- •1.2. Курсты оқып - үйренудің пәні мен әдістері.
- •1.3. Электр қондырғыларын орынды пайдаланудың міндеттері мен шарттары.
- •1.1. Кесте. Пайдалану мақсаттары мен тапсырмаларын жіктеу.
- •1.4. Электр қондырғыларының пайдаланушылық қасиеттері.
- •1.1. Сурет. Электр жабдықтарының пайдаланушылық қасиеттерінің топтамасы.
- •1.2. Сурет. Қозғалтқыштардың пәк-нің сипаттамалары.
- •Техникалық пайдаланудың негіздері.
- •1.6. Өндірістік өнеркәсіптердің энергошаруашылықтарының жабдықтарына қызмет көрсету және жөндеу жүйесі.
- •Электр энергиясының көрсеткіштері мен сапасының межелері.
- •1.7.1. Жиіліктің ауытқуы.
- •1.7.2. Кернеудің ауытқуы.
- •Кернеу өзгерісінің қарқыны.
- •1.7.4. Кернеудің синусоидасыздығы.
- •1.2. Кесте. Синусоидалықтың бұрмалану коэффициентінің мәндері.
- •1.7.5. Кернеудің симметриясыздығы.
- •Бақылау сұрақтары.
- •2 Тарау. Сенімділік теориясының элементтері.
- •2.1. Сенімділік теориясының негізгі түсініктері мен анықтамалары.
- •2.1. Кесте. Электрлік бұйымдардың құрылымдық сенімділігінің көрсеткіштері.
- •2.2. Электротехникалық құрылғылардың сенімділік көрсеткіштері.
- •Торт ═ ∑ ti / n0 (2.3)
- •Тоқтап қалудың пайда болуының себептері мен заңдылықтары.
- •Тоқтап қалу себептері
- •2.1. Сурет. Тоқтап қалулардың себептерінің жіктеуі.
- •2.2. Сурет. Электротехникалық құрылғының жұмыс кезеңіндегі тоқтап қалулардың қарқындылығының қисығы.
- •Пайдалану шарттарының сенімділікке әсері.
- •2.4.1. Қорщаған орта жағдайының электр құрылғыларының жұмысына әсері.
- •2.4.2. Электр қондырғыларын қолдану шарттарының оның жұмысына әсері.
- •2.2. Кесте. Қоршаған орта жағдайының электр қондырғылардың, материалдар мен кабель бұйымдарының сақталуына әсері.
- •2.4.3. Энергияның сапа көрсеткішінің (эск) электр қондырғысының жұмысына әсері.
- •2.4.4. Электр жабдықтарына қызмет көрсету жағдайларының электр қондырғыларының сенімді жұмысына әсері.
- •Бақылау сұрақтары
- •3 Тарау Электр жабдықтарының техникалық алдын – ала анықтаулары.
- •3.1. Негізгі түсініктер мен анықтамалар.
- •3.2. Сынау түрлері.
- •3.3. Оқшаулағыштарды зерттеу арқылы анықтау.
- •3.1. Сурет. Оқшаулағышты алмастыру сұлбасы (а) және ол арқылы өтетін токтардың диаграммасы (б).
- •3.2. Сурет. Құрғақ және ылғал оқшаулағыштардың толық тогы мен кедергісінің өзгеру графигі.
- •3.3. Сурет. Сυ / с20 қатынасының температураға тәуелділігі.
- •1 Және 2 - құрғақ және ылғал оқшаулағыш
- •3.4. Сурет. Құрғақ және ылғал оқшаулағыштардың сиымдылықтарының өзгеру графигі.
- •3.5. Сурет. Ішығ. Шығын тогының берілген кернеуге тәуелділігі (электр қозғалтқыш 6 кВ кернеуге есептелген) 1 және 2 ылғал және құрғақ оқшаулағыштар үшін.
- •3.6.Сурет. Кернеу әсеріндегі диэлектриктегі электр токтарының векторлық диаграммасы.
- •3.4. Профилактикалық сынаулар.
- •3.1 Кесте. Электр қондырғыларының оқшаулағыштарының кедергілеріне профилактика-лық өлшеулер жүргізудің мерзімдері мен межелері.
