42 Сурет. Бұрғылау үшiн кондуктор тақтасымен құрал-сайман

Суу және қолданылатын мұздатқыш сұйықтар маңызды рөл бұрғылауда ойнайды. Майлаушы-суытатын сұйық (ММС) үш негiзгi функцияларды орындайды: кесетiн аспаппен, бұрғымен, бөлшек және жоңқаның металлының аралығында үйкелiстiң кiшiрейтуi үшiн сылау болып табылады, кесудi аймақ пайда болатын жылу болуға интенсивтi түрде айналып өту мұздатқыш орта болып табылады, және бұл аймақтан жоңқасының алып тастауы жеңiлдетедi.

МСС металлдарды кесумен өңдеу барлық түрлерiнде қолданылады. Жақсы МСС аспаптың коррозияға ұшырауы, құрал-сайман және бөлшек шақырмайды, адам терiге зиянды ықпалы тимайды, жағымсыз иiсi болмай жақсы қарсылық бiлдiредi жылу. Саңылауларды бұрғылауда су сабын ерiтiндiсiн қолданатын болылды, 5 % -Э-2 немесе ЭТ-2 эмульсиясының ерiтiндiсiн; алюминиларда бұрғылауда - 5 % -келесi құрамның Э-2 , ЭТ-2 сұйығының эмульсиясының ерiтiндiсi ный: май «Индустриалды» - 50 %, жер майы - 50%. МСС майда саңылауларының шойынында бұрғылауда қолданбайды. Қысылған ауаны терең саңылауларды шойында бұрғылауда қолданылады немесе 1,5% -Э-2 немесе ЭТ-2 нiң эмульсиясының ерiтiндiсi. Мыстарды және балқымалардың бұрғылауында оның негiзiнде 5% Э-2, ЭТ-2 немесе майдың эмульсиясының ерiтiндiсi «Индустриалды» қолданылады. Металлда немесе диаметрмен саңылауды бөлшек 30 мм нен артық алыну үшiн екi есе бұрғылау қолдану керек. Бiрiншi операция 10-12 мм нiң диаметрiнiң бұрғысымен орындалады, екiншi - тиiстi (тесу) диаметрдiң бұрғысымен. Екi тесулермен бұрғылауда немесе бұрғылау, тесу және зенкермен өңдеу операциялардың кесудi күш және орындау уақыттары едәуiр төмендейдi. Үзiлген бұрғының бұрғылап тесiлетiн саңылауы ол бұрау жолымен мүмкiннен тарапқа, үзiлген бөлiктiң керi спиральсiне, (егер сөйлеушi бұрғының бiр бөлiгiнде болады) қышқаштармен алып тастау. Егер үзiлген бұрғыда материалдың iшi болса, онда бұрғылап тесiлетiн бөлшектi қызаруға дейiн бұрғымен бiргелерiмен қыздырады, содан соң бiртiндеп тоңдырттырады. Өлшеулi бұрғы арнайы құрал-сайманмен бұрап шығаруға немесе басқа бұрғымен тесуге болады. Ортаға дәл келтiру бұрғымен бiлiктердiң кесiк беттерiндегi саңылаулардың орталық ойыншыларының орындауы үшiн қолданылатын аспаптарды деп атайды. Екi түр ортаға дәл келтiру танып бiледi бұрғылады: саңылаулардың кәдiмгi орталық ойыншылары үшiн сақтағыш конуссыз және (43 сурет) сақтағыш конуспен саңылаулардың орталық ойыншылары үшiн. Кәдiмгi ортаға дәл келтiру бұрғының бiрыңғайлалған бұрышы 60^о болып табылады, сақтағыш конусы бар бұрғы – 60-120^о.

а ә

а - кәдiмгi сақтағышсыз конусты; ә - сақтағышты конуспен

43 Сурет . Ортаға дәл келтiру бұрғылар

Шеттермен қуыс ұлудың үлкен және ауыр біліктерде үш операцияда орындалады: бұрғылау, зенкермен өңдеу 60^о және сақтағыш конустың зенкермен өңдеуi 120^о.

Үңгімен өңдеу - бұл қосымша беттердiң бұрын бұрғыланған саңылауды диаметрдiң үлкеюi немесе жасауы. Ол операция үшiн шаншып аударатын бөлiгi (44-шi сурет) цилиндрлiк, конусты, кесiк немесе модалы беттi алатын ұңғуыштар қызмет көрсетедi.

Үңгімен өңдеудi мақсат - тойтармалар, бұрандалар немесе болттардың бастары немесе кесiк беттердiң теңестiруi үшiн саңылаулардағы тиiстi отырғызатын орындарды жасау.

а ә б в

а – цилиндрлiкті ұңгіштер үшін терең саңылауды тесiп өткізу; ә - жиектеулерді алу және конустық қуыстардың бiлiмi үшiн конустық; б- шеттері (торцовка ) тасулардың кесiк беттерiнiң ұңгіштермен өңдеу; в - модалы беттердiң ұңгіштермен өңдеу