Үш жармалы қақпақшаның жеткіліксіздігі

Бұл ақау қақпақша жармасының толық жабылмауы салдарынан жиырылу кезіңде қанның бір бөлігінің оң жақ жүрекшеге қайтуымен сипатталады.

Этиологисы. Үш жармалы қақпақшаның органикалық жеткіліксіздігінің себептері көпшілік жағдайларда ревматизм, сирегірек септикалық эндокардит болып табылады.

Патогенезі. Үш жармалы қақпақшаның жеткіліксіздігіндегі гемодинамикалық өзгерістер, оң жақ қарынша кездегі қанның бір бөлігінің оң жақ жүрекшеге қайта оралуымен бір қуысты көк тамырлардан да қанның жүрекшеге құйылуымен түсіндіріледі. Оң жақ жүрекшенің теңгерулік қабілеті шектеулі болғандықтан, тез арада үлкен қан айналымда көк тамырлы тоқырау дамиды. Жүрекше мен қуысты көк тамырлардағы қысымның жоғарылауы барлық ірі көк тамырларға беріледі, сондықтан үш жармалы қақпақшаның жеткілісіздігіне көк тамырлық қысым жоғары және бауыр мен ірі көк тамырларда жиырылу шуыл болады.

Клиникалық бейнесі. Үш жармалы қақпақша ақауының клиникасы жүректің оң жақ бөлігінің жеткіліксіздігі белгілерімен көрінеді. Физикалық күш түскен кезде аздаған ентігу байқалады. Әлсіздік, жүрек қағуы, жүрек аймағының ауырсынуы болады. Кейде науқастар оң жақ қабырға астындағы ауырсыну сезіміне, диспепсиялық өзгерістерге, ұйқышылдыққа шағымданады. Қараған кезде тері мен көзге көрінетін шырышты қабықтарындың айқын көгеруі, мойын көк тамырларының пульсациясы байқалады. Жүректің жиырылу кезінде бауырдың жиырылулық толысуы байқалады. Жүректің салыстырмалы тұйықтығы едәуір оңға ығысқан, кейде ортаңғы бұғана сызығына дейін, шынайы тұйықтық төс сүйегінің оң жақ қырынан сыртқа қарай анықталады, бауыр – жүрек бұрышы тұйықталады. Жүрек ұшында бірінші дыбыс әлсіреген. Рентгенологиялық тексерістерде жүрек көлемін едәуір ұлғайғаны,алдымен оң жақ жүрекше мен қарыншаның есебінен байқалады. ЭКГ – да жүректің электрлі өсінің ауытқуы байқалады.

Ағымы және болжамы. Жүректің басқа қақпақшаларының зақымдануымен тікелей байланысты. Үш жақтаулы қақпақшаның айқын жетіспеушілігі бар науқастарда қан айналым жеткіліксіздігі, көк тамырлы тоқырау. Іш шеменімен бірге бауырдың жүрек әсерінен дамыған фиброзымен сипатталынады. Өте ауыр жағдайларда ісінулер болуы мүмкін, бірақ кейде іш шемені болғанның өзіңде де існулер болмауы мүмкін.

Емі. Негізінен қан айналым жеткіліксіздігінің алдын алу мен емдеуге бағытталған симптомға қарсы терапия.

Оң жақ жүрекше – қарынша саңылауының тарылуы

Этиологиясы. Оң жақ жүрекше – қарынша тесігінің жүре пайда болған тарылуы ылғида ревматизмдік болады және жүректің басқа ақауларымен қабаттасады. Ол басқада ревматизмдік ақаулар сияқты ревматизмнің нәтижесінде дамиды. Өте сирек жағдайда оң жақ жүрекше – қарынша тесігінің тарылуы септикалық эндокардит кезінде пайда болады.

Патогенезі. Оң жақ жүрекшеде қысым жоғары болады. Оң жақ атриовентрикулярлық тарылуы бар науқастарда босаңсу кезінде қалыпты жағдайда анықталмайтын жүрекше мен қарынша арасындағы қысым градиенті жоғарылаған. Оң жақ жүрекшеде қысымның көтерілуімен бірге барлық көк тамырлық жүйеде қысым көтеріледі, ірі көк тамырларда әсіресе бауырда тоқырау ерте байқалады. Ұлғайған бауыр және қақпалық көк тамыр жүйесі қанның үлкен қоймасына айналады, бұл көк тамырлық қысымның көтерілуі мен шеткергі ісіктер дамуын біршама шектейді. Қақпалық гипертензиямен бірге асцит пайда болады, ол бауыр фиброзы дамуымен үдей түседі. Ақауды оң жақ жүрекшенің теңгеруленуі жетілмеген және қысқа мерзімді болады.

Клиникалық бейнесі. Оң жақ атриовентрикулярлық тесіктің тарылуындағы науқастардың негізгі шағымдары: оң жақ қабырға астында ауырлық және ауырсыну сезімі, жүрек соғуы, ісіктер, жалпы әлсіздік және тез шаршағыштық. Қарағанда айқын көгеруден басқа мойын көк тамырларының лүпілі байқалады. Кейде дем алу шегінде семсер өсінді тұсында босаңсулық діріл байқалады. Ішті сипалағанда бауырдың ұлғаюы және оның пульсациясы байқалады. Тамыр соғысы жұмсақ, төмен. Артериалдық қысым жиі төмен болады. Қан айналым жылдамдығы өте төмендеген.

Емі. Қан айналым жетіспеушілігін уақытылы емдеу және алдын алу шараларынан тұрады. Сонымен қатар диуретиктерді, жүрек гликозидтерін тағайындайды.

Болжам. Науқастар ұзақ уақыт бойы орташа физикалық күш түскенде өздерін қанағаттанарлық күйде сезінеді. Егер жыбырлы аритмия пайда болған жағдайда, үлкен қан айналым шеңберінде белгілері айқын көгеру, тері астылық және қуыстық ісінулер дамуы байқалады. Басқа жүре пайда болған жүрек ақауларына қарағанда үш жақтаулы қақпақшаның ақауы жиірек ауыр тоқыраулық қан айналым жетіспеушілігі дамуына себепші болады. Радикалдық емі уақытылы ота ем болып саналады, ол ауру болжамын жақсартады.

Бақылау сұрақтары

1. Жүрек ақауына қысқаша сипаттама түріндегі анықама беріңіз

2. Жүрек ақауларында жүрек қызметінің бұзылуы қалайша сипатталынып көрінеді.

3. Аталған сырқаттың жіктелу тәртібін тізіп беріңіз.

4. “Жүрек ақау жеткіліксіздік” терминін қалай түсінесіз?

5. “Жүрек саңылауының тарылуы” деген ұғымды қалай түсінуге болады?

6. Жүрек ақаулары патологиялық көріністеріне байланысты қандай клиникалық белгілерімен сипатталынып өтеді?

7. Аталған сырқаттың емдеу қағидасымен өткізілетін емшаралар түрлеріне тоқталып, олардың әр қайсысына сипаттама беріңіз.

8. Жүрек ақауларының жалпы болжамы сырқатта болатын өзгерістердің айқындылық дәрежесіне байланысты болып келеді ме?