- •Қазақстан республикасы «аппақ» жшс
- •6 Разрядты Слесарь жөндеуші
- •Алматы, 2011 ж.
- •1 Тақырып. Слесарьлық жұмыстар туралы жалпы мәліметтер
- •1.1. Слесарьлық іс
- •1.2. Кәсiби мамандандыру
- •1.3. Слесарьдың жұмыс орыны
- •1.4. Слесарь шеберханасы
- •1.5. Цехтың слесарь бөлiмшесi
- •1.6. Еңбектi қорғау, қауiпсiздiк және еңбектiң гигиенасы
- •2 Тақырып. Материал тану бойынша жалпы мәліметтер
- •2.1. Материал тануға кiрiспе
- •2.2. Шойындар және олардың бiр түрлерiнiң алуы
- •2.3. Болатты алу , оның сорты және таңбалау
- •1 Сурет. Металлургиялық өндiрiстiң өнiм түрлерi
- •2.4. Қатты қорытпалар
- •2.5. Түстi металлдар және олардың балқымалары
- •2.7. Металлдардың коррозиясы
- •2.8. Металлдық емес материалдар
- •2.9. Түрпiлi және қосалқы материалдар
- •2.10. Қыздыру өңдеуiнiң мақсаттары
- •2.11. Қыздыру өңдеуi үшiн жабдық
- •2.12. Болаттың қаттылығын және температурасын өлшеу
- •2.13. Болаттарды босандату
- •2.14. Болаттарды шынықтыру
- •2.15. Жылдам кескiш болаттарды термиялық өңдеу
- •2.16. Болаттардың беттiк шынықтыруы
- •2.17. Кейбiр құралдардың түрлерiн термиялық өңдеу
- •2.18. Термиялық өңдеуiнiң басқа түрлерi
- •2.19. Шынықтырудан кейiн операциялар
- •2.20. Болаттарды босандату
- •2.21. Шойынның термиялық өңдеуi
- •3 Тақырып. Металлдарды қысыммен өңдеу туралы жалпы мәліметтер
- •3.1. Қолды ыстық ұстахана өңдеуi
- •3.2. Механикалық ыстық өңдеуі
- •3.4. Металлдарды қысыммен өңдеу үшiн машиналар және құралдар
- •2 Сурет. Қолмен соғу үшін қалыпты құрал
- •3Сурет. Еркiн механикалық соғу үшiн ұсталық құрал
- •4 Сурет. Сығуды (а, ә) және қол сығымдағышты құрал (б) сұлбасы
- •4 Тақырып. Машина жасауда алмастырмалықтың негіздері. Шақтамалар, отырғызулар және өлшемдер
- •4.1. Жалпы ережелер
- •4.2. Беттердiң шақтамалары және кедiр-бұдырлықтары
- •5 Сурет. – Шақтама өрісі саңылаумен және білікті отырғызу кезде (саңылаудың ауытқуы оңды, біліктің ауытқуы терiс)
- •6 Сурет . (а, ә, б) беттiң кедiр-бұдырлығының белгiсiнiң таңбалары
- •4.3. Қондырғылар
- •7 Сурет. Отырғызулардың (а) саңылауды жүйеге және (ә) бiлiктiң жүйесiнде шек өрiстерiнiң орналастырылуының мысалдары
- •4.4. Өлшемдер
- •5 Тақырып. Слесарьлық жұмыстардың технологиялық негіздері
- •5.1. Технологиялық процесс
- •5.2. Әмбебапты өлшейтін құрал
- •8 Сурет. Кронциркүлмен (а ) және (ә ) ішкіөлшегіш өлшем
- •1 Және 2- жылжымалы еріндер; 2 және 3- жылжымайтын еріндер; 4- жылжымалы еріндер; 5- тоқтатқыш бұранда; 6 - сызғыш - қарнақ; 7 - тереңдiк өлшеуiш; 8 - нониуспен төрткілдеш
- •9 Сурет. Штангенциркуль
- •10 Сурет. Тереңдiк өлшеуiштi керең саңылауды тереңдiктiң өлшемi
- •1 Және 7 - жақтаушалар; 2 және 8-тоқтатқыш бұрандалар; 3 және 9 - қарнақтар; 4 және 10- микроөлшегiш құрылым: 5 және 11 - нониустар; 6- биiктік сызғыш; 12- жылжымалы ерін; 13- жылжымайтын ерін
- •11Сурет. Тiстiң қалыңдығын тiсөлшегiшпен өлшеу
- •5.3. Дәл өлшеу үшiн өлшеуішті құрал және аспаптар
- •12 Сурет. Микрометр
- •13 Сурет. Микрометрдiң көрсету мысалдары
- •14 Сурет. Микроөлшегiш саңылауөлшер
- •15 Сурет. Индикатордың құрылымы
- •16 Сурет. Шектi мөлшерлегіштер
- •19 Сурет. Жазық параллель шеткi ұзындық өлшемдерi (өлшемді тақталар)
- •20 Сурет. Бұрыштар
- •21 Сурет. Әм (әмбебапты) түрiнiң бұрышты өлшегiш
- •22 Сурет. Слесарь деңгейлерi
