157 Сурет. Саусақтарды қондырғы

Қысқыш элементтер құрал-саймандағы жұмыстанылатын бөлшектi бекiту үшiн арналған. Қысқыш күштi көзге байланысты бұл элементтер механикаланған қолға ұсақтайды. Қол құрылымдары, өз кезегiнде, (қысқыштар) бос тұруларға ұсақтайды және (жабысулар) құрамалы. Конструкциялар бойынша бос тұрулармен өте бұрандалы қысқыштар болып табылады. Олар көмегiмен оны бекiтуi үшiн қысатын бөлшекке тiкелей қысқыш үшiн қолданады. Тiкелей қысқыш (158, а сурет) жылжымайтынға немесе (158, ә сурет) жылжымалы бұрамасұқпаға (158, б сурет) жылжымайтын сомыны бар бұрандамен, тетiгi бар бұрандамен және өздiгiнен қоятын (158, в сурет) өкшемен және бұрандамен жүзеге асырар едi. Бұрандалы қысқыштар бөлшектi сенiмдi бекiтулердi қамтамасыз етедi.

а – жылжымайтын сомынмен бұрама; ә — өздігінен қондырылатын табанмен бұрама; б - жылжымайтын сұқпаға бұрама; г — жылжымалы сұқпаға бұрама

158 Сурет. Бұрамалы қыспақтар

Сыналы қысқыштар кең таратылған. Олар бөлшек тiкелей немесе қысатын планктер және тетiк арқылы бекiтуге мүмкiндiк бередi. Сына бұрышының өздiгiнен тежелуiнiң қамтамасыз етулерi үшiн 6 асуы керек. Сыналы қысқыштардағы Сына односкосным, двухскосным жалпая алады және цанг. Эксцентрик қысқыштары бiр түрi танап болып табылады және секторлар, дисктер немесе жұмыс бетi логарифмдiк немесе архимедтiң спиральсi бойынша дөңгелек бойынша сыза алған цилиндрлардың түрiнде орындалады. Тарату ең үлкен дөңгелек эксцентрик қысқыштарын алды. Шиыршық, цилиндрлiк және бұрандалы жұдырықшалармен эксцентрик 159 сурет көрсетiлген.

а ә

б в

а, ә - эксцентриктер шиыршықты жұдырықшалармен; б — эксцентрик цилиндрлі бұрама жұдырықшамен; Q – қыспақтың күші

159 Сурет. Эксцентрикті қыспақтар (в — эксцентриситет)

Бағыттаушы элементтер өңдеудi процесстегi аспаптардың бағыты үшiн қызмет көрсетедi, сонымен бiрге құрал-сайман туралы пiшiлген затының ол бекiтiлген тап қалған жағдайдағы аспаптың қоюы үшiн. Бағдарлаушы элементтерге кондуктор төлкелерi, габариттер және көпiрлердi жатады. Кондуктор төлкелерi - және жылдам сменалық сменалық тұрақты және қырнағыш станок бұрғылайтын саңылауларын өңдеуiнiң жанында кесетiн аспабының бағыты үшiн арналған. Тұрақты кондуктор төлкелерi (160, а сурет) төмпешiксiз даярлар едi және (160, ә сурет) төмпешiкпен. Төлкелер отырғызу бойынша кондуктордың корпусының саңылауында немесе кондуктор тақталарына тығындайды.

Сменалық төлкелер, сонымен қатар тұрақты, бiр аспапты саңылауды өңдеудiң жанында қолданады. Олар тозуды шара бойынша жаңа алмастыруға болады. Сменалық төлкелер төмпешiктермен даярлайды және корпустың саңылауына немесе (160, б сурет) кондуктор тақта тайталған тұрақты төлкелерде отырғызумен орнатады.

Жылдам сменалық төлкелер әр түрлi диаметрдiң дәйектi түрде бiрнеше аспаптарының саңылауын өңдеудiң жанында қолданады. Жылдам сменалық төлкелер (160, в сурет) 1, 3 кондуктордың корпусының саңылау тайталған тұрақты төлкелерде отырғызумен 2 орнатады.

Төлкелер төмпешiкте 1 екi қуыс орындаған: 7 төлкенiң ауысымының жанында бұранданың басының өтуi үшiн тiреу бұранданың басының 5 тесiп өткен төлкелерi бекiткiштер үшiн тесiп өтпеген 6. 4-шi 1 жұмыстанылатын пiшiлген затының бетiне төлкенiң төменгi шетiнен қашықтық болуы керек төлкенiң саңылауын диаметрге тең. Кесетiн аспаптың бағыты үшiн кондуктор төлкелерiнiң саңылаулары IT7-шi кiру рұқсатымен өндiрiледi. 2 немесе цилиндрлiк беттегi саңылаулардың пiшiлген затының қуысындағы бұрғылаулары үшiн (160, г, д сурет) 1 төлкенiң ныесi арнайы кондукторларды қолданады.

а - тұрақты кондуктор төлкелерi төмпешiксiз; ә - төмпешiкпен тұрақты кондуктор төлкелерi; б- тұрқының саңылауына баспаланған төлкелер; в - жылдам ауыспалы төлкелер: 1-жылдам ауыспалы төлке; 2-тұрақты төлке; 3 - тұрқы; 4 - өңделінетін дайындама; 5 - тесiп өткен қуыс; 6- тесiп өтпейтін қуыс; 7 - бұраманың басы; г, д - цилиндрлiк бетi саңылауларды бұрғылауы үшiн құрал-сайман: 1- төлке; 2-дайындама