57 Сурет. Құрастыруды сұлбасы (а) құрастыру бiрлiктерi (ә)

Iстелiнген сұлбаның негiзiнде құрастыруды технологиялық үдерiстерді өндейдi және құрастырудың технологиялық, маршрут және операциялық карталарын құрайды.

Бағыт картасы - бұл операциялар бойынша құрастыруды технологиялық үдерiстi сипаттама болатын құжат. Әдеттегiдей маршрут карталары майда сериялы және дара өндiрiсте қолданады. (58 сурет) операциялық карта өткелдер бойынша олар бөлуi бар толық сипаттамадан астам операцияларда болады. Сериялы және құрастыруды операциялық карталардың жаппай өндiрiсiнде әрбiр құрастырушы операцияларға бөлек өндейдi.

58 Сурет. Операциялық карта

6.2. Жылжымайтын , ажырағысыз қосылыстарды құрастыру

Ауыр корпусты бөлшектердегi (шатқалаңдардағы әсiресе) ептеген бөлшектерiн нығыздап кiргiзудiң жанында (59, а сурет) қол немесе пневматикалық жетекпен домкраттарды қолдану керек, немесе (59, ә сурет) арнайы гидравликалық немесе нығыздап кiргiзудiң байсалдылық және сенiмдiлiк қамтамасыз ететiн (59, б сурет) бұрандалы құрал-саймандар қолданар едi. Кепiлдiк берiлген керiлiспен қосуларды алу үшiн нығыздап кiргiзулерден тысқары қосу бөлшегi бiреу немесе екеу және қамтитын қыздыру әсерлерiн әдiстердi қамтылатын бөлшектi тоңдырттыра қыздыра қолданады.

Қыздыруды температураның тиiстi керiлiсiне байланысты бөлшектердi қыздыруды автоматты құрастыруға 75 тен 400°С аралығындағы толқиды арнайы туннелдi пештерде өндiрiп алады. Сақиналардың түрiнiң бөлшектерiн қыздыру үшiн арнайы индукция құрылымдарын қолданады. Терең сууды құрастырудың жанында қолданылатын әдiс кепiлдiк берiлген керiлiспен қосуларының салыстырғанда басқа әдiстерiнiң артықшылық-тарының қатарын алады: бөлшектердi қосу өте берiктiгi қамтамасыз етiледi; тығындайтын бөлшектi деформацияны азаяды; баспақта нығыздап кiргiзудiң жанында құрастыратын кетiктер және қамтитын бөлшектi қыздыру пайда болатын бүрiсулердi болмайды; еңбек өнiмдiлiк үлкеедi.

а ә б

а- қолды домкратымен; ә,б - гидравликалық және бұрандалы құрал-саймандары бар домкратпен; 1 - тығындайтын бөлшек; 2 - тұрқы; 3 - домкрат

59 Сурет. Бөлшектердi нығыздап кiргiзудiң әдiстерi

Бөлшектердi терең суыту үшiн сұйық азот (температура -195,6°С) немесе қатты көмiр қышқылдарын (температура - 78,5°С) қолданады. Ол үшiн сұйық оттек және сұйық ауа жарамдылықты емес, өйткенi олар жарылғышты.

Тойтарма - бұл екi немесе бiрнеше бөлшектердi қосу процессi тойтармалар арқылы. Бұл қосу түрi ажырамайтын қосулардың тобына, өйткенi тойтарылған бөлшектердi ажырату үшін, тек қана тойтарманың қиратуы жолымен мүмкiн.

Тойтарма қосулар көпiр металл құралымы, фермалар, рамалар, арқалықтардың жасауында кең қолданады, сонымен бiрге қазан жасауда, ұшақтар және кеме салу тағы басқаларда қолданылады.

Тойтарманың процессi келесi негiзгi операциялардан тұрады:

• бұрғылаумен немесе тесудiң жалғастырылатын бөлшектерiнде тойтармаға саңылауды бiлiм;

• ұяның зенкермен өңдеуi (жасырын тойтармада) тойтарманың басына кепiлдеме ;

• саңылауға тойтарманы орнатуы;

• тойтарманың артта жүрушi басының бiлiмi, өйткенi тойтарма шындығында.

Тойтарманы суық (атқарылатын тойтармалардың қыздыруысыз) және ыстыққа (тойтарманың сырығының орынға қойылуды алдында 1000°С дейiн қыздырады) .

Мысалы, орындаудың жанында слесарь жұмыстары ұшақ жасаудағы суық Клепколарды әдетте қолданады. Ыстық тойтармаларды, мамандандырылған арнайы цехтарда орындайды. Ыстық тойтарманың артықшылығы тойтарманың сырығы жабыстырып құрастырылатын бөлшектерде саңылауды жақсы толтыратын, және оларды тойтарма сууда жақсы топтайтындығында.

Тойтарма - бұл баспен нақтылы форманың цилиндрлiк металлдық сырығы. Алдын ала отырғызылған тойтармалар бастар жасалғаны сырықпен бiрге, кепiлдеме қағаз деп аталады жабыстырып құрастырылатын бөлшектердi беттiң үстiнде сөйлеушi сырықтың бiр бөлiгiнен тойтармасы уақытында құрастыратын,- артта жүрушi.

Артта жүрушi бастың бiлiмi (екпiндi тойтарма) тез және күштердiң (сығу тойтармасы) ақырын әсерiнде бола алады. Бастардың пішіні бойынша келесi тойтармалар: (сырықтың диаметрі 1 ден 36 мм дейін, ұзындығы – 2 ден 180мм) (44, а сурет) жартылай дөңгелек төмен баспен (60, ә сурет) сырықтың диаметрімен – 1ден 10мм және ұзындығы 4 тен 80 мм; жазық баспен (60, б сурет сол жақта) сырықпен диаметрі 2 ден 36 мм және ұзындығымен 4 тен 180мм дейін ( 60, в сурет оқ жақта) жасырынды баспен (60, г сурет) сырығымен диаметрі 1 ден 36 мм және ұзындығымен 2 ден 180 мм және жартылай тойтарылған баспен (60, д сурет) сырығымен диаметрі 2 ден 36 мм және ұзындығымен 3птен 210мм; жарығышты (60, е сурет) танып біледі.

а ә б

в г д

а - жартылай дөңгелек биiк баспен; ә - жартылай дөңгелек аласа баспен; б - жазық баспен; в - жасырын баспен; г - жартылай тойтарылған баспен; д - жарылысты екi қапасты