124Сурет.Полюстiк магниттеу (а)электромагнитiмен, (ә)соленоидпен

1 - бөлшек; 2 - ақау; 3 - магниттiк өрiстiң күш сызықтары; 4 - өткiзгiш

125 Сурет.Тоқпен циркуляр магниттеуi (а) бөлшек арқылы және (ә)өткiзгiш арқылы жартылай бөлшекте

Электрмагниттiк толқындардың қасиет негiзделген дефектоскопия және Х ренткен түрлерiндегi қолдануы табады. Бұл жаңқала қабiлеттiлiкпен бөлшектердiң iшкi кемiстiктерiнiң табылуы үшiн олар олардың жасауы және жөндеуде қолдануға мүмкiндiк берген қатты мөлдiр емес денелер арқылы кiруге ие болатын қысқа толқынды электромагниттi тербелiстер болады. Рентген және (126 сурет) Х көмегiмен мiндерiнiң анықтауын қағида жаңқала (қабыршақ, сызат, күйiндi қосындылары тағы сол сияқтылар) ақау орындар арқылы өткен жаңқала бөлiмшелер, рұқсатсыз мiндер арқылы өткенге қарағанда үлкен қарқынды сақтайтын негiзделген.

1 - сәулелену көзi; 2 - бұйым; 3 - ақау; 4 - қарқынды сәулелердiң жүрiсi

126Сурет.Физикалық әдiс (рентгеноскопия ) ақаулардың табылуы

Дыбыс толқындарының қасиет негiзделген дефектоскопиялар әдiстер дыбыстық және ультра-дыбысқа бөлiнедi. Мiндердiң анықталулары мүмкiндiкпен алдақашан дыбыс арқылы салыстырмалы пайдалана бастады. Тексерiлетiн бөлшек балғашықтармен дыбыстық әдiсте тықылдатады және оны шығарған дыбыс бойынша бар болу немесе мiндердiң жоқтықтарын анықтайды.

Мiндердiң қазiргi әдiстен астам анықталулары дыбыс толқындарының қасиет негiзделген ультра-дыбыс әдiс болып табылады. Мiндердiң табылуының үш негiзгi әдiстерi ультрадыбыс арқылы дәл қазiр танып бiледi: көлеңкеленген, шағылысулар және резонанстық. 127 сурет мiндердiң үш табылуды әдiсi ультрадыбыс арқылы көрсетiлген.

Тарату үлкен саннан әр түрлi ультра-дыбыс дефектоскоп ең үлкен (индикатор) электронды-сөулелi түтiк, шағылған импульстердiң күшейткiшi және электронды-сөулелi түтiктi жайма генераторы (импульстер генераторы) жоғарғы жиiлiктiң электр тербелiстерiнiң генераторларынан тұратын полиция қызметкерлерi деп аталатын импульсты мiндер сәуле таратқыш, (сүңгi ) қабылдағыш үйреттi.

Импульсты 127 сурет генератор көрiнгендей (сүңгi) сәуле таратқыштың пластинкасын қыздырмалайды, сәуле таратқыш нәтижеде не ар жағында 1,5 икс ұзақтықпен үзiлiс шығатын 0,5-10 мск ұзақтықтың тербелiстерiнiң қысқа импульстерi тексерiлетiн бөлшектi металлға жiбередi. Егер бөлшек мiндердi алмаса, онда үйрететiн сүңгiденгi импульстерi қабылдау сүңгiсiндегi сигналдарды қыздырмалауға сәуле түскен (Түп) бөлшектер қарсы жаққа жетедi және. Қабылдау сүңгiсi мiннiң импульсiнiң жолдарына болған жағдайда мiнi бар бөлiмшеден жаңғырық-сигналды бастапқыда қабылдайды, содан соң - (түпкi сигнал) бөлшектi қарсы жақтан. Бұл ескертпе дабылдар ақаутапқының (электронды-сөулелi түтiк) индикаторы (осциллограммалар) қисықтардың түрiнде пердеде шағылысады. Бастапқы және түпкi сигналдардың арасындағы қашықтық тексерiлетiн (ультрадыбыс толқынның таратуы бағытында) бөлшектi жуандықты нақтылы масштабта құрайды, бастапқы және аралық сигналдардың арасындағы қашықтық мiн тұрған орынына көрсетедi.

Егер тексерiлетiн бөлшектерде бiрнеше мiндерде болса, онда осциллограммада бiрнеше аралық сигналдар көрiнедi. Барлық бөлшек нақтылы тiзбектегi бөлшектердi бетi бойынша сүңгiлердiң орын ауыстыруларымен тексередi және индикатор осциллограммамен пердеде бақылайды.

а- жылулық әдiс; ә- шағылысуды әдiс; б- ультра-дыбыс ақаутапқының сұлбасы;

1 - сәуле таратқыш; 2 - қабылдағыш; 3 -ақау; 4 - бөлшек; күшейткiш; 6 - жайма генераторы; 7 - импульстер генераторы; 8 - электронды-сөулелi түтiк