- •23 Сурет. Түзу сызықты және жазықтықты тексеру құралдар
- •5.4. Слесарьлық құрал, құрал-саймандар және білдектер
- •24 Сурет. Екi орындықты слесарьлық шеберүстел
- •25 Сурет. Слесарьлық қыспақтар
- •26 Сурет. Бұрандалы слесарьлық қысқыштар
- •27 Сурет. Сомынды кілттер
- •28 Сурет .Слесарьлық қышқаштар
- •5.5. Белгi
- •5.6. Қалыңтырлы материалды бөлшектердi кесу және профилдi ойып алу, шабу, кесіп алу
- •29 Сурет. Слесарьлық қашау
- •30 Сурет. Крейцмейсельдер
- •5.7. Қолды және механикалық металлды ию және түзету
- •31 Сурет. Слесарьлық балғашықтар
- •32 Сурет. Құбыр игіштер
- •33 Сурет. Серiппелер
- •34 Сурет. Қолмен қыспақтарда бұрандалы орау
- •5.8. Қолды және механикалық кесу немесе кесіп алумен
- •35 Сурет. Металлдарды кесу үшiн қолды қайшылар
- •36 Сурет. Қол ара
- •37 Сурет. Кесiлген тістерімен төсемдер
- •38 Сурет. Пышақты құбыр кескiштер (аунақшалы)
- •5.9. Қолды және механикалы түрпілеу
- •39 Сурет. Слесарьлық егеулердің пішіндері
- •40 Сурет. Егеулердiң кертулерiнің түрлері
- •5.10. Бұрғылау және жазу. Бұрғылау станоктерi
- •41Сурет. Бұрғылар
- •42 Сурет. Бұрғылау үшiн кондуктор тақтасымен құрал-сайман
- •43 Сурет . Ортаға дәл келтiру бұрғылар
- •44 Сурет. Ұңгіштер
- •45 Сурет. Жаймалар
- •46 Сурет. Тескіш
- •5.11. Бұрандаларды және бұрандакескiшті кесу құрал
- •47 Сурет. Қолды слесарьлық бұрандаойғыштар
- •48 Сурет. Бұранданың пішініі және кесіндісі
- •5.12. Тойтару үшiн тойтарма жұмыстары және құрал
- •49 Сурет. Тойтармалар
- •50 Сурет. Тойтарма қосулардың түрлері
- •51 Сурет. Тойтарма жiктерiнiң түрлерi
- •52 Сурет. Слесарьлық қырғыштар
- •5.14. Ажарлау және ажарлау білдектерi
- •53 Сурет. Екі еселі шарық
- •5.15. Ысқыштар, жылтырату және беттерін өңдеу
- •54 Сурет. Ысқыштар
- •5.16. Дәнекерлеу, қалайлылау, ішпектерді құю, металлдандыру және желімдеу
- •55 Сурет. Дәнекерлегiштер
- •6 Тақырып. Слесарьлық – құрастыру жұмыстары
- •6.1. Жалпы құрастыру технологиясы
- •56 Сурет. Құрама бөлiктегi кешендi бұйымдарды бөлу, құрастырушы элементтер және олардың өзара байланысы құрылымдық сұлба
- •57 Сурет. Құрастыруды сұлбасы (а) құрастыру бiрлiктерi (ә)
- •58 Сурет. Операциялық карта
- •6.2. Жылжымайтын , ажырағысыз қосылыстарды құрастыру
- •59 Сурет. Бөлшектердi нығыздап кiргiзудiң әдiстерi
- •60 Сурет. Тойтармалардың түрлерi
- •61 Сурет. Тойтарма жiктерiнiң сыртқы пiшiнi
- •62 Сурет. Тойтармалардың элементтерi
- •63 Сурет. Желiмдi қосулардың тағайындалатын конструктивтiк пішіндер
- •64 Сурет. Пісірудің негiзгi түрлерiнiң сұлбасы
- •65 Сурет. Пiсiру жiктерi
- •66 Сурет. Түйiстiру жiктерiнiң түрлері және олардың шартты белгiлері
- •6.3. Ажырамалы жылжымайтын қосылыстарды құрастыру
- •68 Сурет. Бұрандаларды тотпастыру
- •69 Сурет. Бұрамаұстастырмаларды бұрау үшiн құрал
- •70 Сурет. Кілтектер
- •71 Сурет. Оймакілтектер
- •72 Сурет. Оймакілтке қосылыстарының ортаға келтiруiнiң әдiстерi
- •73 Сурет. Сомынды кілттер
- •6.4. Айналмалы қозғалыстың механиздерін құрастыру
- •74 Сурет. Бiлiктер, өстер және тiректер
- •76 Сурет. Индикатор құрал-сайманымен осьтестiкті тексеру
- •77 Сурет. Арнайы бұрылатын құрал-сайман көмегiмен бiлiктердiң өстестiктiгін тексеру сұлбасы
- •78 Сурет. Мойынтректерді тексеру сұлбасы
- •79 Сурет. Мойынтрек тiректерiнiң өзара орналасу
- •80 Сурет. Тұрақты жалғастырғыштар
