97 Сурет. Домалаудың бұрама-сомын берiліс конструкциясы

• бұрандада жартысомынды 4 орнату;

• бұрандамен және жарты сомынның аралығында 4 шариктерді, қосымша беттi қою үшiн ескерiлген сомын терезе арқылы енгiзе орналастыру;

• қайта жүгiрiстiң каналымен қосымша беттi қою;

• жарты гайканы 4 бұранданы бойлай оны корпусқа енгізу;

• тығыздауы бар қақпақты орнату;

• 1 бұрандалармен және 4 қақпаққа, жарты сомынды 6. бекiту

• бұрандада жарты сомынды 3, орнату

• түйiршiктер 3-шi жарты гайкасымен және бұранданың аралығында бұрандамен және 4-шi жарты гайкадай орналастыру

• қайта жүгiрiстiң каналымен 3 қосымша бет жарты гайкаға қою;

• жартысомын корпуста бұранда 3 шариктермен бойлай орын алмастыра енгiзу;

• 5 тiстi сегментті орнату

• тығыздаулармен 8 қақпақты бұрандаларымен 2 бекiту;

• берiлісте саңылауды реттеу керек, жарты сомынды 3 сегментiмен 5 бұра реттеу.

Тура сызықты қозғалысты жетекті механиздерді құрастыру

Бағыттаудың түрлері. Бағыттаушы жылжымайтын және жылжымалы түйiндердiң айналма қозғалысының қамтамасыз ету үшiн қызмет көрсетедi.

Жылжымайтын сипатқа байланысты үйкелiстер жылжымалы түйiннiң орын ауыстыруында бағыттаушы сырғанаулар, домалаулар және гидростатикалық.болады.

Бағыттаушы сырғанаулар (98, а сурет) аса түрлi конструкциясы болады. Кiлегейлен дөңес сырғанау беттерiне сылау жығылмай тұрады, сондықтан мұндай негiзiнде аз жылдамдықтарда қолдануға бағдарлаушы. Олар дегенмен жасауда оңай және бұдан басқа, жоңқа олардың үлкен тозуын мүмкiндiк ескертетiн бетте iркiлмеедi.

1 - сорғыш; 2- дроссель; 3 - арна

98 Сурет. Бағыттаушы сырғанау (а), домалау (ә), және (б) – бағыттайтын гидростатикалық тұйықталмаған сұлба

Жазық бағыттаушы салыстырғанда басқа жасауда өте оңай, бiрақ кiлегейлен сылауларды ұстап қалады және олардың қолдануын едәуiр шек қоятынын оңай балшықталады. Iлгерiлемелi қозғалысының түйiндерiнiң конструкциясының жеңiлдету-лерi мақсатымен құрамалы (тiркесi жазық және үшбұрыштық бағыттаушы) бағыттаушы қолданады.

Жасауда және пайдалануда оңай болатын дөңгелек бағыттаущы басқа мағынада қолданады. Бағыттаушы (98,ә сурет) домалаулар метал кесетiн (жоғарылатылған дәлдiк әсiресе) станоктер соңғы жыл барлық кең қолданудан астам. Домалау сырғанауды бойынша (деп аталатын денелердiң домалаулары) роликтерiнiң шариктердің үйкелiс күшi едәуiр аз күш тербелу үйкелiсi пайда болуға бағдарлаушы тұйықталған.

Бағыттаушы домалаулардың қолдануы бағыттаушы сырғанаулармен тозумен салыстырғанда едәуiр аз, олардың тозуы үйкелес еселiгi шамамен 20 есе, осыған байланысты азайтуға мүмкiндiк бередi. Бұдан басқа, бағдарлаушы домалаулар байсалды қозғалыстан астам қамтамасыз етедi, жабысуды эффект, тән бағыттаушы сырғанауларды өйткенi олардың қолдануында болмайды.

Бағыттаушы гидростатикалық (98, б сурет) жылжымалы түйiндердiң орын ауыстыруын дәлдiк өте биiк қажеттi жағдайлар сол қолданады. Өте жиi бұл бағдарлаушы өте дәл станоктерде және станоктер аулауды атқарушы арналарды орын ауыстыруды жоғарғы дәлдiк керек болатыны программалық басқарумен қолданады. Бiрнеше микрометрлердегi қалыңдығымен қабаттай ПӘК тi бiрлiкке iс жүзiнде тең бағдарлаушы үйкелiстерсiз дерлiк осыған байланысты гидростатикалық жұмыс iстейдi олардың арасындағы түйiндестiрiлетiн бөлшектер бар болудың арқасында.

