5.6. Қалыңтырлы материалды бөлшектердi кесу және профилдi ойып алу, шабу, кесіп алу

Слесарьлық қашау (29 сурет) - бұл құрал аспапты көмiртектi болаттан У7А немесе У8А тiк төртбұрышты немесе дөңгелектенген пішінді бір жақ шеті сына болады. Қашаудың өлшемдерi: ұзындығы 100-200 мм, қалыңдығы 8-20 мм, ені 12-30мм. Слесарь қашауы шабу немесе алу үшiн өңдеудi дәлдiк керек болмайтында металл қабаттай қызмет көрсетедi. Оларға материалдың кесу, кесу және кесiп алуы сонымен бiрге өндiрiп алуға болады.

29 Сурет. Слесарьлық қашау

Қашауды ұштауды бұрыштың бiлемделетiн немесе кесiлетiн материалдың түрiне байланысты: 60°- болат үшін, 70° - шойын және қола үшiн, 45^о – мыс және жез үшiн, 35° - мырыш және алюмини үшiн құрайды. Кесілетін материал (болатты таспа, қалыңтыр, пішін, шыбықша болаттан жасалған темiр тiлiнген қаңылтыр) бiлемделетiн материал ол тақтаны бет немесе төске барлық өз бетiмен тiрелгендей етiп болаттан жасалған тақтаны немесе төске қою керек. Пiшiлген затын шабылуы керек болатын материал қыспақтардағы бекiте алады. Егер металл тақта немесе төс ұзындықты көбiрек алса, оның ауғызатын аяғы тиiстi тiреулерге арқа сүйеу керек.

Элементтiң нобайымен онда қаңылтырдың кесуi үшiн құрыштан жасалған тақталарға салуға таңбалалған қаңылтырына көсегi парақ. Қашауды ұш таңбалалған сызықтан 1-2 ммң қашықтықтарына құрады. Қаңылтырлар қашау бойынша балғашықпен соғып жiбере бiлемдейдi. Нобай бойынша модалы элементтер нобай бойлай қашауды ысыра және балғашықтың бiр уақытта соғып жiбере шабады және оның қаңылтырдың парақтарынан бөледi. Қалың қалыңтырлы материалдан элементiнiң кесiп алуы қалыңтырдан бiр жағынан бастапқыда орындайды, ол содан соң басқа жағынандарға аударыстырады және (қашауды ұштан алған iз бойынша қашау алға бастыра) бiржолата ойып кеседi. Нобай бойынша ойылған элемент қол егеулерiмен жұмыстанады. Белгiнiң алдында майыстырылған немесе мыжылған қаңылтыр резеңке немесе тоқпақ тақтада тегiстеу керек. Түзетуге, белгiге және рубканың жанында тақтаға парақтың қалауын алдында тақтаны мұқият тазалап сүртуi керек. Қаңылтыр барлық өз бетi тақтаға тiрелуi керек. Доғал пайдалануға болмайды немесе бұдырланылған қашаумен және бұдырланылған немесе тойтарылған балғашықпен.

Қашау қиын немесе мүмкiн емес қырықтық қолданылатында немесе қажеттi бiлемделетiн материал өте қаттысы қырықтық (тiптi немесе осы уақытта) болмайтында бөлшектi тиiстi кескiннiң күрделiлiгi артынан Ара жағдайлардағы материалдың кесуi үшiн қолданады.

Шаншып аударатын қашаудың бiр бөлiгiн сыналауынан (жуан қаңылтыр немесе тiлiнген темiр) байлағыш материалдарының кесуiнде қашауын сақтауын мақсатымен үйкелiс азайтатын және тiлудi тегiс беттi алуға мүмкiншiлiк беретiн сабынмен маймен немесе сумен жағу керек. Кесу-бұл материалдың өлкесiнiң алып тастауы қашау арқылы, сонымен бiрге құймалардың бетiндегi қаспақтар және литниктерiнiң алып тастауы.

Крейцмейсель - бұл слесарь аспабы, ұқсас қашауға, бiрақ болатын (канавочник) тар немесе модалы шаншып аударатын бөлiктi. Ол тiк төртбұрышты немесе модалы ойыстардың кесiп алуы үшiн қызмет көрсетедi. Аспапты көмiртектi болаттан өндiрiледi У7А немесе У8А болады. Крейцмейсельнiң өлшемдерi: 150-200 мм нiң ұзындығы, 12-25 мм нiң енi, 8-16 мм ның қалыңдығы; бунақтауышты өлшемдер: 80-350 мм нiң ұзындығы, 6-25 мм нiң енi, 6-16 мм ның қалыңдығы. Крейцмейсельлердiң бiрнеше түрлерi бар болады: (30 сурет) тiк төртбұрышты, жартылай дөңгелек және арнайы.

а ә

а - тiк төртбұрышты; ә - жартылай дөңгелекті (бунақтауышты)