1.6. Еңбектi қорғау, қауiпсiздiк және еңбектiң гигиенасы

Егер ол қызметкерлердiң өмiрi мен денсаулығына шарттардағы орындалса, жұмыс қауiпсiз. Еңбектi қорғауды және техника қауiпсiздiгiне барлық жауапкершiлiктiң өнеркәсiптiк кәсiпорындарына кәсiпорын басшылары, цехтың, бөлімшенің (директор, цехтың басшысы, шебер) алып жүредi. Әрбiр кәсiпорында еңбектi қорғау бөлiмi, қауiпсiз жұмыстың бұл шарттардың жақсартуы бойынша шара енгiзетiн тексеретiн шарттарды сақтауды ұйымдастыруы керек.

Қызметкерлер еңбектi қорғау бойынша талапты нұсқауларды орындау керек.

Жұмыстын бастаудан бұрын, қызметкер еңбектi қорғау бойынша нұсқауды өту керек.

Еңбектiң гигиенасы - бұл қызметкерлерге еңбек жағдайларының әсерiнiң қолайсыз зар даптары тағы басқалар процесстiң еңбекті адамы организмге алдын алу дәрiгерлiгiнiң бөлiмi, үйрететiн ықпал және нормативтар және кәсiптiк сырқаттардың профилактикасының құралдарының ғылыми тұрғыдан негiздеуiн мақсатпен өндiрiстiк ортаның факторлары.

Қызметкер, жұмысқа кiрiстi, мұқият киiндiру сау болу мiндеттi. Шаштар (берет, орамалды) бас киiмге басқаруға керек.

Слесарь бөлмелерi қолданыстағы нормалармен сәйкес жеткiлiктi жарық алуы керек, (күндiзгi жарық) табиғи және (электр) жасанды жарықтар танып бiледi. Электр жарығы жалпы және жергілікті бола алады.

Слесарь бөлімшелері шаммен жақсы жарықтандырылу керек сәйкесті нормалармен. Қайғылы жағдайлардың кәсiпорын және жұмыс орынындағы құтылуға техника қауiпсiздiгiнiң талабын сақтау керек.

Барлық жылжымалы және айналмалы машиналардың бөлiктерi, жабдықтар және құралдар қорғайтын перделер болу керек. Машиналар және жабдықтар дұрыс жерге қосылуы керек. Электр энергиясының көздерi жұмыс iстейтiн техникалық талаптарға сәйкес келуi керек. Сақтағыштардың қоюлары орындардағы ортада қорғаудың арнаулы қолдануы керек.

Жабдықтың қызмет көрсету және жөндеуi және құрал-саймандарды пайдалануға нұсқаумен және жөндеуге сәйкес өндiрiп алуы керек.

Көрнектi орындарға ақпараттық (мысалы, «Ішу үшін су», «Киiм шешетiн бөлме»,» «Дәретханалар» және т.б.) ескертілетін (мысалы-поезд», «Тоқта! Жоғарғы кернеу» т.б.) және тийым салынған (мысалы, «Шылым шегуге болмайды!», «Ажарлау көзілдіріксіз болмайды тийым салынған» және т.б.) нұсқағыштар ілініп тұру керек.

Әр түрлi көтергiш - көлiк жабдықтың болаттан жасалған және кендiрден iстелген арқандары және тиiстiлiктер, қауiпсiздiктiң белбеулерi берiктiкке бақылауға душар болуға жүйелi түрде болу керек. Өрттi және кiрме жоламын, (кәсiпорын аумақ сияқты) жаяулар үшiн өтулер қауіпсіздікті болу керек.

Бұзылған сатылармен пайдалану керек емес. Ашық каналдар және кiретiн тесiктердi жақсы белгiленуi және жақсы арашалауы керек.

Кәсiпорын және қызметкердiң жұмыс орынында жылдам және сапалы орындауы керек.

Жұмыстар аяқтау бойынша жұмыс орын шамасында, аспаптар және аспапты жәшiкке құрал-сайманын жасалып, сабынмен жылы сумен қол және тұлға жуып немесе душ қабылдауға келтiру керек. Әрбiр бөлiмшеле немесе шеберханада (бiрiншi көмектiң көрсетуiн тармақпен) дәрiханамен жабдықтауы керек. Дәріханада зарасыз бинттар, мақта, дезинфекциялайтын құрал, құрсаулар, бұраулар, зарасыз пакеттер, үшбұрыштық орамалдар, шиналар және зембілер, валериана тамшылары, жөтелден таблекілері, мұсатырлы спирт, йод, нашатарлы спирт, ас содасы, таза спирт болуы керек.

