Рентгенологиялық тексеру әдістері
Әр түрлі ағзаларда рентгенологиялық зерттеулер рентгендік сәулелердің әр түрлі аймақтарындағы ұлпалардың сіңіру ерекшеліктеріне негізделген. Рентгендік аппарат рентгендік түтіктен және экраннан тұрады. Рентгендік түтіктен тоқ жібергенде рентгендік қысқа толқынды электромагниттік сәулелену өтеді. Рентгендік сәуле сурет қағазына түскенде, күміс бромидтің ыдырап суреттік көріністі тудырады. Адам рентгендік түтікпен экранның арасында орналасады. Рентгендік сәуле ағзаның мүшесінен және ұлпасынан өткенде біршамасы оларда сіңіріледі.
3 сурет Сау адамның кеуде торшасының рентгенограммасы
Сіңірілу деңгейі мүшелердің қалыңдығына, тығыздығына және физикалық-химиялық құрамына байланысты. Осының салдарынан экранда ұлпалар мен мүшелердің орналасуына байланысты қалың жерлерде қарайған көлеңке, ал ауасы бар мүшеде ашық түс көрінеді. Рентгендік экранда патологиялық өзгеріс кезінде мүшелердің пішіні мен көлемі өзгереді, осыған байланысты дерт анықтамасының нақтылау ажыратулар жүргізіледі. Рентгеноскопия, рентгенография, рентгенотомография, контрасты ангиография, холецистография, урография, компьютерлік томография т.б. рентгенологиялық әдістерге жатқызылады.
Рентгеноскопия - әр түрлі мүшелердің бейнесін экранда қарауға мүмкіндік беретін әдіс.
Рентгенография - зерттелетін мүшені рентгендік сәулелендіру көмегімен суретке түсіріп алу әдісі. Мүшенің жалпы бейнесі, көлемі, пішіні, орналасуы анықталынады.
Томография – арнайы берілген тереңдікте мүшенің рентгендік бейнесін алу әдісі. Мүшенің басқа бөлігінің бейнесі анық болмайды. Негізінде өкпе туберкулезінде қолданылатын дерт анықтамалық әдіс.
Холецистография – ағзаға бояу зат еңгізгенде өт қалтасы боялып, рентгендік көрінісі анықталынады. Өт қалтасындағы тастар, ісіктер, жабысқақтарды анықтауға мүмкіншілік тудырады.
Урография әдісінде көк тамырға бояу зат (урографин ерітіндісі) еңгізіліп, оның зәрмен шығу уақыты анықталынады. Сөйтіп бүйректің сүзбе жұмысын тексереді.
Электрокардиография
Электрография - жүректің жұмысын электр тоғы арқылы анықтайтын аппарат түрі. Миокардта әр түрлі биохимиялық дәрістер жүреді. Бұл кардиомиоциттердің мембраналарынан иондардың өтуін тудырады. Нәтижесінде биоэлектрикалық дәріс байқалады - электроқозғалушы жүрек күші электрокардиограмманы (ЭКГ) сызып шығарады. ЭКГ дененің әр түрлі аймағынан белгіленеді. Қазіргі уақытта бізге ЭКГ-нің 12 түрлі электродтық комбинациясы белгілі. ЭКГ жүрек – қан тамыр жүйесінің ауруларында дерт анықтамасын жүргізуге көмектеседі.
Фонокардиография
Бұл әдіс жүректің дыбысын, шуын графикалық түрде сызып шығарады. Фонокардиограмма ЭКГ- нің ауытқуларымен бірге жазылады, өйткені жүректің дыбыстарын және шуларын систола және диастола кезінде нақты түрде анықтайды. Қазіргі ФКГ жүрек ақауларында қиын естілетін дыбыстарды белгілеу үшін жүргізіледі. Арнайы ФКГ-ға дайындық жүргізу қажет емес.