13 Сурет. Микрометрдiң көрсету мысалдары

Атанақта орналастырылған реттеу сомын 10, гильзаның бiр бөлiк кесiк болып топтайды – сомын 6, және микроөлшегiш бұранданың бос жүрiсiн жояды. Микрометрдiң көрсетуi өлшемнен кейiн ұшырып түсiрмеу үшiн айналдырықты 4, тоқтатқыш сақинасымен бекiтуге болады. Қашықтықта өлшемдер 0 бастайтын емес микрометрлерге, ал 25, 50, 75 мм және тағы басқалармен., қоятын шараларды қоса тiркейдi. Ұзындығы тура тексерiлген және сандық тең микрометрдiң бастапқы көрсету бұл шараны өлшемдерiнiң басының алдында 2 өкшемен және микроөлшегiш бұрандасымен 3, жылжымайтын өкшесiмен аралығында сабақтағы ұзына бойына сызығы бар айналма межеліктің нөлдiк сызығының сәйкес келуi тексере жымқырады.

Қалыңтырлар және таспалар, құбырлардың қабырғаларының қалыңдығының өлшемдерi, қоюды диаметр, - салалар, конустар, призмалардың түрiнде және тағы басқаларларды орындаған өлшеу беттердiң құрылым қарастырылған бұл микрометрлерiнiң негiзгi айырмашылығының тiстi доңғалақтардың элементтерi үшiн микрометрлердiң арнайы құралымы бар болады. Сменалық (орнату) өлшеу беттердi жиi қолданады, 0,01мм бөлуiн бағамен (штихмас) микроөлшегiш нутромер - iшкi өлшемдердiң өлшемдерiнiң 50 мм және одан жоғарысынан үшiн өзi таралған аспап. Ол (14, а сурет) келесi негiзгi жиiрек: өлшеу ұшы және 5, 2, 5, 5, 6 және қоятын сомынның атанақтың 4, микроөлшегiш бұранданың стопорының сабағының сомындары 7. 2 сомындар орынына бола алады (14,ә сурет) ұзартқыш, өршiтушi өлшеу шектерi орнатылар едi. Штихмастағы көрсетулерi осылай санайды, сонымен қатар микрометрде. Өлшелетiн саңылаудағы штихмастың қоюы 14 б суретте көрсетiлген. Болғанша, ұштардың бiрлерiнiң өлшемдерi уақытында саңылауды қабырғаға балбырап пiседi, басқа ұзына бойына және көлденең бағыттарда микроөлшегiш бұранда реттей (а) ұзындық бойынша ең кiшi өлшем айқындалмайды екен және (ә) диаметр бойынша өлшем ең үлкен абайлап тербейдi. Сонда табылған көрсету стопорлармен бекiтедi.

Саңылауды диаметр (1—1, 2—2, 3—3) үш қималар және (I-I және II-II) екi өзара перпендикуляр бағыттарда өлшейдi.

а

ә

б

а - құрылым; ә - ұзартқыш; б- өлшем және саңылауды диаметрдiң өлшемiнiң орынын қабылдау; 1 және 8- өлшеу ұштары; 2 - сомын; 3 - сабақ; 4 - тоқтатқыш; 5-микроөлшегiш бұранда; 6 - атанақ; 7- қоятын сомын

14 Сурет. Микроөлшегiш саңылауөлшер

Штихмаспен микрометрмен, және жағдай аспап орташа жылдам және дұрыс орнату үшiн нақтылы дағды керек болуға қарағанда қиындау пайдалану. Өлшеу нәтижелерi өйткенi дөрекi өңдеудiң тағы басқа iздерiмен сызаттармен кедiр-бұдырлық көрнектi қабыршақтары бар бұйым микрометрлермен және дәл аспаптың бiр бөлiктерi жылдам саптан шығып қалуға бұрмалалған штихмастармен өлшеуге болмайтынын еске сақтау керек. Индикаторлар тап қалған өлшемдер және формадан бөлшектердiң ауытқуларының анықталуы үшiн қызмет көрсетедi және (15-шi сурет) салыстырмалы өлшемдер үшiн.. Өлшегiш аспаптарға қарағанда, барлық анықталатын өлшем шәкiл бойынша тiкелей санағанда абсолюттi өлшемдер үшiн микроөлшегiш тағы басқа аспаптар индикаторлар салыстырмалы өлшеулер үшiн қолайлы (немесе құралдармен) аспаптармен болып табылады. Межелік бойынша мұндай өлшемдердiң процессiнде атаулы мәннен өлшемнiң тек қана ауытқуларын анықтайды. Эталон ретiнде қоятын шара қолданады немесе құрал бойынша нөлдерге орнатқан үлгi.

1- өлшейтін сырық; 2 - тістегеріш; 3- екi еселі тiстi доңғалақ; 4 - тұрқы; 5 - тоқтатқыш; 6- үлкен межелік; 7 - тоғынша; 8 – кіші межелік; 9 - гильза; 10 - ұштық; 11— қосымша тiстi доңғалақ; 12 және 13 - серiппелер.