Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
ЭО и ремонт пястол.каз..doc
Скачиваний:
4
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
2 Мб
Скачать
☆

7.6 Кесте. Трансформаторлардың рұқсат етілген апаттық асыра жүктелулері.

Трансформаторлардың токқа қатысты қалыпты жүктелуінің үлес бойынша рұқсат етілген қысқа мерзімді асыра жүктелулері

Трансформатордың рұқсат етілген асыра жүктелуінің ұзақтығы, мин.

маймен толтырылған

құрғақ

1,20

-

60

1,30

120

45

1,40

90

32

1,50

70

18

1,60

65

5

1,75

20

-

2,00

10

-

Кернеуді қалыпты мәннен асыра жоғарылату. Трансформаторды пайдалану кезінде тізбектегі кернеу белгілі бір арлықта өзгереді және ол әрқашан өзі берілген трансформатордың тармақтарындағы мәніне сәйкес келе бермейді. Берілген кернеудің жоғарылап кетуі трансформатор дың жұмысын қиындатады, себебі келтірілген кернеу-дің жоғарылауы болаттағы индукцияның жоғарылауына пропорционал, ал ол өз кезе-гінде оның қанығуын жоғарылатады. Бұл бос жүріс тогының артып кетуін және оның

жоғарғы гармониялық тербелістерінің амплитудасының артуы себебінен қалпының ауытқуын тудырады. Мұндай құбылыс төменгі кернеу орамдарындағыға қарағанда, оқ-шаулағыштарының электрлік беріктігінің қоры аз жоғары кернеу орамдарына қауіп ту-дырады.

Сондықтан трансформаторлар үшін кернеуді жоғарылатуға шектеу енгізіледі:

- ұзақ – қалыпты мәннен жоғары емес жүктеме кезінде 5 % және қалыпты мәннің 0,25 шамасынан жоғары емес жүктеме кезінде - 10 %.

- ұзақ – бейтарап өткізгіші тармақталмаған автотрансформаторлардың генераторлары блоктарымен бірге жұмыс істейтін қалыпты мәннен жоғары емес жүктеме кезінде 10 %.

- қысқа мерзімді (тәулігіне 6 сағатқа дейін)–қалыпты мәннен жоғары емес кезінде 10 %.

Кернеуді көрсетілген жоғарылату кезінде ең жоғарғы жұмыстық кернеу, берілген кер-неу санаты үшін МЕМСТ 721 – 77 –де қарастырылған төмендегі кестеде көрсетілген мәндерден аспауы керек.

Кернеу санаты, кВ.

3

6

10

20

35

110

Ең жоғарғы жұмыстық кернеу, кВ.

3,5

6,9

11,5

23

40,5

126

7.7 Трансформаторларға техникалық қызмет көрсету.

Пайдалану процесі кезінде , күш беретін трансформаторларға қызмет көрсету – қол-

даныстағы құжаттар директиваларының талаптарына сай жүргізілуі тиіс: техникалық

116.

Пайдалану ережелері ( тпе ), басшылыққа алынатын техникалық материалдар,

техникалық нұсқаулар, пайдалану жөніндегі нұсқамалар, стандарттар, техника-лық жағдайлар.

Қадағалаулар. Трансформаторларды ( ажыратусыз ) сырттай қадағалау келесі мер-зімдерде жүргізіледі: егер қондырғыға тұрақты бақылаушы адамдар қызмет көрсететін болса немесе жергілікті жерден кезекші болса – тәулігіне бір рет ; тұрақты кезекшілері жоқ станциялар мен қосалқы станцияларда – айына бір рет; трансформаторлы пунк-терде – жарты жылда бір рет.

Инженер – техник мамандар бақылау қадағалауды жылыны бір рет жүргізеді. Газ релесінде белгі пайда болса, сонымен қатар әрбір апаттық ажыратулардан кейін, транс-форматорларға кезектен тыс бақылау жасалады. Жер жағдайына және трансформатор-дың жай-күйіне байланысты электр желілері кәсіпорнының бас инженерінің нұсқауымен қадағалау жүргізу мерзімдері өзгертілуі мүмкін.

Трансформаторды сырттай қадағалау кезінде мыналар тексеріледі: майдың темпера-турасы мен деңгейі, оның май деңгейін көрсеткіш пен ұлғайту ыдысындағы белгілермен сәйкес келуі; оқшаулағыштардың бүтіндігі мен беткі жағының тазалығы; майдың там-шылағандығының жоқ екендігі; кабельдер мен шиналардың жай-күйі; ыдыс бетінің та-залығы; трансформатор орнатылған бөлме ішінің желдетілуінің, сақтандырғыштардың, айырғыштардың, жетектер мен жерсіндіргіштердің дұрыстығы, есіктер мен терезелердің және жылжымалы тиектердің бүтіндігі, трансформаторда бөтен шудың жоқ екендігі, өл-шегіш құралдардың (термобелгі берушілер мен термометрлер, манометрлер және т.б.), газ релесінің, ауа құрғатқыштағы индикаторлы силскагельдің жарамдылығы.

Трансформаторды қадағалау тек қана лездік топ адамына немесе арнайы рұқсаты бар әкімшілік-техникалық адамға жүктеледі.

