115 Сурет. Жүк таситын шынжырлар
Жүк көтеретiндерге байланысты әр түрлi өлшемдердiң шынжырларын даярлайды. Негiзгi параметрлер, пластинкалы шынжырдың анықтайтын жүк көтеретiндерi, құрайтын оның ( L ұзындығы және ені) тілімшелердің өлшемi және t шынжырының адымдары болып табылады. Дөңгелек звенолы дәнекерленген шынжырдың жүк көтеретiнi d оның калибры, еннен тәуелдi болады және t шағасы. Жүк қармағыш құрылымдар жүк көтеру тетiктiң тарту органдарымен басқа орынға ауыстырылатын жүктi Қосуларды қамтамасыз етедi. Оған (116 сурет) даналанатын жүктердiң басып алуы үшiн iлмектер, электромагниттер, сонымен бiрге арнайы құрал-саймандар жатады.
а, ә - әмбебап қысқыштар; б,в - арнайы қысқыштар; г - рым-бұрандама; д,е - жүк таситын қадалықтар; ж - дөңгелек бөлшектер үшiн қысқыш басып алу
116 Сурет. Даналанатын жүктер үшiн басып алулар
Жүкті басып алу құрылымның конструкциясы көтерiлетiн жүктi формадан тәуелдi болады. Қалыңтырлы материал және профилдi илемдеуге берудi көтеру үшiн әр түрлi қысқыштар (117 а, ә сурет) әмбебап және арнайы (117 б, в сурет,) қолданады. Iрi бөлшектердi көтеру үйреншiктi рым-бұрандамалар көмегiмен жүзеге асырады рым-бұрандамалар (117, г сурет) және жүк таситын қадалықтарды (117 д, е сурет), ал цилиндрлiк форманың бөлшектерi - (117, ж сурет) басып алулары қысқыштары арқылы. Егер жүк таситын iлмектердi жүк басып алу құрылым ретiнде қолданса, онда оларға жүктердi жүк асып қоятын арқан арқылы iлiп қояды. Жүк асып қоятын арқандар (117, а, в сурет,) арқандар немесе калибрлелмеген (117, г сурет) шынжырлардың кесiндiлерiнен даярлайды. Шынжырларынан жүк асып қоятын арқандары салыстырғанда жасалғаны арқандармен маңызды кемшiлiктерi болады: олар, ауырырақ, қымбаттау және тез ескiредi.
а -қарапайым; ә- екі тұзағты; б- шынжырдан ілгектермен; в- әмбебапты; г- арқанның диаметрі; l, l1 – полиспастаның қосу ұзындығы
119 Сурет. Стропалар
Жүктi iлу үшiн өте кең тарату (117, г сурет) УСК түрдiң әмбебапты жүк асып қоятын арқандарын жүредi. Жүк асып қоятын арқандар жүктi көтеруде әр түрлi әдiстермен iлмекке жүктi iлiп қоюды әдiске байланысты байлайды - арқан бiр, екi немесе төрт тармақтарында.
Жүктердi iлу, жүкті басып алу механизмдері
Жинақшының жұмыс орынында жиi өте айнымалы ұшып шығумен және (118 сурет) қол ерiксiз келтiруiмен қабырға бұрма крандарын қолданады. J кранның арбасы 2 шынжырлы доңғалағымен қозғалыста тура келетiн арқан арқылы 4 орын ауыстырады. Жүк 1 жүқшығырымен көтерiледi. Белгi жұмыс iстегенде, жанында құрастырушы домкраттар 1 м оларларды қолданатын артық емес биiктiкке әр түрлi жүктердi көтеру үшiн қолданылатын ең оңай көтергiш тетiктердiң топтарына жатады.
1 - жүқшығыр; 2 - шынжырлы доңғалақ; 3 - арбашық; 4 - арқан
118 Сурет. Бұрылысты консольды қабырға краны ұшып
шығумен және қолды жетекпен
Домкраттар әрекет ету қағидаты және конструктивтiк орындау бойынша бұрандалы, рейкалы және гидравликалыққа ұсақтайды. Жүк көтергiштер және тельферлер тығыздық-тармен айырмашылығы болады және 0,25 тен 10 т дейін массаның жүктердiң 25 моларына дейiн биiктiгiне көтеру үшiн арналған.
Қол ерiксiз келтiруiмен (119, а сурет) жүк көтергiштерi жалбақталған червяк бола алады. Олар үшiн тарту орган ретiнде пластинкалы шынжырды 8 қолданады, тетiктiң тығыздығының қамтамасыз етуi үшiн - зубьелердi 2 аз санмен жұлдызшаға. Жүк көтергiштер 1 жүк тiрейтiн түрдiң құрттың бiлiктi күшiнен 7 артта жүрушi дисктi тежегiшiмен жабдықтаған.
Бұрамдық және бұрамдықты доңғалағының 4 айналуы айдаушы шынжырмен 5 шынжырлы доңғалақ арқылы iске асады. Iлмек арқылы 3 жұмыс орынындағы жүк көтергiштердi iлiп қояды. (119, ә сурет) электр жетгімен келтiруi бар тельфер 14, редуктор және беттi электр қозғағышының жүк таситын арқан барабанынан 11 тұрар едi. Тельфердiң жүк көтеретiнi.
Жылжымалы тельферлер 5 өйткенiнi әдетте аспайды 12 жеке жағалауға таяу жер қозғаушымен механикаланған арбаларға бекiтедi. Арба бойлай бiр рельстi жолды 13 жылыса алады. Тельфердiң жұмысымен басқару пульттен 10 корпусқа солқылдақ кабелдерiнде iлiп қойған 9 жүзеге асырады.
1 - тежеуіш; 2 - жұлдызша; 3 - iлмек; 4 - бұрамдық доңғалақ; 5 - шынжырлы доңғалақ; 5- жетекші шынжыр; 7 -бұрамдық; 8- тілімшекті шынжыр; 9 - басқару пультi; 10- иілгішті кабел; 11 - электрқозғалтқыш; 12 - арба; 13- дарарельстi жол; 14 - арқанды атанақ