- •81 Сурет. Іліністі жалғастырғыштар
- •82 Сурет. Сақтағышты жалғастырғыштар
- •83 Сурет. Тежеуiштер
- •6.5. Қозғалыстың беріліс механизмдерін құрастыру
- •84 Сурет. Тiстi берiлiстер
- •85 Суркт. Құрама тiстi доңғалақ
- •86 Сурет. Конусты тiстi берiлiстiң iлiктiрудiң элементтерi
- •87Сурет. Орналастырылу конустық тiстi берiлiстi бояуға байланысу бақылауда өкше
- •88 Сурет. Тұрқыда бұрамдықты редуктордың саңылауларының өстерiнiң орналастырын бақылау
- •89 Сурет. Тұрқыда саңылаулардың орналасуын ( а) бәсеңдеткіш және (ә ) тiстi доңғалақтардың согуын тексеру сұлбасы
- •90 Сурет. Саңылаулардың тұрқыда бәсеңдеткіштің кешендi бақылау үшiн аспап
- •91 Сурет. Цилиндрлi тiстi берiлiстiң құрастыру кезінде (а) сапалы және (ә-в) сапасыз орналасу байланыс дақтар
- •6.6. Түрлендіру механизмдерін құрастыру
- •92 Сурет. Жалпы көрініс қосиінді- бұлғақты механизмнің (а ) және (ә ) бұлғақтың құрылысы
- •93 Сурет. Кулиса механизмi
- •94 Сурет. Қырылдақты механизмдер итшекті домалаумен (а), тұрақты қосиінді радиуспен (ә) және (б, в) алмалы-салмалы итшекпен
- •95 Сурет. Бұрандалы берiлістер
- •96 Сурет. Жүрiс бұранда-сомын берiлісі
- •97 Сурет. Домалаудың бұрама-сомын берiліс конструкциясы
- •98 Сурет. Бағыттаушы сырғанау (а), домалау (ә), және (б) – бағыттайтын гидростатикалық тұйықталмаған сұлба
- •99 Сурет. Компенсаторлар
- •100 Сурет. Жазықты бағыттаушы түйін
- •101 Сурет. Элемент бойынша бағыттайтын бақылау сұлбалары
- •6.7. Құбыржолдарды құрастыру
- •103Сурет. Құбыр қосылыстары
- •104 Сурет. Құбырларды фланецтермен қосу
- •6.8. Гидравликалық және пневматикалық жетектердiң түйiндердiң құрастыру
- •105 Сурет . Гидравликалық жүйелердiң элементтерiнiң шартты график түрiнде бейнелері
- •106 Сурет. Тістегерішті сорғыш
- •107 Сурет. Тілімшелі сорғыш
- •108 Сурет. Дифференциалды күш беретiн гидроцилиндр
- •109 Сурет. Керіқимылдау реттығындар
- •110 Сурет. Құбырлардың қосу түрлері
- •111 Сурет. Күш беретiн гидроцилиндрлердiң тығыздауы
- •112 Сурет. Гидрожетекті элементтерiн тексеру үшін стендтерін сынау сұлбалары
- •6.9. Такелаж жұмыстары
- •113 Сурет. Болаттан жасалған сым арқанының қимасы
- •114 Сурет -(а ) I және бұрандалы қысқыштармен (ә ) бұрым бекiтiлген аяқтары бар арқан жүк асып қоятын арқандар
- •115 Сурет. Жүк таситын шынжырлар
- •116 Сурет. Даналанатын жүктер үшiн басып алулар
- •119 Сурет. Стропалар
- •118 Сурет. Бұрылысты консольды қабырға краны ұшып
- •119 Сурет. Таль (а) және тельфер (ә)
- •120 Сурет. Орын ауыстыруды қолды механизімен дарарельстi арба
- •121 Сурет. Полиспасттар
- •7 Тақырып. Технологиялық жабдықты пайдалану және техникалық қызмет көрсету
- •7. 1 Технологиялық машиналардың пайдалану тиiмдiлiгі
- •122 Сурет. Тм (технологиялық машиналарды) пайдалану процессiнiң иерархиясы
- •7.2 Технологиялық машиналардың пайдалануының ерекше шарттары
- •7.3. Технологиялық машиналарды және электромеханикалық жабдықтарды пайдалану, оларды қолдану, тасымалдауға, техникалық қызмет көрсетуге, жөндеуге дайындық
- •123Сурет. Тм және техникалық қызмет көрсетудiң қолданылатын түрлерiнiң күй құрылымы
- •7.4 Технологиялық жабдықты пайдалануға дайындық
- •7.5 Технологиялық машиналардың техникалық және электрмеханикалық жабдықтың қызмет көрсету түрлерi
