Тыныс алу мүшелерінің ауруларына арналған тесттік тапсырмалардың жауаптарының тізімі:
1. бронхылардың ішкі кілегей қабатының қабынуы;
2. г)
3. тұншығу ұстамасы
4 - б); 5 - г); 6 - б) ;
7. Кох микобактериясы
8 - б); 9 - г);
10. плерваның қабынуы
11. в)
12. Дамуазо сызығы (қиғаш сызық)
13. Кох микобактерияларымен қоздырылатын өкпенің созылмалы
спецификалық қабыну ауруы;
14. өкпенің бөлікшесінің қабынуы
15. өкпе сегментінің немесе тұтас бір бөлігінің қабынуы
16. а)
17. б)
18. г)
19. Куршман спиральдері және Шарко – Лейден кристалдары;
20. б)
21. 1 – б, 2 – в, 3 – г, 4 – а;
22. б)
23. в)
24. а) тамаққа тәбеті тартпауы , б) арықтау , в) үздіксіз жөтелдің
байқалуы, г) кеуде қуысының шыдатпай ауруы, д) өкпеден қан кету,
тағы жауаптар болуы мүмкін: е) ентігу, тұншығу , ж) көгеру;
25. в)
альвеолардың жарылуынан өкпеден ауаның көп мөлшерде жиналуы
өкпеде дәнекер тіннің дамуы;
28. а) жылы шәй ішкізу, б) кеудесіне қыша қою, в) ингаляция жасау,
г) жөтелді басатын дәрілерді беру;
29. а) ыңғайлы жағдай көрсету, б) қысып тұрған киімін босату,
в) таза ауа жіберу, ингалятормен қолдану, д) оттегі беру;
30. а) пациентті жатқызып басын бұру, б) ауыз қуысын тазалап отыру,
в) кеудесіне мұзды мұйық қою, г) сөйлеткізбеу, шылым шеккізбеу,
д) қан тоқтататын дәрілерді әзірлеп қою: 1 мл дицинон ертіндісін,
10% - 10 мл кальций хлорид ертіндісін.
ІV- ТАРАУ
Жүрек - қан тамыр жүйесінің аурулары Жүрек қан тамыр жүйесінің анатомиялық - физиологиялық ерекшеліктері
Жүрек - қан тамыр жүйесіне жүрек, қан тамырлары және оның жұмысын реттеп отыратын аппараттар жатады.
Жүрек – кеуде қуысының ортасында, үшінші қабырға мен семсер өсіндінің ортасында орналасқан. Жүректің көп бөлігі ортаңғы сызықтан сол жаққа қарай орналасқан. Қолқа, өкпе артериясы және жоғарғы ұшынан жүректің негізін және төменгі сол жағын табуға болады. Жүректің салмағы – 250 – 350г. Жүрек сол жақ қарыншадан, сол жақ жүрекше және оң жақ қарынша, сол жақ қарыншадан тұрады. Жүрек үлкен және кіші қан айналу шеңбері арқылы ағзаны оттегімен және көректік заттармен қамтамасыз етеді. Үлкен қан айналым шеңбері сол жақ қарыншадан қолқаға шығуымен басталады. Қолқадан артерия және капилляр арқылы қан ұсақ тамырларға құйылады, одан екі көк тамырлы бағанға ауысады – бұл төменгі және жоғарғы қуысты көк тамыр мен екі бөлек саңылаумен оң жақ жүрекшеге әкеліп құйылады. Жүрек жиырылғанда оң жақ қарыншадан көк тамырлы қан кіші қан айналымға ауысады. Бұл қан айналым өкпе артериясынан басталып, өкпенің капиллярларына, өкпенің альвеоларына тарайды. Осы кезде қан оттегімен қамтамасыз етіп көмірқышқыл газын шығарады. Өкпе капиллярлары ұсақ көк тамырларға ауысып төрт өкпе көк тамырын құрайды. Бұлар сол жақ жүрекшеге келіп қосылады. Жүрек шырышты қапшығы мен оралған (перикард). Перикард екі