Бейнелеме Бронх демікпесі ұстамасының клиникасы және мейіркештің тактикасы
Науқастың шағымдары |
Тексеру
|
|
|
-
Мейіркештің тактикасы
Міндетті түрде дайындау керек
Науқасқа ыңғайлы жағдай жасау.
Қысып тұрған киімдерін босату.
Қалта ингаляторымен қолдану (бронхолитик).
Палатаны таза ауамен қамтамасыз ету.
Дәрігерді шақыру.
Шприцтер.
Эуфиллин ертіндісін.
Преднизолон.
Эфедрин ер –сі.
Адреналин ер – сі.
Атропин ер – сі.
Бақылау сұрақтары
Ауруға жалпы түсініктеме беріңіз.
«Жұқпалық – аллергиялық» деген терминді қалай түсінесіз?
Сырқатқа әкеліп соғатын мәнбірлерді атап шығыңыз.
Сырқаттың клиникалық көрінісі қалай сипатталынып өтеді?
Демікпе ұстамасының әр ағымының түріне қысқаша сипаттама беріңіз.
Демікпе ұстамасындағы өткізілетін мейіркеш іс әрекеттері.
Сырқаттың негізгі емдік қағидасын айтыңыз.
Алдын алу шараларына түсінік беріңіз.
Өкпе іріңді аурулары
Өкпе іріңді сырқаттарына өкпе абсцессі, өкпенің шіруі, бронхоэктаздық түрлері жатады. Өкпе іріңді сырқаттарына әкеліп соғатын мәнбірлер: өкпе тінінің қабынуы, бронхтың өткізгіш қабілет қызметінің бұзылуы, зақымдалынған жердің қамтамасыз ету дәрісінің бұзылуы.
Өкпе іріңдігі (абсцесс)
Бұл өкпеде іріңге толған қуыстықтың пайда болуымен сипатталынатын сырқат . Бұл сырқаттың дамуына әкеліп соққан себебіне байланысты абсцесстің келесі түрлері болады:
пневмониядан кейінгі дамыған түрі - өкпе қабынуынан кейінгі пайда болатын түрі;
гематогендік түрі – ағзаның белгілі бір жерінен ірің қан арқылы өкпеге келіп түсуі;
аспирациялық түрі – құсықтың өкпеге түсіп іріңдікті туғызуы;
жарақаттан кейін дамыған түрі – кеуде қуысының жарақаттанғаны өкпенің зақымдалуына әкеліп соқтыруы мүмкін;
Өкпе іріңдігінің жіктелу тәртіп ерекшелігі көпше және жекеше, бір беткейлі немесе екі беткейлі реттік жүйесімен сипатталынады.
Клиникалық бейнесі. Сырқаттың өту ағымы 3 кезеңмен сипатталынып өтеді:
1 кезең – өкпеде абсцесстің пайда болуы. Науқастың дене қызуы 400 С дейін көтеріліп, ( тұрақсыз ауыспалы түрдегі). Дене қызуы көтерілгенде пациент қалшылдап өзін - өзі ұстай алмайды, ал дене қызуы төмендеп, түскенде терлеп қиналады. Бұл кезеңде уыттану белгілері айқын түрде білінеді: әлсіздік, тамаққа деген тәбетінің тартпауы, қимыл - қозғалысының қиындауы, дұрыс тынығып ұйықтай алмағандығынан, мазасыздануы.
7 сурет Оң жақ өпкенің жоғарғы бөлігінің іріңдігі.
Қараған кезде: өкпенің сау жағын алып қарағанда ауырған жағы тыныс алудан қалыптан тыс кеміп отырады. Перкуссияда өкпе абсцессі орналасқан жерінің дыбыс беру ырғақтылығы жәй шығады, аускультацияда бронхиалдық дем естіледі. Жалпы қан анализінде: лейкоцитоз, ЭТЖ артады.