- •7.6 Технологиялық машиналарды жөндеу кезінде тқ (техникалық қамтамасыз ету) жұмыстарын ұйымдастыру
- •7.7 Технологиялық машиналардың техникалық қызмет көрсетудi жүйесiнiң көрсеткiштерiн ықшамдау
- •1, 2,... I... M-1 байланысайырмашылығы сияқты түріболады
- •7.8. Технологиялық жабдықтың техникалық диагностикасы
- •124Сурет.Полюстiк магниттеу (а)электромагнитiмен, (ә)соленоидпен
- •125 Сурет.Тоқпен циркуляр магниттеуi (а) бөлшек арқылы және (ә)өткiзгiш арқылы жартылай бөлшекте
- •126Сурет.Физикалық әдiс (рентгеноскопия ) ақаулардың табылуы
- •127Сурет. Ақаулардың ультрадыбыс арқылы табылуы
- •7.9 Сорғышты қондырғылар. Сорғышты қондырғыларды техникалық күту
- •128 Сурет. Сорғыштарды орнату сұлбасы
- •7.10. Сорғыштарды пайдалануға монтаж және іске қосу
- •129 Сурет. Консолды сорғыш үшiн дірілді оқшалауға жасайтын негiз
- •130 Сурет. Дөңгелек сомындар үшiн кiлт
- •131Сурет. Мойынтректердің (а) жарты муфталар және (ә) құрал-саймандар
- •132 Сурет. Ротордың бөлшектерiн алу үшiн құрал-сайман
- •133 Сурет. Домкраттардың секцияларының ағытуы
- •134 Сурет. Тiк сорғыштың салынған заттың сақинасының көрмесi
- •135 Сурет. Арақашықтық епелектiң қалыңдығын анықтау сұлбасы
- •136 Сурет. Сорғышты орнату
- •137Сурет. Сiңетiн сызықтағы кеpi клапаны бар сорғыштың құю сұлбасы
- •138 Сурет. Арынды сызықта кеpi клапаны бар сорғыштың құю сұлбасы
- •7.11 Ортадан тепкiш сорғыштарды сынау
- •139 Сурет. Сорғышты сынау сұлбасы
- •7.12 Сорғыштың арын анықтау
- •7.13 Кавитациялық сорғыштарды сынау
- •140 Сурет. Сорғыштардың ысырылу мiнездемелерi
- •7.14. Сорғыштардың негiзгi ақаулықтары, олардың табылуы және жоюдың әдiстерi
- •7.15. Компрессорлы қондырғылар. Пайдалану және техникалық қызмет көрсету. Поршеньді компрессорларды пайдалану
- •7.16. Сығымдағыштардың негiзгi ақаулықтары және оларды жою әдiстерi
- •7.17 Құбыржолдарды және тиек арматураларды пайдалану Құбырлар және фасонды бөліктері iшкiстационды коммуникациялары
- •141 Сурет. Тығыздамалар
- •142 Сурет. Болаттан пісірілген фасонды бөлiктер
- •8 Тақырып. Бөлшектеуге, жөндеуге, құрастыруға және техникалық қызмет көрсету туралы жалпы мәліметтер
- •8.1. Тағайындау және жөндеудiң түрлерi
- •8.2. Жөндеудiң шарты және орны
- •8.3. Жабдық, құрал және айлабұйымдар
- •8.4. Объектті жөндеуге және бөлшектеуге дайындық
- •8.5. Жөндеудi ұйымдастыру
- •8.6. Бөлшектерді және түйiндердi құрастыру
- •8.7. Құрастырудан кейiн операциялар
- •9 Тақырып. Жөндеу жұмыстары
- •9.1. Жөндеудiң технологиялық процесінің негiзгi кезеңдерi
- •9.2 Үлгiлі бөлшектерді және механизмдерін жөндеу
- •143 Сурет. Жонғыш білдегінің айналдырықтың жөндеу сызбасы
- •144 Сурет. Сыналы белбеудің орналастырылу сұлбасы
- •I, 2, 3, 4 - тiстi доңғалақтың беттерi жөндеуге ұшыралатын
- •145 Сурет. Тiстi доңғалақтың жөндеу тiзбегі
- •147Сурет. Тiстi тәж бұрандалармен, (а)пісірумен және (ә)бұрандамамен және (б) кілтекпен секторларында орнату сұлбасы
- •148 Сурет Құрама текстолит тiстi доңғалағының уақытша жөндеу
- •149 Сурет. Бұрамдық доңғалағының тiстi тәжiн алмастыруды сұлба
- •9.3. Құрал-саймандардың жасау және жөндеу
- •151 Сурет. Әмбебап патрондар
- •152 Сурет. Оқтаулы кондукторлар
- •153 Сурет. Әмбебап-құрама құрал-сайманның сұлбасы
- •154 Сурет. Қаңылтақты бұрамалы қысқы
- •155 Сурет. Негiзгi тiректер
- •156 Сурет . Призмалар
- •157 Сурет. Саусақтарды қондырғы