- •3.5. Оқшаулағыштың кедергісін өлшеу кезінде температураны есепке алу.
- •3.2 Кесте.
- •3.6. Түйіспелерді алдын – ала анықтау.
- •3.7. Оқшаулағыштың кедергісін өлшеу нәтижелері бойынша жабдықтардың техникалық жай-күйіне болжау жасау.
- •3.3. Кесте. Оқшаулағыш кедергісін өлшеудің нәтижелері
- •Бақылау сұрақтары
- •4 Тарау Электр қондырғыларын орынды таңдау мен қолдану негіздері.
- •4.1. Жалпы мағлұматтар.
- •4.2. Техникалық сипаттамалары бойынша таңдау.
- •4.3. Экономикалық белгілері бойынша таңдау.
- •4.4. Қорғаныс құрылғыларын таңдау.
- •4.1. Сурет. Электр қозғалтқыштардың апаттық режим кезіндегі негізгі қызметтік байланыстары.
- •4.1 Кесте.
- •4.5. Электр қондырғыларының жұмыс режимдерін оңтайландыру.
- •4.6. Электр қондырғыларының жүктелу қабілеті.
- •Бақылау сұрақтары
- •5.1. Cурет. Желінің аспалы оқшаулағыштары бар тіреулердегі аралығы.
- •5.1.1. Аспалы желілердің өткізгіштері.
- •Өткізгіштерді белгілеу үшін түрінің жанында қалыпты көлденең қимасының ау-
- •5.1.2. Аспалы желілердің оқшаулағыштары.
- •5.2. Cурет. Аспалы оқшаулағыштардың гирляндалары: 1 – оқшаулағыш, 2 - өткізгішті
- •5.1.3. Аспалы желілердің тіреулері.
- •5.3. Cурет. Аспалы желілердің сұлбасы.
- •5.4. Cурет. Екі тізбекті желіге арналған аралық металл тіреу.
- •5.5. Cурет. Тіреулердегі өткігіштер мен арқансымдардың орналасулары:
- •5.6. Cурет. Өткізгіштерді транспозициялау сұлбасы: а, b,с – тораптың үш фазасы.
- •5.2. Аспалы желілерге қойылатын жалпы талаптар.
- •5.3. Аспалы желілерді пайдалануға қабылдау.
- •5.4. Аспалы электр беру желілеріне қызмет көрсету бойынша пайдалану іс – шаралары.
- •5.4.1. Аспалы электр берудің токтық жүктеме режимдерін сақтау.
- •5.4.2. Аспалы желілерді қарау.
- •5.4.3. Аспалы желілердегі өлшеулерді алдын – ала сынау.
- •5.1. Кесте. Пайдалану кезіндегі тіреулердің қауіпті қималарының рұқсат етілген беріктік қоры және тозу коэффициенті
- •5.2 . Кесте.
- •0,38 КВ аж-дің тіреулерінің негізгі детальдары үшін рұқсат етілген есепті және ең кіші диаметрлері.
- •5.6. Аспалы желілерде жұмыс істеген кездегі техника қауіпсіздігі.
- •Бақылау сұрақтары.
- •Кабельді желілерді пайдалану және жөндеу.
- •6.1. Жалпы мағлұматтар.
- •6.1.1. Кабельдердің конструкциялары.
- •6.1.2. Кернеуі 6 – 10 кВ – тық кабельдерді төсеу тәсілдері.
- •6.1. Кесте. Кернеуі 10 кВ-қа дейінгі кабельдер төселетін траншеялардың өлшемдері.
- •6.2. Кесте. Кабельдердің иілуінің ішкі қисықтығының рұқсат етілетін ең төменгі радиустары.
- •6.3. Кесте. Кабельді желінің әр 1 км-індегі жалғағыш муфталардың рұқсат етілген саны.
- •6.3. Сурет. Кабельдерді арналарға төсеу.
- •6.5. Сурет. Темірбетон панельдерден жасалған блоктар:
- •6.6. Сурет. Кабельдік эстакадалар: а). Жеке тіреуге оратылған біржақты өтпелі; б). Екі жақты; 1 – жылжымайтын күннен қорғағыш панельдер; 2 – алынбалы күннен қорғағыш панельдер; 3 – кабель сөрелері.
