5.14. Ажарлау және ажарлау білдектерi

Ажарлаумен бөлшектерді және айналмалы түрпiлi немесе алмасты ажарлауыш шарықтардың қолдануы бар аспаптарының беттен шеңбердiң астықтарын кесуде қылдай негiзделген өңдеуi өте ұсақ жоңқалардың түрiндегi материал қабаттай деп аталады.

Ажарлаулар мақсат болмашы кедiр-бұдырлықпен бөлшектердiң беттерi және өте дәл өлшемдердiң алуы болып табылады.

Өте бос тұрумен және таралған тегiстеу білдегі (53 сурет) жануыш болып табылады.

Iрi кәсiпорындарда, ептеген шеберханалар олар кең қолданылады. Жануыштар әртүрлi конструкциялы және қуаттарда болады: бір еселі және екi еселі, стационарлы және үстелді.

53 Сурет. Екі еселі шарық

Ажарлау үшiн қол электр қыратын машинкалары сонымен бiрге, сиректеу пневмати-калық қолданады. Ажарлау білдектер дөңгелекажарлы, ішкіажарлы, жазықтыажарлы, центрсізажарлы, қайрайтын және арнайы (бұрандаажарлағышты және тістіажарлағышты, оймакілткеажарлағышты және басқалар) қолданылады.

Тереңдiктерді және (немесе, керiсiнше, шеңберге бөлшек) бөлшекке ажарлауыш шарықты жеткiзiп беру, салақтықтың нәтижесінде терiс таңдауы ажарлауыш шарық немесе бөлшектi үзiлу және тiптi бұзылу бола алады, сонымен бiрге материалдың бетiндегi құрылымдық өзгерiстерi туралы куәландыратын күйінділер пайда бола алады.

Ажарлау кезде суытуды қолдану мiндеттi түрде қолдану керек. Салқындатқыш сұйықты ретiнде содалы ерітінділерді қолданады.

Ажарлау кезде дұрыс терiп алып, оның теңдеуiшiн орындап және есептi айналу жиiлiгiн орнату керек. Ажарлауыш шарықты бекiту және оның қабымен дұрыс арашалауы керек. Қолдардағы ұстайтын бөлшектердi қайрау үшiн алдында 2-3 мм нiң қашықтығында төңiрек қыратын болатын болып тiреудi пайдаланады. Сынбайтын ұпайлармен қайрауда пайдалану керек. Қайрау станоктiң қызмет көрсетуi бойынша нұсқаумен сәйкес хабар керек.

5.15. Ысқыштар, жылтырату және беттерін өңдеу

Ысқыштар - бұл арқылыларының металлының өте жiңiшке жiктерiнiң сылауды ортада немесе (сүйкену ) аспаптың бет әкелген алмас паста ұнтақталған алуы майда дәндi түрпiлi. Перлит құрылымының сұр шойыны немесе басқа жұмсақ металл жасалған сүйкенулердi аспап ретiнде қолданылады.

Металлдық бөлшектердi беттiң өңдеуiнiң өзi дәл әдiстерiнiң бұл бiрлерi. Жұмыстанылатын бөлшектi беттен мұндай өңдеулерi нәтижеде (1 мкм) жазықтықтардың дәлдiктiң дәрежесi барлық тегiс еместiк, сонымен бiрге нәтижеде алдыңғы өңдеу пайда болған тегiс еместiктер бiр уақыттағы табыста өте биiк бошалайды. Мысалы, ысқылаулар мақсат машиналардың бөлшектерiнiң жапсарлас беттерiнiң дәл отырғызуларын алу, сонымен бiрге эталон тақталанғандарындағы басқа беттерiнiң дәл орындауы болып табылады.

Ысқылауды екi түрлер танып бiледi: (енгiзетiн сүйкенудi бетке) дәл келтiретiн қайрақпен ысқылау; қайрақпен нешаржирующимся ысқылау.

Ысқылауды бiрiншi түр өте жайылған және қайрақпен еркiн берiлетiн сүйкенулерге iске асады қайрақпен сүйкенуге сылауды байлаумен араластыруға алдын ала дәл келтiрiлген .

Ысқыштар көрcетiлген түрлермен сәйкес қол, (механикалық) машина - қолды, машина және монтаждыққа жiктеледi. Ысқыштар тақталанғандар, тир тақталары, белдiкшелер, конустар, шеңберлер сияқты болады, сонымен бiрге жұмыстанылатын бөлшектi беттiң түрiмен сәйкес күрделi кескiндердi иемдене алады, және де олар (54-шi сурет) бүтiн және босату бола алады.

а ә б в

а - бiлiктер үшiн; ә - саңылаулар үшiн; б- дөңгелекшелі; в - конусты