Жылжымалы және жылжымайтын түйiндердiң арасындағы 1 саңылауға сорғыштан қысыммен май 2 дроссел және 3 жылжымайтын түйiн iстелiнген арна арқылы беру есебiнен жасалатын май жастықта гидростатикалық бағдарлаушы қозғалатын түйiндердiң қолдануында сияқты жылысады. Қолдану гидростатикалық бағдарлаушы олардың биiк құнымен едәуiр шектелген.

Нормалы жұмысы iлгерлемелi қозғалатын аздап бағдарлаушыға орындаудың жанында келесi техникалық талаптары болуы мүмкiн:

• бағдарлаушысы түзу сызықты болуы керек;

• беттерге бағдарлаушы кетiктер байқалуы керек;

• бағыттаушы техникалық шарт көрcетiлген нақтылы өлшемнiң сүңгiсi түйiндестiрiлетiн беттермен арасынан өтпейтiндей етiп бiр-бiрiне айдап әкелуi керек;

• майлаушы ойыстары бағдарлаушыға нақтылы (көрcетiлген техникалық шарттардағы) орындарда орналастыруы және тиiстi күйде болуы керек;

• бағыттаушы сызықтықтардан ауытқуы 0,01...0,05мм құрауы керек.ұзындықтар 1000 мм бағыттаушы;

• бағдарлаушы параллелдiктерден ауытқуы механизмдердің тағайындауына байланысты 0, 01.. құрауы керек. ұзындықтар 1000 ммiндегi 0, 05 ммi бағдарлаушы;

• бағдарлаушы перпендикулярлықтардан беттерiнiң ауытқуы 0,01.. 0, 02 ммi құрауы керек. ұзындықтар 1000 ммiндегi бағдарлаушы;

• беттер бағдарлаушы олардың ақырғы өңдеуiнен кейiн кедiр-бұдырлықтың келесi параметрлерi алуы керек: бағдарлаушы жалпы тағайындаулар үшiн Ra 1,25... 0,63 мкм; Ra 0, 04 мкм нiң бағдарлаушы өте дәл жабдықтары үшiн.

Өңдеуді бағыттайтын. Өңдеудi iс жүзiнде өте жиi бағыттаушы қырыну арқылы жүзеге асырады, кең кескiштi жону, домалақ фрезалардың нәзiк қыруы, қайрау және ысқылау. Слесарлық-құрастырушы негiздерде жұмыс iстеулерiнде қырынуларды қолданады, оны өйткенi тәуелсiз бағдарлаушы олардың ұзындықтарының беттерi және форманың жоғарғы дәлдiгiн қамтамасыз етедi. Өңдеудi алдында тiркеме бар түйiндерiнiң құрастыруының жанында бағдарлаушы станинаға олардың бекiткiшi iске асыруға керек. Олар станинаға бiржолата тексеруден кейiн алдын ала бағдарлаушы сыналарлар арқылы орнатылып және деңгей бойынша башмактарды бекiтедi. Бағдарлаушы станиналарға тiркеме қағаздарының бекiткiшi бұрандамалармен және жасырын бастары бар бұрандалармен өндiрiп алады.

Бағыттайтын және саңылауларды реттеу қалыптастыру. Бағыттаушы және кездесетiн олармен қалыптастыру жиiрек - сыйымды операция, сондықтан көлбеуi бар тiк төртбұрышты немесе қиықбұрышты қиманың жұқа тақтайшаларының түрiнде 1:100 ден 1:40 дейін аралығындағы даярлалатын (99, а сурет) компенсаторлар туралы iлгерлемелi жылысқан үйкелетiн беттердiң арасындағы бұл операцияның жеңiлдетуi және реттеуi үшiн әр түрлi реттеу құрылымдарын қолданады. 1 және 3 сыналар тақтайшалар реттеулер процессте ұзына бойына бағыттарда орын алмастырады және (тап қалған саңылауды қамтамасыз ету үшiн) қойылған орында (99, ә сурет) бұрандалар арқылы 2 бекiтедi. 1 және 3 сыналарды реттеу тақтайшалар бағдарлаушы жүктелмеген тараптарымен орнатады.

Еркiн жылысуға бағдарлаушы түйiндестiрiлетiн түйiндер реттеулерден кейiн үшiн керек, бiрақ онда; уақыт оның үзуiн бағдарлаушы түйiндердiң аударылуы толық мүмкiндiк бермеуi керек. Бұл шарттар компенсаторлардың қолдануларымен қамтамасыз етiледi.

а - конструкция; ә - орнату және реттеу сұлбалары;

1 - тақтайшалар; 2 - бұрандалар; 3 - сыналар