- •6 А 2 .7. Сурет. Кабельдік галерея: а). Біржақты; б). Екіжақты; 1 – кабель сөрелері; 2 – күн-нен қорғағыш панельдер.
- •6.4. Кесте. Пайдалану барысында механикалық әсерлер мен керуші жүктемелердің жоқ ке-зіндегі қағаз, пластмасса және резина оқшаулағышы бар күштік кабельдердің қолданылу аумағы.
- •6.2. Кабельді желіні пайдалануға қабылдау.
- •6.5. Кесте. Кабельді желіні пайдалануға өткізу кезіндегі берілетін құжаттардың тізімі мен мазмұны.
- •6.3. Кабельді желілерге қызмет көрсету бойынша пайдаланудың іс – шаралары.
- •6.3.1. Токтық және жылулық режимдерді сақтау.
- •6.7. Кесте. Ауаның температурасын есепке алу үшін қолданылатын түзету коэффициенттері.
- •6.6. Кесте. Жердің температурасын есепке алу үшін қолданылатын түзету коэффициенттері.
- •6.8. Кесте. Жерде құбырдың ішінде және құбырсыз қатар жатқан кабельдер үшін түзету коэффициенттері.
- •6.9. Кесте. Орташа тәуліктік температураға есептегендегі түзету коэффициенті.
- •6.10. Кесте. Кернеуі 10 кВ – қа дейінгі кабельдердің рұқсат етілген асыра жүктелулері.
- •6.3.2. Кабельді желілерді қарау.
- •6.3.3. Адасқан токтар, оларды өлшеу және кабельдерді коррозиядан қорғау.
- •6.3.4. Алдын – ала сынаулар.
- •6.4. Кабельді желілердің зақымданған жерлерін анықтау.
- •2 Мксек
- •6.12. Сурет. Кабельдің зақымданған орнын ілмекті тәсілмен анықтаудың сұлбасы.
- •6.13. Сурет. Біртекті желідегі зарядталған кабельді тесіп өткен кездегі тербелмелі процесстің кернеуі.
- •6.14 Сурет. Өткізгіші үзілген кабельдердің зақымдану түрлері:
- •6.5. Кабель оқшаулағышының зақымданған орнын күйдіру.
- •6.11. Кесте. Кабельдерді кұйдірудің кезеңдері.
- •6.6. Кабельді желілерді жөндеу.
- •Бақылау сұрақтары.
- •Күш беретін трансформаторларды пайдалану.
- •Жалпы мағлұматтар.
- •7.1 Кесте. Трансформаторларды салқындату түрлерінің шартты белгілері.
- •7.2 Күш беретін трансформаторларды пайдаланудың жалпы талаптары.
- •7.3 Трансформаторларды пайдалануға қабылдау.
- •Трансформаторларды құрғатпай пайдалану үшін қосу шарттары.
- •7.2 Кесте. Диэлектрлік tgδ шығындардың рұқсат етілген мәндері.
- •7.3 Кесте. Сиымдылықтардың с2 / с 50 қатынасының рұқсат етілген мәндері.
- •Кесте. Май ішіндегі орамдардың оқшаулағыштарының бірминуттық r60 кедергілерінің рұқсат етілген ең төменгі мәндері.
- •7.5 Трансформаторларды құрғату.
- •7.5 Кесте. Коэффициентті анықтау.
- •7.2. Cурет. Трансформаторды нольдік реттегі токпен құрғату сұлбасы.
- •7.3. Cурет. Трансформаторды бірфазалы қысқа тұйықтаумен құрғату.
- •7.6 Трансформаторлардың жүктелу қабілеті.
- •7.6 Кесте. Трансформаторлардың рұқсат етілген апаттық асыра жүктелулері.
- •7.7 Трансформаторларға техникалық қызмет көрсету.
- •Пайдалану ережелері ( тпе ), басшылыққа алынатын техникалық материалдар,
- •7.8 Трансформатор майы.
- •7.8.1 Трансформатор майының сипаттамалары.
- •7.8.2 Трансформатор майын пайдалану.
- •7.8.3. Майды тазалау, құрғату және қалпына келтіру.
- •7.9. Күш беретін трансформаторларды сынақтан өткізу және жөндеу жұмыстарын орындау кезіндегі техника қауіпсіздігі
- •Бақылау сұрақтары.