- •158 Сурет. Бұрамалы қыспақтар
- •159 Сурет. Эксцентрикті қыспақтар (в — эксцентриситет)
- •160 Сурет. Кондукторлы төлкелер
- •161 Сурет. Саңылауларды координаталық өңдеу үшiн әмбебап
- •9.4. Гидравликалық жетектердің түйiндерiн жөндеу
- •162 Сурет. Құбырларды және шлангтердi қосу
- •163 Сурет. Құбырларды шырқайналдыру және ию
- •1, 4, 11, 15 - Мойынтректер; 2 - тұрқы; 3, 12 - тістегеріштер; 5, 16 - ернемектер;
- •164 Сурет. Тістегерішті сорғыш
- •165 Сурет. Сынау стендiнiң сұлбасы
- •166 Сурет. Тілімшелі сорғы
- •9.5. Негiзгi механизмдерді және түйіндерді бақылау
- •167 Сурет. Құралкүймешіктердің орын ауыстыруды түзу сызықтығын
- •168 Сурет. Орын ауыстыруларды түзу сызықтықтығын сым арқылы және микроскоппен тексеру
- •169 Сурет. Машина жасауда қолданылатын оптикалық өлшемдер үшiн коллиматор
- •170 Сурет. Автоколлиматордың сұлбасы
- •171 Сурет. Күймемен және деңгейдi (извернутости ) иiлгендiктi анықтау:
- •9.6. Жөнделетін жұмыстарды орындау кезде қауiпсiздiк талаптар
- •10 Тақырып. Бөлшектерді қалпына келтіру
- •10.1 Жалпы мәлiметтер
- •174 Сурет. Су қобдиы және салмақтармен тартпа шкаф
- •175 Сурет. Эпоксидтық шайырдың негiзiнде құрамның даярлауы
- •10.2. Сызаттарды бiтеу
- •176 Сурет. Сызаттарды бiтеу
- •177 Сурет. Бұрандамалауға бұранды саңылаулары бар сызат
- •178 Сурет. Металлдық жапсырманың қоюы арқылы сызаттарын бiтеу
- •10.3 Ойықтарды бiтеу
- •179 Сурет. Жапсырмалардың салуы бар ойығының бетiмен бiрдей қылып бітеу
- •180 Сурет. Жапсырмалардың салуы бар ойығының бiтеуiн айқастыру
- •181 Сурет. Металлдық жамауды салу арқылы ойықтарды бiтеу
- •10.4 Жылжымайтын бұранды түйiндестердiң қалпына келтiру
- •182 Сурет. Бұрмалауды қоюды бұранды саңылауды қалпына келтiру
- •10.5. Полимерлi жабындарды газ жалынымен жүргізу
- •183 Сурет. Полимерлi жабындарды газ жалынымен жүргізу үшiн жабдық
- •10.6. Синтетикалық желiмдердi қолдану
- •184 Сурет. Қозғалтқыштың картерiндегi сызаттарды бiтеу
- •11 Тақырып. Пісіру туралы жалпы мәліметтер
- •11.1. Газбен пiсiру
- •11.2. Электрлі пісіру
- •11.3. Металлды газды оттекті кесу
- •11.4. Қауiпсiздiк талаптар және еңбектi қорғау
- •12 Тақырып. Технологиялық жабдықты майлау
- •12.1 Қирату және технологиялық жабдықты тозудың түрлерi
- •12.2 Тозудың механикалық түрлерi
- •183 Сурет. Бөлшектердiң тозу сипаты
- •184 Сурет. Домалау мойынтiректерiнiң тозуы
- •12.3. Үйкелiстiң түрлері және майлау материалдары
- •12.2. Майланатын майлар және оларға қоспалар
- •12.3. Технологиялық жабдықтың майлау режімін және түрін таңдау
- •12.6. Қою майлаудың орталықтандырылған жүйелері
- •12.7. Айналымынды сұйық майлау жүйелері
- •185 Сурет. Ротациялық-поршень сорғыштың сұлбасы
- •186 Сурет.Тістегерішті сорғыштың сұлбасы
- •187 Сурет. Фдж түрдiң диск сияқты өздiгiнен тазартатын сүзгiсiнiң сұлбасы
- •188 Сурет. Май суытқыштың сұлбасы
- •12.8. Құбыржолдар және арматура
- •189 Сурет. Құбырлардың қосылыс түрлері
- •13 Тақырып. Полимерлік материалдардан газ құбырларын жинақтау және сынауын жасау ерекшеліктері
- •13.1 Полимерлiк материалдардан құрбырлар және бөлшектер және оларды қолдану
- •13.2 Құбыржолдарды қосу түрлерi
- •190 Сурет. Термопластардан құбыржолдардың ажырамайтын қосулары
- •191 Сурет. Термопласттардан құбыржолдардың ажырамалы қосылысы