2 кезең –өкпедегі іріңнің жарылып, сыртқа ағып шығуы. Сырқат барысының 5 – 10 күнінен кейін пациенттің ауызы бір мезетте көп мөлшерде іріңмен толып, жағымсыз иістегі іріңдікті сыртқа бөліп шығарады. Бұдан кейін науқастың жағдайы жеңілденей бастайды: уыттану белгілері тыйылып саябырсиды, дем алуы жақсарады, дене қызуы төмендейді, тамаққа деген тәбеті құмарланытады. Жиналып бөлінген іріңді шығынды 3 қабаттан тұрады: іріңдік шығындының алғашқы бөлігінің қабаты көпіршікті болып келеді, іріңдік шығындының екінші орта бөлігі – сарғыш, бір түстік сипатта, ал іріңдік шығындының астыңғы үшінші қабат бөлігі өкпе тінінің элементтер үгіндісінің қалдығынынан тұрады. Өкпе қуысыннан бөлініп шыққан іріңдіктен кейін, перкуссияда өкпе дыбысы анық шығады. Аускультацияда амфорлық демі естіледі.
3 кезең – жазылу кезеңі. Сырқат барысының 15 –20 күнінен кейін науқастың жөтелі басылып, қақырық тастау мөлшері азайып, уыттану белгілері жойылады. Егер уақытылы ем көрсетілмеген жағдайда, сырқат ағымы созылмалы түріне көшеді.
Өкпе абсцессінің бірінші кезеңіңдегі өткізілген рентген тексерісінде өкпе қуысына жиналған ірің көрінісі байқалады. Абсцесстің созылмалы түрінде сырқаттың саусақтары барабан таяқшалары тәрізді, тырнақтары дөмбекшіген түрінде болады. Науқастың тынысынан жағымсыз иіс шығады.
Асқынулары. Сырқаттың ең қауіпті асқынуы - өкпеден қан кету болып табылады. Іріңді қуыс жарылып өкпенің екі қабатының аралығына іріңнің кетуі мүмкін. Бронхоэктаздардың пайда болуы мүмкін. Сонымен қатар амилоидоздың дамуы да мүмкін (іш қуыс ағзалары зақымдалады). Ағзадағы қан арқылы дененің барлық бөліктеріне іріңідік шығының жайылуы мүмкін.
Емі. Науқас міндетті түрде ауруханада емделеді. Төсек тәртібін сақтауы тиіс. Науқастың тағамдарының құнарлы болуы, емдәм тәртібін сырқат түріне нақты және қолайлы етіп тағайындаған маңызды болып табылады. Қабынуға қарсы антибактериалдық емін қолданады: антибиотиктер, сульфаниламидтер тобына жататын дәрілері. Бұл препараттарды ауыз арқылы, қан арқылы немесе жергілікті түрде бронхоскоп аппаратын қолдана отырып кеңірдектің тарамдарының ішіне тікелей жіберуге болады. Уыттануға қарсы ем жүргізіледі. Осы мақсатпен ағзаға көп мөлшерде дәрілік сұйықтықтарын жіберу керек: гемодез, полиглюкин, глюкоза ерітінділері. Міндетті түрде бронхтың ішін іріңнен тазарту үшін позициялық дренаж жүргізу қажет. Уақыты өте келе пациентті тәулігіне 40 – 60 минутқа төсектегі жағдайын өзгертіп отыру керек. Әр пациентте бұл жағдайды әртүрлі арнайы әдістерімен төсектегі қалып жағдайын өзгертіп, жүргізуге болады. Сонда қақырық бронхыға және кеңірдекке құйылып сыртқа ағып шығады. Сонымен қатар қақырықты сыртқа түсіретін дәрілермен қолданады: 3% йодид калий ерітіндісі, термопсистің тұнбасы (0,6 : 180) және т.б. Кеуде қуысына дірілдету уқалау түрін (вибромассаж) жүргізуге болады (қақырықтың сыртқа шығуына көмектеседі). Ағзаның иммундық қорғаныш жүйесін әлдендіреді.