- •Кернеуі 1000 в – тан жоғары тарату құрылғыларын пайдалану және жөндеу.
- •8.1. Жалпы мағлұматтар.
- •8.2. Негізгі электр қондырғыларын пайдалану.
- •Тарату құрылғыларын қарау.
- •8.4. Техникалық қызмет көрсету.
- •8.5. Тарату құрылғыларының жабдықтарын ағымдық жөндеу.
- •8.6. Жабдықтарды алдын – ала сынау.
- •8.1 Кесте. Сынау кернеулерінің межелері
- •8.7. Тарату құрылғыларын пайдалану және жөндеу кезіндегі техника қауіпсіздігі.
- •Бақылау сұрақтары.
- •4. Ток жүретін бөліктер мен түйіспелі қосылыстарды күтіп, қадағалаудың ерекшеліктері
- •Электроқозғалтқыштарды пайдалану.
- •9.1. Жалпы мағлұматтар.
- •Қозғалтқыш типтерін белгілеудің мысалдары:
- •9.1 Кесте. Электр машиналарының орамдарының шықпаларының белгіленулері.
- •9.2. Электр қозғалтқыштарын пайдалануға қабылдау.
- •9.3. Электр қозғалтқыштардың пайдалану сенімділігін қамтамасыз ету.
- •9.4. Электр қозғалтқыштарға техникалық қызмет көрсету.
- •9.5. Ағымдық жөндеу.
- •9.6. Электр машиналарының оқшаулағыштарын құрғату тәсілдері.
- •9.7. Электр машиналарын пайдалану кезіндегі техника қауіпсіздігі.
- •Электр қозғалтқыштары.
- •Бақылау сұрақтары.
- •Әдебиеттер тізімі
- •Мазмұны
- •І бөлім. Электр қондырғыларын пайдалану теориясының негіздері
- •Іі бөлім. Электр қондырғыларын техникалық пайдалану
6.3.2. Кабельді желілерді қарау.
Кабельді желілерге қадағалау жасау дегеніміз - кезеңмен аралап шығу және қарау. Кернеуі 35 кВ-қа дейінгі кабельді желінің трассасын монтерлар келесі мерзімдерде қа-рап шығады:
|
Кабельдің кернеуі, кВ. |
|
35-ке дейін |
110 - 500 |
|
Жерге төселген кабельдер трассасы |
3 |
1 |
Қала аумағындағы жетілдірілген жабынды астына төселген кабель-дер трассасы. |
12 |
- |
Коллекторларда, туннельдерде, шахталар мен темір жол көпірлері-нің астына төселген кабельдер трассасы |
6 |
3 |
Майдың қысымы жайлы белгі беретін құрылғысы бар қоректенді-руші пункті (жоқ болса – жергілікті нұсқамамен) |
- |
1 |
Кабельді құдықтар. |
24 |
3 |
Кернеуі 1000 В-тан төмен кабельдің муфталарын қарап шығу да электр жабды қарап
шығу кезінде жүргізіледі.
88.
Су асты кабельдерін қарап шығу энергонысанның техникалық жетекшісі тағайында-ған мерзімде жүргізіледі.
Кабельді желілерді таңдап алып қарап шығуды инженерлік – техникалық құрам, ке-зеңмен жүргізуі керек.
Су тасқыны және нөсерден кейінгі кезеңдерде, сонымен қатар кабельді желіні релелік қорғағышпен ажыратқан жағдайларда кезектен тыс қарап шығу жүргізіледі.
Қарап шығу кезінде кабельді желілерде анықталған бұзылымдар ақаулар мен кемші-ліктерді тіркеу журналына жазылуы тиіс. Бұзылымдар қысқа мерзімде жойылуы керек.
Кабельді желілердің трассасын қарап шығу олардың сақталымдылығын қамтамасыз ету, кабельдерді пайдаланудың шарттарының нашарлауын болдырмау мақсатында жүр-гізіледі. Қарап шығуды кабельді тораптың адамдары – арнайы бөлінген монтерлар, со-нымен қатар кабельді желінің жай-күйі мен пайдаланылуына жауапты инженер-техник мамандар жүргізеді. Трассаны қарап шығуға бөлінген монтер, кабельді желінің трасса-сын, қауіпсіздік техникасының, электр қондырғыларының құрылысы және кабельді желінің бөлігіндегі техникалық пайдаланудың ережелерін жақсы білуі керек.