- •192 Сурет. Бурттары бар құбырлардың фаолитовты қосылысы
- •13.3 Кесу, ию және құбырларды қалыптау
- •193 Сурет. Қалыптаумен құбырлардың шеттерін өңдеу сұлбасы
- •13.4 Құбыржолдарды құрастыру, пісіру және жабыстыру
- •194 Сурет. Құбырларды және бөлшектердi жапсардың түйiспелiк пiсiру сұлбасы
- •195 Сурет. Нспм-110 түйістіріп пісіретін қосылыстар үшін электрқыздыру құрал
- •196 Сурет. Құбыржолдардың пісіру бөлшектерiн жасауды сұлба
- •197 Сурет. А)- түйiскен кең қоңыш және құбырлар
- •198 Сурет. А)-аспап түйiскен үшiн кең қоңыш және ә)- пісіру кең қоңыш - түйiстiру үшін
- •199 Сурет. Қол газды шыбықты пісіру а- кәдiмгi және ә- жылдамды сұлбасы
- •13.5 Пісірілген және желiмдi қосылыстардың сапасын бақылау
- •13.6 Құбыржолдарды монтаждау
- •200 Сурет. Резеңке сақиналарына вpacтpy6ның құбырларды жинақтау үшiн
- •13.7 Құбыржолдарды жинақтау және сынау кезінде қолданылатын конструкциялар
- •201 Сурет. Пластмасса құбырлары үшiн тiректердiң конструкциясы және самай асты
- •14 Тақырып. Уран жер асты өндіру және оны өңдеу
- •14.1 Уранның ашылуы және оны өнеркәсіпте қолдану
- •14.2. Уранның табиғатта таралуы және Қазақстан кен орындары
- •14.3. Уранның физикалық және химиялық қасиеттері
- •14.4 Уранды өндірудің жер асты скважиналық шаймалау әдісі
- •14.5 Өнімді ерітінділерді қайта өңдеу
- •14.6 Дайын өнімді алу
- •14.7 Кеніште өнімді ерітінділерді қайта өңдеудің технологиялық және аппараттық сұлбасы
- •Глоссарий
- •Қазақша ‑ орысша сөздігі
7.15. Компрессорлы қондырғылар. Пайдалану және техникалық қызмет көрсету. Поршеньді компрессорларды пайдалану
Техникалық қызмет көрсетудiң сапалары компрессорлық қондырқтарының дұрыс күйi, олардың нормалы және үзiлiссiз жұмыстарына тәуелдi болады. Мысалы, суудың тәртiптерiнiң бұзушылығы сапасыз майлауы жиiрек үйкелетiн мерзiмдердiң олқылықтың компрессорлық қондырқтарының жұмыс тәртiбi, олардың техникалық қызмет көрсетуiн бұзушылық, уақытысында және сапасыз тиетін бөліктерін майлау) жөндеу үшiн компрессордың тоқтауын қажеттiлiк шақырады. Қолдану ережесi және техника қауiпсiздiгiнiң бұзушылығы жеке бөлшектер және жиынтық бiрлiктердi сынуға келтiре алады және өрттер, жарылыстар шақыра алады және, адамгершiлiк садағалар салдар.
Машинист жiберуге, қауiпсiз пайдалану және компрессордың тоқтауы бойынша нұсқауды сақтауға қатал мiндеттi.
Іске қосуға дайындық. Компрессорлық қондырғының жұмысқа әзiрлiгi компрессордың дұрыс күйiн тексеруге, тоназытқыштар, май айырғылар, құбырлар, тиек арматурасы, автоматты бақылау және басқарудың құралдары және тағы басқалар болады.
Жiберудi алдында (ол керек болса май көрсеткiшiнiң жоғарғы белгiсiне дейiн үстейдi) компрессордың майлаушы жүйелерiндегi майының бар болулары тексередi. Содан соңы майлаушы жүйелердiң дұрыстығында көз жеткiзуге керек. Циркуляциялық сылауды тақырыпқа сисқа май аласа температураның жанында баспанаға тоназытқыштарды айналып бағытталсын, май жинағышты Жылыту бар болуын жағдайда оның қосындысын жасау. Барлық нүктеге майдың беруiн тексерулердi (үрлегiштерге жеке ерiксiз келтiрудi жағдайда) жұмысқа үрлегiштерiнiң қосындыларынан кейiн өндiрiп алады айналым екi-үште компрессордың бiлiктерiн қайтарады.
Содан соңы цилиндрлардың аралық және май тоназытқыштарында сууға суларды әпередi, мұздатқыш суды берулердi тексередi.
