2.11. Қыздыру өңдеуi үшiн жабдық

Қыздыру цехы немесе бөлiмше - бұл бөлме жабдықты қыздыру өңдеуi және тетiктер үшiн қажеттi, сонымен бiрге желдетудi қуатты құйылу-тартумен.

Қыздырулар үшiн кокстi пайдаланатын болады, жанғыш газдар, мұнай, сонымен бiрге электр тогi. Қыздыру пештерiнiң келесi түрлерi танып бiледi: (ТВЧ ) биiк және өнеркәсiптiк жиiлiктiң тоқтардың қыздыруы үшiн электр, газды, сұйыққа және қатты отын жұмыс iстейтiн пештер сонымен бiрге қою. Ептеген цехтарда және ұста газды, мұнай немесе кокс қыздыруымен пешті пайдаланады. Жылу өңдеудiң жанында қыздыру үшiн өте кең электр пешiн пайдаланады: камера металлдық немесе карборунд жылтқыш-тарымен, шахталық, пештер - шомылғы, қыш тостаған пештер - шомылғы, конвейерлiк, итергіштік, атанақты.

Болатты суыту ауада, суда, су ерiтiндiлерiнде, майларда, майларда және болаттан жасалған тақталарға өндiрiп алуға бола бастады. Суу үшiн жабдық - бұл тағы басқа жабдықты сұйықтың жылытуы үшiн iшкi жылан түтiгi бар баки (шандар) шомылғы және әдеттегiдей мұздатқыш сұйығы бар баки (шандар) т.б..

2.12. Болаттың қаттылығын және температурасын өлшеу

Қыздыру өңдеуiнiң жанында температурасының анықтау үшін шығаруы қыздырылған түс негiзiнде өндiрiп алуға болады. Температураны шамамен қыздырылған (1 кестеде) металлдың түсi бойынша анықтауға болады.

1. кесте Әр түрлi температураларда болаттардың түстері

Түс	Температура, оС
Қою-коңыр	530 - 580
Қою-қызыл	580 - 650
Қоныр-қызыл	650 - 730
Қараңғы-шие - қызылды	730 - 770
Шие-қызылды	770 - 800
Жарық - шие - қызылды	800 – 830
Жарық - қызылды	830 - 900
Қызғылт сары	900 - 1050
Қаранғы сары	1050 – 1150
Жарық сары	1150 – 1250
Көз шағылысатындай - ақты	1250 - 1300

Температураларды өлшеу үшiн өлшегiш аспаптарға (маноөлшегiш термометрлер, кедергiнiң термометрлерi тағы басқалар) әр түрлi термометрлер, жылу жұп, оптикалық пирометрлер, термоэлектриялық пирометрлер және жылу қарындаштары жатады. Металлдың қаттылығын анықтауының келесi әдiстерiн қолданады.

Дәл емес әдiстер: ажарлауыш шарықта бұйымның ұштауының жанында ұшқынның түсi бойынша егеумен сынақ, қаттылықтың анықтауының дәл әдiстерi: (HBның қаттылығының зерттелетiн металл, белгiсiне болаттан жасалған түйiршiгiнiң қысуы) Бринелль бойынша, (алмас конус, HR, HRB, HRC және HRA- нiң белгiсiнiң зерттелетiн металлына қысу) Роквелл бойынша, (алмас пирамиданың зерттелетiн материалына, HV белгiсiн қысу) Виккерс бойынша, сонымен бiрге (өңдеген бет, HSDтың белгiсi түйiршiктiң атып тұруы немесе алғырдың биiктiгi бойынша) қалқардың серпiмдi серпуiн әдiс бойынша анықтайды.

2.13. Болаттарды босандату

Босандату дегеніміз қыздырудың нақтылы температураға дейiн материалды қорытушы қыздыру операциясын бұл температурада және ақырын сууды атайды.

Босандатудың мақсаты көмiртектi iшкi кернеулердi алу, майда дәндi құрылымның алуы, қаттылықтың кiшiрейтуi, өңделетiндiктiң жақсартуы, сонымен бiрге әсемдiлiк және тұтқырлықтың үлкеюi болып табылған болатын болды.

Көмiртектi болаттарды күйдiрудiң келесi түрлерi танып бiледi: жабысып қалудың алулары үшiн, диффузиялық, рекристаллизация, изотермиялық, дәндi перлит, нормалауға.

Диффузиялық босандату –болатты 1000–1250°C дейін қыздыру, (1150^оC ұтымды температура) белгiлi бiр уақытта бұл температурада шыдауды және ағымында 6-8 сағатта 800–890°C температураға дейін пеште сууыту, содан соң - ауада.

Бұл операцияның мақсаты крисстал iшiндегi ликвация болатын бөлшектердi химия құрамының бiртектi еместiгiнiң кiшiрейтуi болып табылады. Бұл операциялар iрi болаттан жасалған құю және қоспаланған болаттардан iрi кесектерi үшiн қолданылады.

Балғашық, қашау, ойғыш, егеу, плашка және тағы басқалар аспап пайдалану болған оның қайта жөндесiнiң мақсатымен немесе түзету нормалауларға ұшырайды. Бұл түрдiң босандату қыздыруда негiзделген нақтылы температураға дейiн, қысқа мерзiмдi шыдамға бұл температурада және ауада келесi бiртiндеп суу. Болатты босандату пештерде жүргізіледі, болаттарды қыздыру үшiн термиялық өңдеуге әр түрлi процесстерiнде қолданылатын пештерде өндiрiп алады.