Кабель трассасының ашық аумақтарын қадағалау және қарап шығу кезінде монтерлар және техник мамандардың міндеттері:
- трассаны басынан бастап соңына дейін қарап шығу;
- кабельді пайдаланушы ұйыммен келісілмей, трасса бойында және оған жақын жерлер-де жер қазу жұмыстарының жүргізілмеуін, сонымен қатар трассаның бойында қоқыс-тың, қиыршық тастың, күлдің және басқа да тастандылардың болмауын қадағалау;
- кабель трассасының жыралармен қиылысу орындарын және жергілікті жердің беткей-лерімен өтетін трассаның орындарын қадағалап шығу, трассада топырақтың құландыла-рының болмауын қарау;
- көпірлер, дамбалар, эстакадалар арқылы өтетін кабельдердің жай-күйін тексеру, ка-бельдердің ғимараттардың қабырғаларына және аспалы желілердің тіреулеріне шыға-рылған орындардағы механикалық зақымданулардан кабельдерді қорғағыштардың бар екендігін тексеру;
- кабельді желілердің жағалаудан өзенге немесе басқа су қоймаларына өту орындарын және жағалаудағы белгілердің жай-күйін тексеру; кабельдердің су астымен өтетін жер-леріне кемелер мен баржалардың тұрақтауына жол бермеу.
Жабық аумақтардағы кабельді желілерді қарап шығу кезінде монтер жоғарыда келті-рілген талаптарды басшылыққа алуы керек, сонымен қатар өндірістік мекеме басшыла-рына өнеркәсіп аумағында қазба жұмыстарын жүргізудің, кабельді желілерді және басқа да электроқондырғыларды күзетудің ережелері, сонымен қатар өнеркәсіп аумағы арқы-лы өтетін кабельді желілердің сақталымдылығына жауап беретін адам бөлуінуінің қа-жеттілігі туралы жазбаша талаптарды мезгіл-мезгіл беріп отыруы керек; желінің сақта-лымдылығына жауап беретін осы ұйымның адамын қарап шығу жұмыстарына тартуы керек.
Инженер – техник мамандардың кабельді желілерді бақылаулық қарап шығу мерзім-дері жер жағдайы ескеріліп тағайындалады. Трассаны кезектен тыс аралап шығу, кабель-дердің зақымдануын тудыруы мүмкін болатын, топырақты жібіту және шайып кету бай- қалатын қар еріген, мұз көшкен, су тасыған, нөсерден және күздегі жауын-шашын кезеңдерінде жүргізіледі.
Егер қарап шығу кезінде «Жоғары вольтты электр тораптарын күзету Ережелері» та-лаптары бұзылған жағдайда, мысалы, жер қазу жұмыстары рұқсатсыз жүргізіліп жатса, ол жұмыстарды бірден тоқтатып, ережені бұзғандығына байланысты акт жасап, әкімші-ліктің немесе тәртіп қорғау мекемелерінің өкілін шақыру керек. Егер кабельді трассаға жақын жерде жер қазу жұмыстарын жүргізуге рұқсаты болса, онда жобада, осы жұмыс-тарға қатысты кабельді желілердің сақталымдылығын қамтамасыз ететін арнайы шара-лар қарастырылуы керек.
Техникалық пайдалану ережесі кабельдерге 1 м- ге дейінгі қашықтықта жер қазатын машиналармен жұмыстар жүргізуге тиым салады. Кабельдің бетіндегі топырақты қопсы-
ту үшін шойбалғаны немесе ломды кабель қалыпты тереңдікте жатқан кезде 0,4 м-ге дейінгі тереңдікте қолдануға болады. Қада қағатын және соған ұқсас ұратын механизм-
89.
дерді кабельден 5 м-ге дейінгі қашықтықта қолдануға рұқсат етіледі.
Жұмыстарды жүргізудің барлық кезеңінде кабельді желінің сақталымдылығын қамтамасыз ететін барлық шараларға үздіксіз бақылау жасап отыру қажет.