Тиек және газды сызықтарға жiберу ретте арматурасының күйдi тексеруi өндiрiп алады: бастырмалатқыш коллекторы бар компрессор жалғастыратын жапқыштарды жабады, және тоназытқыштар және май айырғылардың байпас және үрлеу шұраларын ашады.
Сығымдағыш және қосалқы жабдықтың сырттай қараулары өндiрiп алады, бақылау-өлшеу құралдар және автоматиканың құралдарының бекiткiш, бар болу және төменгi қосулары тексередi. Сығымдағыш жiберуi қауiп-қатердi ұсынбайды қоршаған орта үшiн көз жеткiзу керек.Сығымдағыш әзiрлеуiмен параллель айдаушы қозғаушыны жiберулерге дайындайды.
Сығымдағышты іске қосу. Көзi жеткен компрессордың толық дұрыстығы және жинағы қосалқы жабдықта және, сығымдағыштың іске қосуы босқа ауысымның басшысының шешуi алынып немесе жауапты кезектi өндiрiп алады: оның жұмыстарын тыңдайды, көлемдi мөлшерлеудi майлаушы жүйеде және майлаушы циркуляциялық жүйедегi май қысымы майдың беруi бақылау кiшкене тесiктерi бойынша тексередi. Егер сығымдағыш ұзақ үзiлiстен кейiн iске қосса, онда ол бос жүрiсте 30 мин жұмыстан кейiн бағдарлаушы сырғақтар, азу мойынтректер және бұлғақ бастиегiнiң температуралық күйлерi тоқтатып, тексередi. Көзi жеткен сығымдағыштың толық дұрыстығында, оның жүктеулерiн өндiрiп алады және жүйелерге қосады. Жүктеулердi I баспалдақтан бастай дәйектi түрде жүзеге асырады. Ол үшiн барлық аппараттарды үрлеу шұраларды жабып, байпас шұраларын қайта жабып, сору клапандарының пластинасы түсiрiп немесе қосымша тiршiлiксiз кеңiстiктер бөлiп тастауға керек. Бастырмалатқыш коллектордағы қысымның деңгейiнiң компрессорының бастырмалатуының қысымдары табыста бастырмалатуға шұраларды дереу ашады. Егер аралық Газа таңдауы бар компрессордың жiберулерi өндiрiп алса, онда аласа қысымның қатарларын бастапқыда жүктейдi, биiк қысымның содан соң қатары.
Сығымдағыштың техникалық қызмет көрсетуi. Компрессордың нормалы жұмыс тәртiбi қызмет көрсетушiнi жiберуден кейiн бақылау-өлшеу құралдардың көрсетулерi және машинаның тексерулерiнiң нәтижелерiмен негiзге ала қолдауы керек.
Көзi жеткен компрессордың толық дұрыстығында, оның жүктеулерiн өндiрiп алады және жүйелерге қосады.
Сығымдағыштың майлаушы жүйелерiнiң жұмыс тәртiбi, өйткенi бұзушылық оларды әсiресе ықыласпен бақылайды компрессордың тез шығуына апатқа да сала келтiре алады.
Сығымдағыштың нормалы жұмысы үшiн маңызды мән цилиндрлардың сууы және сатылы тоназытқыштардағы Газасын алады. Машинист келтiрушi құбырдағы суды қысым тексередi, барлық тоңдырттырылатын нүктелерге ағызып жiберу тұрбалары бойынша суды берудi тексередi және оның температурасы жылытқан компрессордың цилиндрларының жейдесiндегi мұздатқыш суын С.жiберуге 35-40 аспады рұқсат етiлмейтiндей етiп суды берудi реттейдi. Цилиндрлар және тоназытқыштардың сулы жейделерiн мерзiмдi тазартады.
Сору және баспалдақ, олардың мәнiнiң бастырмалатуындағы сатылы қысым және Газа температураларын жұмыс уақытында тексередi мүмкiн шамалар асуы керек. Қызмет көрсетушi қысымның ауытқуы және температура номиналды шамданған ақаулықтың себебi және бұл ақаулықтарды жоюдың әдiстерi бiлуге мiндеттi. Клапандардың жұмысқа қабiлеттiлiктерiне қатал қадағалайды: ақаулық клапан ұр бойынша ашады және өзгерiс бойынша»
Газа температура және қысымдары және ол жаңа кiдiрмей алмастырады. Сонымен бiрге оларда үзiлген серiппелер немесе клапанның пластиналарында қалмау үшiн цилиндрдiң қуыстарын қарап шығады: сынықтар цилиндрдың айнасы немесе сақиналары бар пiскектiң кетiктерi құрастыра алады. Клапандар немесе олардың бөлшектерiн ауысымның жанында клапанның тығыздығы қамтамасыз ету керек. Сору клапандары орынға бастырмалатқыш құруға рұқсат етiлмейдi, керiсiнше. Артық қысымдармен болатын компрессорлық қондырғының барлық жиынтық бiрлiктерiн тығыз бекiтiлгенмен үнемi бақылайды. Тығыз бекiтiлгендi бұзылысының табылулары және түбегейлi газ жылыстауларының жағдайында олардың жоюына кiдiрмей қамдануы керек. Қосу тығыздығы тексерсiн сырттай қарау жолымен шығады, құралдардың көрсетулерiне арналған, тағы басқа әдiстермен тығыздауларды бұзылысы орын пайда болатын (ысылдауға және ысқырыққа) шу бойынша.