қабаттан тұрады: ішкі және сыртқы. Перикард диафрагмамен қосылған. Перикардтың қабаттарын арасындағы аз мөлшердегі сұйықтық жүректің еркін жиырылуын қамтамасыз етеді. Жүрек үш қабаттан тұрады: ішкі, ортаңғы, сыртқы. Ішкі қабат – эндокард деп аталады. Бұнда жүрек камераларына бөлінген екі қос қақпақша және артерио – вентрикулярлы жарты ай тәрізді бөлінген. Жүрек қақпақшаларының ең негізгі қызметі тесіктердің тығыздығын және қанның еркін өтуін қамтамасыз етеді. Жүректің ең негізгі қабаты – ортаңғы қабат, миокард. Оң жақ жүрекшенің қозуынан жүрек жиырылады. Жүректің жұмысына бас миының сыртқы қабаты, ал жүректен келген импульстерге орталық нерв жүйесі әсер етеді: алдымен жүрекше жиырылады, бұл кезде қарынша босайды, содан соң қарынша жиырылады, жүрекше босаңсиды. Қарынша мен жүрекше босаңсығанда қысқа уақытқа үзіліс пайда болады, содан кейін цикл қайталанып отырады. Миокардтың жиырылуын систолдық деп аталса, ал жүректің босаңсығаның және кеңеюін диастола деп атайды. Үзіліс кезіңде қан өкпе жүрекшесі мен көк тамырларына құйылады. Жүрекше жиырылу кезіңде қан сол жақ жүрекшеден сол жақ қарыншаға құйылады. Бұл кезде қақпашалар қарыншаға ашылады. Қарыншаның жиырылу кезіңде қан қысыммен сол жақ жүрекше мен қарыншаның қақпақшаларын жабады. Қан ағымымен қолқа қақпақшалары ашылып қан ортаға құйылады.
Қалыпты диастола кезіңде қан қолқадан сол жақ қарыншаға айналып келуі мүмкін емес, себебі қолқа қақпақшасына итермелейді. Қанның тамырлардағы ағымы тамырдың қабырғаларының жиырылумен байланысты. Сол жақ қарыншаның жиырылу кезіңде артерияға 50 мл қан түседі. Бұл систолдық жүрек көлемі, сол қарыншаның жиырылуында артериядағы қысым қалыпта 115 – 145 сынап бағаның да болуы керек. Бұл адамның жасы мен салмағына байланысты.
12 сурет Жүректің алдыңғы
жағынан қарағандағы көрінісі:
1 - жоғарғы қуыс көктамыры;
2 - қолқа иінінің жоғары өрлеген
бөлігі;
3 - дененің жоғырғы жағына
таралатын артериялардың
қолқадан бөлінетін тармақтары;
4 - қолқаның иіні;
5 - өкпе көктамырлары;
6 - жүректің сол жақтағы
құлақшасы;
7 - сол жақтағы күмбез артериясы;
8 - үлкен күмбез көктамыры;
9 - жүректің сол жақ қарыншасы;
10- оң жақ қарынша;
11 - жүректің оң жақ құлақшасы;
12 - оң жақтағы күмбез артериясы;
13 сурет Қан айналым шеңберлері:
1 - жүректің сол жақ қарыншасы;
2 - жүректің оң жақ қарыншасы;
3 - жүрек қақпақшалары;
4 - дененің барлық мүшелеріне
таралатын қан тамырлары;
5 - өкпеге таралатын қан тамырлары;
6 - бауыр мен ішектерге таралатын қан тамырлары;
Ал диастола кезіңде 55 – 90 мм сынап бағанасында болуы керек. Бірінші – систолдық, екінші диастолдық, диастолдық қан қысым мен систолдық екеуінің айырмасын пульстік қан қысымы деп атайды. Жүректің қан айналымы жүрек артерияларымен жүзеге асады, олар қолқаның өрлеу бөлігінен басталады.