезінде тербету подшипниктерін ауыстыру ;
- сырғанау подшипниктері бар электр қозғалтқыштары үшін майланатын сақиналарын тексеру, күштеп майлау жүйесін және май беру тоқтаған кезде ажыратқыш бөліп таста-ғышты тексеру және жөндеу ;
- желдеткіш құрылғыларды қарау және тазалау; желдеткіш бекітпелерін тексеру және жөндеу ;
- шиберлері, қалқандары мен олардың қозғалысқа келтіретін механизмдері күштеп жел-детілетін (үрлелмелі машиналарда) машиналардағы тексеру мен жөндеу ;
- статорлы және роторлы (якорлы ) орамдарды, коллекторларды, сонымен қатар желдет-кіш арналарын сығылған ауамен үрлеу және тазалау, қарау ;
- орамдардың алдыңғы бөліктерінің бекітпелерінің жай-күйі мен сенімділігін тексеру және ақауларды жою ;
- статор мен ротор (якорьдың) орамдарының оқшаулағыштарының зақымданған жерле-рін жою ;
- орамдарды құрғату және орамдардың алдыңғы бөліктерін жапқыш лакпен жабу (қажет болған жағдайда);
- бекіту жалғамалары мен түйіспелерді тексеру және тарту, қажет болса – бекіту деталь-дарын ауыстыру (іргетасқа, жылжымалы бөлшекке бекітілуін, шкивтердің, муфталар-дың, машинаның өзінің тармақтарының конструктивті бекітпелерін ) ;
- сақиналар мен коллекторларды тазалау және ажарлау, коллектордың арналарын таза-лау (қажет болған жағдайда); щетка ұстағыштарды, траверсті, щетка көтергіш пен тұ-йықтағыш механизмдерді тексеру және реттеу ;
- орамдардың шықпаларының ұштарындағы белгілеулердің (таңбалар), жөндеуді қажет ететін қысқыш қалқандардың жай-күйі мен дұрыстығын тексеру, фланцты төсемелер мен тығыздағыштарды ауыстыру ;
- қорғағыш жерсіндіргішті, оның электр тізбегіне қосылуын тексеру және құрастыру ;
- жұмысын бос жүріс кезінде және жүктемемен тексеру.