Сығымдағышты қағыстар және соққылардың әртүрлi тегiнiң пайда болуларына ықыласпен қадағалайды, олардың тектерiн айқындайды және компрессордың ары қарай жұмысының мүмкiндiгi туралы сұрақтарды шешедi.
Сақтағыш клапандар, бақылау-өлшеу құралдар және автоматиканың құралдарының жұмыстарын сменалық сайын тексередi.
Тексерулердi мерзiмдi өндiрiп алады және клапандар және клапан қораптары, сонымен бiрге күйiк және кiрденгi цилиндрлардың жұмыс қуыстарын тазартады; штокпен бұлғақты болттары, сырғақтар және Қосу бөлшектерiн күйлер тексередi; газ құбыры, сатылы тоназытқыштар қарап шығып, тазалап жуады, май айырғылар, буфер сыйымдылығы.
Циркуляциялық майлаушы жүйенiң май сүзгiлерi және май үрлегiштiң қабылдау торын график ескерiлген мерзiмдерде тазартады, бiрақ сиректеу емес екi айда бiр рет.
Ауа сүзгiштерi мерзiмдер, компрессорлық қондырғының ескерiлген пайдалануға нұсқауларында тексередi. Сүзгiдегi ауаның өтуiне кедергi сулар болуы керек. (нұсқауларда егер басқа шама көрсетiлмеген) бап. Сүзгi кедергi үлген күйiнделердi тазартады. Сығымдағыштық қондырғының жабдықтарын үнемi қарап шығады, сыртқы беттердi сүртiп тазартады кiр де шаң көтер. Майдың ағып кетуi және суларға рұқсат етiлмейдi, iргеге майдың дәл тигiзуi әсiресе. Бiлдiрiлген ағып кетулердi дереу жояды. Ретiнде сүртетiн материалдар тек қана мақта-мата және зығыр шүберектерiн қолданады.
Қызмет көрсетушi ағымдағы тексерулердi жүзеге асырады, компрессорды тыңдайды, пайда болатын ақаулықтарды жоюға және жөндеудi дер кезiнде өткiзумен қадағалайды.
Сығымдағыштың тоқтауы жүктемемен және бос жүрiске аудармамен iске аса алады. Жоқ болғанда автоматты үрлеу байпас шұралары барлық баспалдақтар үрлеудiң шұраларын ашады; сору және бастырмалатудағы шұраларын жабады; (үрлегiштерге жеке ерiксiз келтiрудi қолдануды жағдайда) сылау және мұздатқыш суды берулердi тоқтатады.
Машинист тоқтаулардан кейiн компрессорды қарап шығып сүртедi.
Ұзақ мерзiмге тоқтауды алдында жарылғыш және улағыштық газ жұмыс iстейтiн компрессор азотпен немесе басқа оқшау газдармен үредi.
Дереу нұсқауда зауыт-жасап шығарушы ескерiлген жағдайлардағы компрессорлар тоқтатады, сонымен бiрге келесi белгiлердiң пайда болуында:
- циркуляциялық майлаушы жүйесiндегi майының қысымның құлдырауы төменде мүмкiн;
-цилиндрлар және сальниктерде майдың беруiн тоқтатылу;
-суды берудi тоқтатылу;
-баспалдақ түбегейлi немесе қысымның бiтпейтiн жоғарылатуы қандай болмасын;
-баспалдағы температурасының жоғарылатуы қандай болмасын жоғары мүмкiн;
-тығыздауларды бұзылысы және түбегейлi газ жылыстауы;
-компрессор немесе қозғаушыдағы ұрлар, соққылары естiледi немесе апатқа келтiре алған ақаулық бiлдiрген;
-азу подшипниктердiң қыздыруын үздiксiз үлкею немесе олардың температурасының өсуi жоғары мүмкiн басқа жиiрек компрессорлық қондырғы;
-(орамдардың биiк температурасы) қозғаушының шамадан тыс жүктеуi;
-компрессордан қоңырсық немесе түтiнiнiң пайда болуы немесе қозғаушы электр;
-компрессордың дiрiлдеуiн көрiнетiн үлкею.
Жүйе қысым барлығымен авария тоқтауынан кейiн лақтырып тастайды. Тек қана содан кейiн компрессор кемшiлiктердi жою қайта iске қосады. Машинист мүмкiн делген апатқа жауапкершiлiк жүктейдi және жөндеулерде жанашырлық жасайды.