Қадағалау барысында басқа бір жұмысты орындауға тиым салынады, ал жедел ара-ласуды талап ететін ақаулар анықталған жағдайда, қадағалау тоқтатылып, ақауды жою жұмыстары барлық ұйымдастыру-техникалық шараларды ұйымдастыру арқылы орын-далады. 6 кВ және одан жоғары кернеудегі ток жүретін бөліктерге жақындауға болмай-ды, ол үшін кестеде көрсетілгендей аралықты сақтау керек:

Электрқондырғының кернеуі, кВ.

6...35

60...110

150

Рұқсат етілген арақашықтық , м.

0,6

1,0

1,5

Егер қажет болса, қадағалау барысында қоршаулар мен камералардың есіктерін ашуға рұқсат беріледі, бірақ та төмендегі шарттарды орындаған кезде ғана камералар мен ұя-шықтарға кіріп, қадағалау жасауға болады: қоршалмаған ток жүретін бөліктерге дейінгі еденнен қашықтық – 10 кВ-тық кернеу үшін – 2,5 м, 35 кВ үшін – 2,75 м, 110 кВ үшін – 3,5 м, 150 – 200 кВ үшін – 4,2 м.

Трансформатор жүктемесін және орамдардың температурасын бақылау. Транс-форматор жүктемесін бақылау амперметрдің, кей жағдайда ваттметрдің көмегімен жүргізіледі. Бақылау трансформатордағы токтың, кернеудің және температураның белгі-ленген мәндерінен аспайтындай жағдайда жүргізілетіндей етіп ұйымдастырылуы керек. Кезекші адамы бар қосалқы станцияларда құралдардың көрсетулері сағат сайын тірке-леді және пайдалану құжатында белгіленіп отырылуы қажет. ( асыра жүктеу кезінде 30 минут сайын сол асыра жүктеудің мәндері мен ұзақтығы тіркеледі ). Тұрақты кезекшісі жоқ қосалқы станцияларда бақылаудың мерзімділігі жер жағдайына байланысты анық-

талады; трансформатордың жүктелуін есептегіштердің көрсетуі бойынша және жүкте-лудің максимум сағаттары кезінде арнайы өлшеулер жүргізу арқылы.

Бақылаудың маңызды элементі – трансформатордағы температураны өлшеу болып саналады. Термометрдің көрсетуі салқындату жүйесіндегі бұзылуларды және трансфор-матордың ішіндегі ақауларды дер кезінде анықтауға мүмкіндік береді. Орамдардағы температураны бақылау жанама тәсілдермен атқарылады, яғни орамдардағы темпера-тураны майдың температурасы бойынша шамалайды. Трансформатордағы майдың жоға-

ры қабаттарындағы температураның шектік мәні 950С – қа тең. ( салқындатушы ауаның температурасы 350С кезінде ). Майдың температурасын бақылауды трансформатордағы

117.

май қабатының жоғары бетіне орнатылған сынапты термометрдің көмегімен жүзеге

асырады.( төменгі қуатты трансформаторлар үшін).

Жоғары қуатты трансформаторлар үшін манометрлік термометрлер қолданылады. Температурасы қашықтан өлшенетін трансформаторлардағы майдың жоғарғы қабатта-рындағы температуралардың көрсетулері бақылаудан кейін бір сағат өткен соң пайдала-ну құжаттарына тіркеледі, ал қалған трансформаторлардағы температура көрсеткіштері – кезекті қадағалау кезінде тіркеледі.

Ағымдық , күрделі жөндеулер және алдын ала өткізілетін сынақтар. Жоспарлы ағымдық жөндеулер ажыратусыз қадағалауға қарағанда , тиянақты қарау мен қадағалау-ды қажет етеді. Олар сонымен қатар ұсақ жөндеу жұмыстарын да қамтиды.

Трансформаторларға ағымдық және күрделі жөндеулер қажет болған жағдайда жүргі-зіледі. Ағымдық жөндеудің мерзімділігін тұтынушылардың техникалық жетекшілері тағайындайды. Ағымдық жөндеу кезінде бақыланған және байқалған ақауларды жою, ыдысты және оқшаулағыштарды тазалау, ыдыстағы жинақталған конденсаттарды, ұл-ғайтқыштағы кір заттарды ағызу, майды толықтыру, май деңгейін көрсеткішті тексеру, май үлгілерін таңдап алу және тексеру, майды ескіру мен тотықтанудан қорғайтын құ-рылғыларды тексеру, сүзгіштердегі сорбенттерді ауыстыру, салқындату құрылғыларын тазалау және қадағалау, трансформаторлардағы қорғағыш және разрядтаушы құрылғы-ларды тексеру, ағызу шүмегі мен газ шығаратын түтіктің мембранасының бүтіндігін тек-серу, R60 / R15 қатынасын анықтау арқылы 2500 В кернеулік мегомметрдің көмегімен орамдардың оқшаулағыштарының кедергілерін өлшеу жұмыстары тиянақты түрде жүр-гізілуі тиіс. R60 / R15 қатынасының мәні мөлшерленбейді: майдың жоғарғы қабатта-рындағы температура 10 – 300 С аралығында бұл қатынастың мәні ылғалданбаған орам-дар үшін 1,3 – тен төмен шаманы құрайды.