Әдейi үйретiлген қызметкерлер кәсiпорын немесе шеберханада iшiнен құтқарушылар немесе санитарлық нұсқаушылардың (буындар) командаларын қалыптастырады.

Болғанша, құтқарушы немесе санитарлық нұсқаушы зақымдалған бiрiншi көмегiне қайғылы жағдайларда шұғыл көмектi шақырады, зақымдалған елдi, емханаға немесе ауруханаға тасиды және зақымдалған уақытқа дейiн оны тастап кетпейдi қажеттi дәрiгерлiк жәрдеммен қамтамасыз етпейдi. Кәсiпорындардың қызметкерлерiнде және металлмен жұмыс iстейтiн слесарьлық шеберханада жиiрек келесi өндiрiстiк жарақаттар болуы мүмкiн: өткiр аспапты кездемелердiң бетi, металлдың сынықтарының көздiң ұтылуының кесу немесе бұзылулары немесе жоңқамен, күйiктер, электр тогiн ұтылу.

Күйiк - бұл бумен, ыстық сұйықпен, электр тогiмен, қышқылдың тiкелей жанасты затпен алқынатын дененiң кездемелерiнiң бұзылуы.

Күйiктердiң үш дәрежелерi танып бiлінедi: бiрiншi дәреже - терінің қызаруы, екiншi - көпiршiктердiң пайда болуы, үшiншi - кездемелердiң жансыздануы және көмiрлеуi.

Тазартатын құралдардың қолдануының бiрiншi көмегi (бiрiншi дәрежесі) ептеген күйiктерде. Майы бар компресс iстеуге болмайды немесе сылақшымен қандай болмасын, өйткенi бұл ары қарай түршiгуге немесе ұзақ емдеу талап ететiн жұқтыруға келтiре алады. Күйген орын зарасыз бинтпен бинттеу керек. Бiрiншi, екiншi және үшiншi дәреженiң зақымдалған күйiктермен ауруханаға дереу бағыттау керек.

Ең алдымен ұтылуда электр тогiмен зақымдалған (ол үшiн қосуды бөксеру, кернеудi өшiру немесе зақымдалған ұтылуды орынынан диэлектриялық аяқ киiмдi және қолғап сонымен бiрге киiнiп тасу керек) ұтылуды көздерден босатады және жинақтайды (тақтайлар, есiктер, көрпе, киiм) беті қурап қалған киiмдi, басатын тамақты, кеудені және iштердi ағытады. Қапсырылған тiстерді (ең жақсысы орамалмен) тiлді босаңсытып, тартып және ауызға өзiнен-өзi жабылуға мүмкiндiк бермейтiн ағаш зат ауызға салу керек. Осыдан кейiн (15-18 минутына иықтардың қозғалыстары немесе дем алуларды) жасанды тыныстар iстеуге бастайды. Егер жәбiрленушi өз алдына дем алса жасанды тыныс дәрiгердiң ұсынысы немесе сол жағдайда бойынша тек қана үзу керек.

Жасанды тыныстың өте нәтижелi әдiсi «ауыздан ауызға» және «ауыздан мұрынға» әдіс болып табылады .

Жұмысты өрттiң болуы кезінде, электр қондырғыны, жабдықтарды, желдеткіштерді, бөлiп тастау керек, өрттен қорғаушыны шақырып, ұйымның басқаруына хабарлап және өрт сөндiрудiң бар құралдарымен өрттi сөндiруге бастауға тоқтату керек.

Жекелеген жұмыс түрлерi қауiпсiздiк өлшемдерi орындаудың жанында тиiстi тараулардаларда қысқаша қаралып шыққан.

Бақылау сұрақтары

1. Слесарь қандай жұмыстарды орындайды?

2. Слесарьлық жұмыстар қандай операцияларға бөлшектенедi?

3. Қандай операциялар даярлайтын категорияға жатады?

4. Кәсiби бригада өзіне нені ұсынады?

5. Слесарь шеберханасы немен жабдықталу керек?

6. Слесарь шеберханасында ацетиленді генератор қайда орналастырылу керек,?

7. Слесарь бөлiмшесi өзіне нені ұсынады?

8. Слесарь бөлiмшесi немен жабдықталу керек?

9. Еңбектiң гигиенасы нені үйретедi?

10. Шеберхананың дәрiханасында не болу керек?

1- есеп

Сіз өнеркәсiптiк кәсiпорын цехының басшысысыз және Сiзге слесарьге қажетті түрде жұмыс орынын ұйымдастыру керек. Ол үшiн Сiз қандай көмек және оны немен жабдықтайсыз.

2- есеп

Цехтың қызметкерi тоқпен соққыны алды және санасыз күйде болады. Сiздiң әсерiңiз.