9.5. Негiзгi механизмдерді және түйіндерді бақылау

Негiзгi механизмдерді және түйіндерді бақылау әдiстерi

Жазықтықтардың түзусызықтығын тексеру. Таралған әдiс бояу бойынша тексеру болып табылады сынау тақтасы, бақылау сызғышы, эталон немесе түйiндестiрiлетiн бөлшектер көмегiмен. Беттiң өңдеуiнiң сапасы туралы 1...2м ұзындығын жазықтықтары сайып келгенде тексередi орналастырылуын бiр қалыптылығы боялған жан-жағынан алып қарағандайды өкше. Басқа әдiс сызғышпен және сүңгiмен тексеру болып табылады. Дәл сызғышты әртүрлi бағыттардағы тексерiлетiн жазықтықтарына үстiне қояды. Металлдық сүңгiмен немесе папирос қағазының жолағымен тексерiлетiн жазықтықтың аралығында саңылаулар өлшейдi және жылан балықтар қандай 0,02 мм дейiн дәлдiкпен.

Жазықтықтардың түзусызықтығын индикаторы бар сызғыштармен тексередi. (миниметр) индикатор жылжымалы станоктiң бiр бөлiктерiнде марқаланады. Индикатордың өлшеушi штифтi тексерiлетiн жазықтықта қозғалмай бекiткен және есептеудiң базасы болып табылған сызғыштың тiк бетi тюы керек. Сызғыштарды оның аяқтары бойынша қойылған құралдың көрсетулерi болу үшiн сайып келгенде салады. Құралдың көрсетулерiн ең үлкен айырым бойынша түзусызықты еместiң қателiктерiн анықтайды. Бұл әдiс 1500мм дейiн ұзындықты жазықтығы тексерудiң жанында қолданамыз 0, 01 мм дейiн дәлдiкпен.

Жазықтықтардың сызықтығы деңгей бойынша тексередi. Әмбебап немесе жақтаулық деңгейлерi ұзындыққа және қуши көлденең астарлардың арқасында қойылған жазықтық бойынша әртүрлi бағыттарда жылжытады. Тексерудi дәлдiк - ұзындықтың 1000 ммiндегi 0,02мм дейiн. Сызықтықтың тексерулерi үшiн үстелдер, күймелердiң суппорттарының орын ауыстыруларын үлкен ұзындыққа тағы сол сияқтылар өлшем телескоп арқылы әдiстi пайдаланады және (таңба ) нұсқағыш.

Бұл тексеруде қозғалмай қойылған (167 сурет) телескоптың оптикалық бiлiгiмен 2 жылжымалы (суппорт, үстел) станоктiң бiр бөлiк қойылған нұсқағыштың жағдайының окуляры арқылы салыстырады. Телескоп немесе нұсқағыш ауытқудың өлшемдерi үшiн нұсқағыш телескоптың оптикалық бiлiгiмен түйiскендей етiп орын алмастырады.

Тексерудi алдында телескоптың оптикалық өсi оның шеткi жағдайларындағы нұсқағышы бойынша орнатады, кейiн суппортпен бiргемен немесе станоктiң үстел жылжымалы нұсқағыштың барлық аралық жағдайлары не тексередi. Өлшеу дәлдiгi - ұзындықтың 1000 мм 0,02 мм. Телескоптың фокусiнiң жағдайлары олардың әрқайсысына нұсқағыш бойынша бақылаулар үшiн линза арқылы сiлтейдi, басқарылатын 3 бұрандасымен.

1 - сәулекөздік; 2 - нұсқағыш; 3 - бұрама

167 Сурет. Құралкүймешіктердің орын ауыстыруды түзу сызықтығын

телескоп көмегімен және нұсқағыш арқылы тексеру

Орын ауыстыруларды сызықтық сым және микроскоптар көмегiмен тексередi. Бұл (168 сурет) әдiс 0,1 мм аспайтын 1 диаметрдi болаттан жасалған сымды 3 есе астам екі аяқтың орын ауыстыруын ұзындықтың жанында жиiрек станоктерi тағы басқалар күймелер, суппорттар, үстелдердiң орын ауыстыруды сызықтықтың тексеруi үшiн қолданады. Сым бақылау түзуi қызмет көрсетедi. Сүйретпе қыратын тағы басқалар туралы (токарь) орталықтары бар станоктердiң жанында ол орталықтардың бiлiгiмен сәйкес келетiндей етiп бекiтедi. 2-шi микроскоп жылжымалы станоктiң бiр бөлiгiнде 3 марқаланады және тексерiлетiн станоктiң бiр бөлiгiнiң орын ауыстыруын барлық ұзындықта тiк жазықтықтарда бақылайды. Ауытқудың өлшемдерi үшiн бүйiрлеу жасаушы сымнан микроскоптың окуляр тілімшесінің штрихтарын қоса атқарады. Өлшеу дәлдiгi - 0,02...0,0 мм. Бұл әдiс 10 м ге дейiн ұзындықтың жазықтықтарын тексерудiң жанында қолданады.

Штрих микроскоп межелігі

1 - сым; 2 - микроскоп; 3 -білдек; А,Б – аунақшалар