44 Сурет. Ұңгіштер
Ұңғуыштар көмiртектi аспапты болаттардан У10А, У12А легірленген болаттардан 9ХС немесе жылдам кескiш болаттардан Р9, Р12 орындалады. Олар қатты қорытпалардан дәнекерлеп тасталған шаншып аударатын пластинкаларды иемдене алады. Ұңғуыштарды арты және теру ұңғуыштарын корпус 45 немесе 40 Х iстелiнедi.
Ұңғуыштар орнатылатын құрама шылқыған пiсiрiлген арттарымен орнатылатын дәнекерленген цилиндрлiк, конустық, модалы шылқыған бола алады. Аз диаметрлердiң ұңғуыштары үлкен диаметрлер iстелiнедi - немесе орнатылатын әдетте шылқыған, дәнекерленген. Конусты ұңғуыштар төбенiң жанында бұрыштар 60, 75, 90 және 120о алады. Жазба - бұл алудың мақсатынан дәлдiктiң биiк дәрежесiнiң саңылауы және болмашы кедiр-бұдырлықтың бетiмен саңылауларды ақырғы өңдеу үшiн қолданылатын көп кесетiн аспап.
Жаймалар алғашқы жазылған және тазаға бөлшектенедi. Ақырғы жазумен (10-7 квалитет) 2-3 класстарды дәлдiкке жетедi, ерекше мұқият орындауда - (1,25- 0,32 мкм микроiрiктелерiнiң биiктiгi) тазалықтың 7-8 класстарын беттiң кедiр-бұдырлығының жанында (6-5 квалитет) 1-шi сыныбы.
Жайма сызба бойынша тиiстi саңылаулар ақырғы өлшемдi бередi.
Жаймалардың келесi түрлерi танып бiледi: қолдану әдiстерi бойынша - қол және машина, форма бойынша - және таза алғашқы жазылған өңдеулер дәлдiк бойынша цилиндрлiк немесе конустық жұмыс бөлiгiмен - конструкция бойынша - цилиндрлiк арты, (морзенi конус) конустық артымен және орнатылатын.
Орнатылатын жазбалар тұтастана алады, алып-салмалы пышақтармен жүзитiн. Қол жазбалары босату да тұтастана алады. Жазбалар бос тұрулар және бұрандалы зубьелердi иемдене алады. 45 сурет қол жазбалары елестеткен.
а ә
б в
г д
а - қаралтымды конусты; ә - конусты аралықты; б- конусты тазалы;
в – цилиндрлi түзу тістерімен; г - цилиндрлi реттелетiн;
д - цилиндрлi ажырамды
45 Сурет. Жаймалар
Жайманың тістерін сан оның диаметрi және тағайындаудан тәуелдi болады. Мысалы, зубьелердi сан зубьелердiң түзулерi бар қол және машина жазбаларында жиiрек жұп 8, 10, 12, 14. Жаймалар ширшықты тістерімен сол және оң жақты шаншып аударатын бөлiктердi алады. Босату және реттелетiн жазбалар әртүрлi кiру рұқсаты болатын саңылауларды жазу үшiн жұмыстардың жөндеулерінде iстелiнген саңылау ендi ең төменгi үлкею үшiн қолданылады.
Морзенiң конусы бар ұялары үшiн конустық жазбалардың комплектiне үш жазбалар кiредi: алғашқы жазылған, (конустық ) аралық және таза жазбалар.
Қазан жаймалар қолданулар табады тойтарма астында саңылауларды үлкею үшiн қазан жұмыс iстегенде. Жайма келесi элементтерi болады: жұмыс бөлiгi, мойынға және (конусты немесе цилиндрлiк) арты.
Жаймалардың қол трехперыхтарының арттары тұрақты немесе реттелетiн ұстағыштарда бекiнедi. Жаймалар шаншып аударатын шеттер бiр қалыпты адымы болады: саңылау және тісінің оның қырлағандығын ескертудiң сапаны жақсартулары мақсатпен әртүрлi қашықтықтағы дөңгелек бойынша бiр басқа орналасады.
Аспап, үйкелiстiң кiшiрейтуiнiң суулерi үшiн, сонымен бiрге шаншып аударатын аспаптың бiр бөлiгiнiң қызмет мерзiмiнiң үлкеюi үшiн өкiнiш қолданылады.
Жаймалардың жасаулары үшiн көмiртектi аспапты болаттар өңдеу үшiн У10А және У12А, легірленген аспапты болаттар 9ХС, ХВ, Р9, ХГСВФ жән жылдам кескiштер Р9 және Р18 сонымен бiрге марканың қатты қорытпалары Т15К6 болаттарды өңдеу ұшін, мыстар және басқа тұтқырлы металлдарды және маркасы ВК8 шойынның өңдеуi үшiн және басқа мортты металдарды байлағыш металлдар қолданылады .
Жаймалар жылдам кескiш пiсiрiлген арттарымен iстелiнетiн болады болды. Корпустар және орнатылатын жазбалар конструкциялық болаттардан iстелiнуге реттелетiн құрама.
Тескіш (46сурет) бұл слесарлық құрал, көмiртектi аспапты болат У7 немесе У8, жапырақ немесе қалыңдықтың тiлiнген металлдық немесе металлдық емес материалдарындағы саңылауларды тесуi үшiн 4 мм аспайтын қызмет көрсетеді
а ә
а- тұтас металлды табақты үшін; ә - сүрiктер және пластмассалар үшiн қуыс